Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF), herhangi bir insani acil durumda proje başlatabilir. Bazı durumlarda hükümetler veya bir Birleşmiş Milletler (BM) kuruluşu MSF’ye proje çağrısında bulunabilir. Her iki durumda da deneyimli elemanlardan oluşan bir MSF ekibi acil durum bölgesine giderek sağlık ve gıda ihtiyaçlarını belirlemek, bölgedeki siyasi yapıyı gözlemlemek, yerel kapasiteyi ve ulaşım olanaklarını analiz etmek ve güvenlik seviyesini belirlemek için sahada keşif çalışması yürütür. Bu ekip, bulgu ve gözlem raporlarını operasyon merkezlerine gönderir.

Operasyon merkezleri buna bağlı olarak başlatılacak projenin kararını vererek, bölgede öncelik verilecek sağlık faaliyetlerini, toplanacak saha çalışanlarını ve gereken teknik malzemeleri belirler.

Bir projeye başlarken, aşağıda belirtilen hizmetlere öncelik verilir:

Toplu Aşı Kampanyaları

Acil durumlarda çok sayıda zor durumda insan, hijyenik olmayan koşullarda bir arada yaşadığı için bu bölgelerde çeşitli salgın hastalıklar ortaya çıkabilir. Sarı humma, kolera, kızamık, menenjit gibi hastalıklar çok çabuk yayılır ve toplu aşı kampanyası yürütülmesi bu sebeple hayati önem taşır.

Sağlık Personelinin Eğitilmesi

Sınır Tanımayan Doktorlar, proje bölgelerindeki yerel sağlık personelleri sayesinde daha sistemli ve etkin çalışabilir. Ancak bazen iyi eğitimli doktor ve hemşireler proje bölgesinden ayrılmaya karar verip ülkelerine geri döndüğünde, bölgede kalan personel deneyimden yoksun ise ve yeni tedavi yöntemleri konusunda bilgilendirilmemişse, bu durum yapılan çalışmaların durma noktasına gelmesiyle sonuçlanabilir.

Bu sebeple MSF her zaman çalıştığı bölgelerde temel sağlık hizmetleri, teşhis, psikososyal destek ve ilaçlar hakkında eğitimler verir. Böylece yerel çalışanların MSF bölgeden ayrıldıktan sonra yaşanan herhangi bir kriz anında sistemli çalışmasını garantilemiş olur. Çünkü MSF hiçbir zaman afet ve acil durum bölgelerinde temelli kalmayı amaçlamaz. Acil durum kontrol altına alındıktan sonra bu bölgeden ayrılarak, yapılan tüm çalışmaların devamlılığının sağlanması için yerel çalışanların sorumluluk almasını ister. Bu sebeple, tüm eğitimler belirlenen kılavuzlar doğrultusunda verilir çünkü projelerde standartların eşit kalitede ve işlevselliğe sahip olması gerekir.

Su ve Sanitasyonun İyileştirilmesi

Temiz içme suyu ve sanitasyon sistemlerinin sağlanması, herhangi bir acil durum anında salgınların ortaya çıkmasını engellemek açısından büyük önem taşır. Sınır Tanımayan Doktorlar, özel uzmanlar işe alarak var olan su kuyularının iyileştirilmesi, yeni su kuyuları açılması, su tankları yerleştirilmesi veya umumi tuvalet kurulması gibi konulara odaklanarak sağlık hizmetlerini iyileştirme ve geliştirme çalışmaları yürütür.

Veri Toplama

Acil durum ve afet bölgesinde yaşayanların sağlık durumunu takip etmek için tıbbi verileri kayıt altına almak önemlidir. Ölüm oranları, belirli hastalıklarla mücadele eden insan sayısı ve beslenme yetersizliğinin görülme sıklığı gibi verilerin takip edilerek sisteme aktarılması gerekir.

Bu veriler, genelde hastane ve kliniklerde kayıt altına alınır. Bazen belirli tıbbi bulguları ve vakaları listelemek için özel anketler de düzenlenebilir.

Beslenme Yetersizliğine Karşı Terapötik Besin Takviyesi

Yetersiz besin kaynakları veya tarım faaliyetlerinin yoksunluğu, çoğu zaman mülteciler, afetzedeler ve çatışma mağdurları arasında besin yetersizliğiyle kendini gösterir. Sınır Tanımayan Doktorlar, bu sebeple düzenli olarak çalıştığı bölgelerde yaşayan insanların beslenme durumunu takip eder.

Akut düzeyde beslenme yetersizliği olan çocuklar, tıbbi gözlem altında tutularak besin takviyesiyle desteklenmelidir. Bu amaçla MSF, çocukların anneleriyle beraber kalabilecekleri Beslenme tedavi merkezleri inşa ederek özel besin takviyesi sağlar.

Durumu çok kritik olmayan çocuklar, hamile kadınlar ve emziren anneler, ek besin merkezlerini her gün ziyaret ederek vitamin ve mineral açısından zengin besinler alabilirler.

Hasta Tedavi

Hastalıkları teşhis ve tedavi etmek, bir sağlık kuruluşunun öncelikli hizmetidir. Bu, genellikle yerel çalışanlar ve uluslararası Sınır Tanımayan Doktorlar çalışanları tarafından sağlanır.

Deneyimli çalışanlar, yapılması gerekenleri koordine edip gerektiği durumlarda eğitim ve destek sağlayarak, yeterli tıbbi malzeme ve ilaç bulundurulduğundan emin olmakla yükümlüdürler.

MSF, ihtiyaç olduğunda kala-azar, verem, uyku hastalığı ve sıtma gibi belirli hastalıkları hedef alan özel programlar başlatabilir. Eğer bu hastalıklarla savaş sürecinde aynı zamanda can kayıpları da yaşanıyorsa ve hastanelerin kapasitesi yeterli değilse, MSF cerrahi yardım hizmetleri de sunabilir.

Anne ve Çocuk Sağlığı

Acil durumlarda zarar görmeye ve hastalıklara en açık olan kesim anne ve çocuklardır. Hamilelik kontrolleri, kadın hastalıkları tedavisi, aşı kampanyaları, doğum kontrolü, özel beslenme programları ve anne-çocuk sağlığı eğitimi de bu sebeple MSF’nin çalışmaları arasında önemli yer tutar.

Sağlık Merkezlerine İlaç ve Tıbbi Malzeme Temini

Süregelen çatışmalar, yolların kapanması/bozulması, tehlike arz eden durumlar, araç ve kaynak yetersizliği veya siyasi anlaşmazlıklar, ilaç ve tıbbi malzemelerin tedarikini belirli bir süre için kesintiye uğratabilir. Bu durumlarda MSF, bölgedeki tedarik zincirini yeniden inşa etmek için yerel kuruluşlara veya topluluklara destek verebilir.

Ruh Sağlığı Hizmetleri

Sevdiklerini kaybetmek, terör mağduru olmak, katliama tanıklık etmek, açlık ve susuzluk çekmek ve zorlu hava koşulları, acil durumlarda yaşanan yüzlerce travmatik deneyimden yalnızca birkaçıdır.

Eğer yardım edilmezse travma mağdurları uyku problemi, asabiyet, baş ağrısı, halsizlik ve diğer psikolojik ve psikososyal rahatsızlıklardan dolayı daha çok zarar görebilir. Bu kişiler kendilerini ve sevdiklerini zor durumda bırakabilir ve hayata yeniden başlama konusunda ciddi sıkıntılar yaşayabilirler.

Sınır Tanımayan Doktorlar, ilk Ruh Sağlığı Programı’nı 1991 yılında başlatmıştır. Psikososyal yardım hizmetleri o günden bu yana MSF projelerinin vazgeçilmez bir parçası olmuştur. Uzun süreli projelerimizin büyük bölümü ruh sağlığına odaklanmıştır.

Hastane ve Kliniklerin Yenilenmesi

Hastane ve klinikler şiddetli ve süregelen çatışmalarda çoğu zaman ciddi zarar görür, yıkılır veya yağmalanır.

MSF, gerekli durumlarda bu hastaneleri onarmak için çalışmalar yürütür ve hastanelerdeki teknik donanımı yeniden sağlama konusunda yardımcı olur.

HIV/AIDS Tedavisi ve Önleyici Sağlık Hizmetleri

Genel sağlık danışmanlığı sağlamak, neredeyse her MSF programının vazgeçilmez parçasıdır. Bu, her gün daha fazla sayıda ülkede HIV/AIDS salgınına odaklanmak anlamına gelir.

Yoksulluk, turizm, seks işçiliği, bilgisizlik, parasızlık ve cinsel sağlığa dikkat etmemek HIV virüsünün hızla yayılmasına sebep olmuştur.

Sınır Tanımayan Doktorlar, aynı zamanda HIV/AIDS ile ilgili mevcut önyargıların yanı sıra gurur ve korku gibi duyguları ortadan kaldırmak için yerel halkı bilgilendirmek ve prezervatif kullanımını teşvik etmek amacıyla faaliyetler yürütür.

MSF, buna ek olarak çok sayıda ülkede pilot AIDS/HIV tedavi programları başlatmıştır ve HIV pozitif hastalara yönelik antiretroviral tedaviye odaklanmıştır. Aynı zamanda virüsün anneden çocuğa geçişini engellemek için çalışmalar yapılmaktadır.