Afganistan (2017)

Doğu Kabil’deki Ahmet Şah Baba Bölge Hastanesi’nin acil servisinde, kafa travması geçiren küçük bir kız. Fotoğraf: Andrew Quilty/Oculi.

2017’de ülkede görev yapan MSF çalışanı sayısı: 2.282 | Harcama: 39,8 milyon avro | MSF’nin ülkede faaliyete başladığı yıl: 1980 | msf.org/afghanistan | @MSF_Afghanistan

ÖNE ÇIKAN TIBBİ VERİLER:

266.500 ayakta tedavi

70.500 yardımcı olunan doğum

6.900 cerrahi müdahale

Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF), dünyanın en yüksek anne ve bebek ölümü oranlarına sahip olan Afganistan’da dikkatini acil servis ile anne ve çocuk sağlığı hizmetleri üzerinde yoğunlaştırıyor.

2017 yılında Afganistan’daki çatışma şiddetlenmeye devam etti ve zaten çok büyük olan tıbbi ihtiyaçlar daha da arttı. MSF’nin beş vilayette yürüttüğü altı projede sağlık hizmeti alan insanların sayısı her geçen gün artış gösterdi. Ekipler 2017’de 70.000’den fazla bebeğin dünyaya gelmesine yardım etti, bu sayı MSF’nin dünya çapında yardım ettiği bütün doğumların yaklaşık dörtte birini oluşturuyor.

Kunduz’da travma tedavi hizmeti

MSF tarihinin en acı günlerinden biri olan 3 Ekim 2015’te, Amerika Birleşik Devletleri tarafından yapılan hava saldırısı Kunduz şehrindeki MSF travma merkezini yerle bir etti ve 14 çalışma arkadaşımızın da aralarında bulunduğu 42 kişi hayatını kaybetti. Bir tıp merkezine yapılan bu saldırı, binlerce insanı hayat kurtaracak sağlık hizmetinden mahrum ederken Afganistan ve bütün dünyadaki MSF üzerinde unutulmayacak bir iz bıraktı. Dünyanın dört bir tarafından bağışçılarımız ve kamuoyu bize yoğun desteklerini iletti. Tehlikede olan yalnızca MSF’nin Kunduz’daki çalışmaları değil, bütün dünyadaki çatışmalarda, cephe hattının yakınlarında, özellikle yaralılara yönelik tıbbi bakım hizmeti sunma yeterliğiydi.

Saldırının ardından MSF kendi içinde bir değerlendirme ve çatışmanın bütün taraflarıyla en üst düzeyde yoğun tartışma dönemine girdi. Amaç, çatışma bölgesinde, cephe hatlarının yakınlarında travma (yara) tedavi hizmeti sunmanın sınırlarını anlamak ve gelecekte böyle saldırıların gerçekleşme olasılığını azaltmaktı. Bir buçuk yıl süren müzakerelerin ardından bize çalışanlarımızın, hastalarımızın ve hastanelerimizin saldırıya uğramayacağına ve MSF’nin etnik kökeni, siyasal inancı ya da mensubiyetine bakılmaksızın  ihtiyacı olan herkese sağlık hizmeti sunabileceğine dair resmi taahhütler verildi.

Kunduz’da hayat kurtarıcı travma tedavisine ve ücretsiz, kaliteli sağlık servisine olan ihtiyaç hâlâ son derece yüksek. Faal bir çatışma bölgesinde çalışırken asla tam bir garanti verilemeyeceğini bilmekle beraber aldığımız taahhütler, bu ortama geri dönmemize ve travma tedavisi sağlamanın getirdiği riskleri kontrol altında tutmamıza izin vereceğine inanıyoruz. MSF’nin Kunduz’a geri dönüşü adım adım gerçekleşiyor. 2017’nin Temmuz ayında başlayan bu dönüş, hafif yanıklar, önceki cerrahi müdahalelerden kalma yaralar, ufak yaralanmalar ya da diyabet gibi hastalıklara bağlı olarak kronik deri lezyonlarına sahip, stabil durumdaki hastalar için ayakta tedavi hizmeti veren kliniğin açılmasıyla başladı. MSF şehrin dışındaki Çardara bölgesinde küçük bir stabilizasyon kliniğinde hizmet vermeye devam ediyor ve 2019 yılında Kunduz şehrinde yeni bir travma hastanesi açmayı planlıyor.

Kabil’de gittikçe artan tıbbi ihtiyaçlar

Afganistan’ın başkenti Kabil, son 10 yılda büyük bir nüfus artışı yaşadı ve şehirde kamuya ait sağlığı tesisleri, tıbbi ihtiyaçları karşılayamaz duruma geldi. Ülkenin diğer bölgelerinden insanlar, güvenlik sorunlarından uzaklaşmak için ya da iş fırsatları arayarak Kabil’e gelmeye devam ediyor.

Doğu Kabil’deki Ahmet Şah Baba Bölge Hastanesi’nin yenidoğan ünitesinde bir anne ve bebeği. Fotoğraf: Andrew Quilty/Oculi.

MSF 2009 yılından beri, 1,2 milyondan fazla kişiye hizmet eden doğu Kabil’deki Ahmet Şah Baba Bölge Hastanesi’nde Halk Sağlığı Bakanlığı’na destek veriyor. MSF doğum öncesi ve sonrası da dahil olmak üzere anne sağlığına ve acil sağlık hizmetlerine ağırlık vererek, ayakta ve yatarak tedavi hizmeti sunuyor. MSF ayrıca yenidoğan ve çocuk bakımı, cerrahi, beslenme, aile planlaması, sağlığın teşviki ve aşılama hizmetlerine yardım ediyor. MSF personeli hastanenin laboratuvarında ve röntgen servislerinde çalışıyor ve tüberküloz (verem) hastalarıyla hipertansiyon ve diyabet gibi kronik hastalıklar için programlar yürütüyor. Hastane 2017’de 116.000 ayakta tedavi hizmeti sundu ve her ay 2.000’den fazla hastayı yatarak tedavi için kabul etti. Günde yaklaşık 60 bebeğin dünyaya geldiği hastanede 20.000’den fazla doğum gerçekleşti.

MSF, 1 milyondan fazla insanın yaşadığı bir bölgede acil ve komplike doğumlar için tek merkez olan Daşti Barçi Hastanesi’nde günde 24 saat doğum hizmeti vererek Halk Sağlığı Bakanlığı’na destek oluyor. MSF, sancı ve doğum odalarında, sezaryen ve diğer komplike doğumlar için bir ameliyathanede, bir nekahet odasında, 30 yataklı doğumhanede ve 20 yataklı yenidoğan ünitesinde hizmet veriyor. 2017’de MSF ekipleri yaklaşık 16.000 doğuma yardımcı oldu, bunların üçte biri komplike vakalardı. Yılın sonunda MSF, bölgedeki bir başka hastanenin kadın hastalıkları ve doğum alanında hizmet kapasitesini artırmak için bu merkeze personel ve temel ilaçlar sağlayarak ve eğitim vererek destek olmaya başladı.

Büst hastanesi, Leşkergah

Başka bir MSF ekibi, Helmand vilayetinin başkenti Leşkergah’taki Büst bölge hastanesinde çalışıyor. Vilayet, çatışmalardan en çok etkilenen bölgelerden birisi ve güvenlik sorunları, özellikle şehrin dışındaki bölgelerde yaşayanlar için sağlık hizmetine ulaşmayı büyük ölçüde zorlaştırıyor. Güney Afganistan’daki yalnızca üç sevk merkezinden birisi olan hastanenin artık 353 yatağı var ve ortalama doluluk oranı yüzde 100’e yakın. Yıl içinde birçok sefer hastaların sayısı, hastanenin kapasitesini aştı. 2017 yılında ekip 11.000 doğuma yardımcı oldu ve acil serviste 90.000’den fazla müdahalede bulundu. Yaklaşık 3.500 çocuk ağır beslenme yetersizliği için tedavi edildi; bu, 2016’daki rakamdan yüzde 40 daha fazla.

Host Doğum Hastanesi

MSF, 2012’den beri doğu Afganistan’daki Host şehrinde yalnızca doğuma ayrılmış bir hastanede hizmet veriyor ve kadınların günün her saatinde güvenli bir ortamda doğum yapabilmesini sağlıyor. Ekipler 2017 yılında yaklaşık 23.000 doğuma yardımcı oldular ve doğumların sayısı her yıl daha da artıyor. MSF, vilayetin ücra bölgelerindeki beş sağlık merkezine normal doğumlarda kapasitelerini artırmaları için destek de oluyor; böylece hastane, dikkatini komplikasyonları olan hastalar üzerinde yoğunlaştırabiliyor. Komplike vakalar için sevk sistemini güçlendirmenin yanı sıra bu destek, tıbbi malzemeleri, personel eğitimini, ebe istihdamı için parasal yardımı ve iki merkezde kadın hastalıkları ve doğum hizmeti için yeni binaları da kapsıyor.

Kandehar’da ilaca dirençli tüberküloz

2017’de MSF’nin Kandehar’daki ilaca dirençli tüberküloz (İD TB) programının ilk hastaları tedavilerini başarıyla tamamlayarak taburcu edildiler. Projenin başlamasından itibaren 41 İD TB hastasına teşhis kondu ve bu hastaların 13’ü, tedaviyi en az 20 aydan yalnızca 9 aya indiren yenilikçi bir tedaviye başlatıldı. Kısa tedavi, daha az yan etkiye yol açıyor ve hastanın yaşam kalitesini artırıyor. Projenin bir laboratuvarı ve hastalara Kandehar’daki tedavileri boyunca kalacak yer sağlayan bir tesisi var. MSF ayrıca Mirveys bölge hastanesine destek veriyor ve ilaca duyarlı vakalar da dahil olmak üzere tüberküloz teşhisini geliştirmek için diğer merkezlere eğitim verilmesini organize ediyor.

Kaynak: MSF 2017 Uluslararası Faaliyet Raporu