Akdeniz: Arama kurtarma çalışmaları

 

Aquarius gemisinin 17 Kasım 2017’de gerçekleştirdiği kurtarma. O gün ekipler, tehlike içindeki ve aşırı yüklü üç şişme bottan 500’den fazla insanı kurtardı, ama kaç kişinin kaybolduğu bilinmiyor ve kaybolanların öldüğü tahmin ediliyor. Fotoğraf: Maud Veith/SOS Méditerranée.

2017’de bölgede görev yapan MSF çalışanı sayısı: 37 | Harcama: 9,0 milyon avro | MSF’nin arama kurtarma faaliyetlerine başladığı yıl: 2015 | msf.org/mediterranean-migration | @MSF_Sea

2017 yılında Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) gittikçe artan siyasi zorluklarla karşı karşıya kalıp çalışması güçleştirildiği halde, tehlikeli orta Akdeniz güzergahındaki mültecilere, sığınmacılara ve göçmenlere yardım etmek için arama ve kurtarma faaliyetlerine devam etti.

Uluslararası Göç Örgütü’ne göre 2017 yılında en az 2.835 kişi Libya’dan Avrupa’ya deniz yoluyla gitmeye çalışırken boğularak öldü. Birleşmiş Milletler göç dairesi, 2017’de kurtarılan ve İtalya’daki güvenli limanlara getirilen kişilerin sayısının son dört yıl için en düşük düzeyde (yaklaşık 120.000) olduğunu da belirtti.

Libya’dan yola çıkanların sayısındaki düşüş, bunun denizde daha az sayıda kayıp yaşanması anlamına geldiğini düşünen bazıları tarafından başarı olarak görüldü. Bununla birlikte, sayıdaki azalma Libya, İtalya ve Avrupa Birliği arasındaki anlaşmaların sonucuydu ve bu anlaşma, Libya kıyılarını tamamen kapamak ve mültecileri, sığınmacıları ve göçmenleri had safhada ve yaygın şiddetle sömürüye maruz kaldıkları bir ülkede “durdurmak” için uygulanan daha geniş bir stratejinin parçasıydı.

Avrupa Birliği’nin desteklediği Libya Sahil Güvenliği, uluslararası sulardaki faaliyetlerini artırdı ve mültecilerle göçmenlerin yolunu kesip onları Libya’ya geri götürdü. Bu faaliyetler “kurtarma operasyonları” olarak sunulsa da, göçmenler ve mülteciler güvenli limanlara götürülmüyor. Libya Sahil Güvenlik tekneleri çok defa, arama ve kurtarma faaliyetleri yürüten silahsız sivil toplum kuruluşlarının teknelerine karşı tehditkar ve şiddet içeren davranışlar sergilediler. Mayıs ayında MSF, Libya Sahil Güvenlik Kuvvetleri'nden bir teknenin, zor durumdaki bir bota yaklaşırken havaya ateş açtığına ve bottaki mültecilerle göçmenlerin hayatını daha da büyük tehlikeye attığına şahit oldu.

İtalya ve diğer Avrupa ülkelerindeki politikacıların arama ve kurtarma faaliyetlerine karşı halkın desteğini zayıflatmaya çalıştığı gittikçe saldırganlaşan bir ortamda sivil toplum kuruluşları, kaçakçılarla işbirliği ve danışıklık yapıldığına dair asılsız suçlamalarla yüz yüze geldi. İtalyan İçişleri Bakanlığı’nın önerdiği davranış kuralları, aslında net bir yasal çerçeve içinde ve bütün ulusal ve uluslararası kanunlarla denizcilik hukukuna uygun bir şekilde faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarını itibarsızlaştırıp günah keçisi haline getirmek için uzun zamandır devam eden siyasi kampanyaya meşruiyet kazandırdı. Bir kurtarma gemisine İtalya’da el konuldu ve konunun yasal takibi sürüyor; hatta durumdan vazife çıkaran milliyetçi bir grup, tekne kiralayarak birkaç hafta boyunca hayat kurtarıcı faaliyetleri bilfiil engellememeye çalıştı.

Bunlara rağmen arama ve kurtarmaya özel Prudence ve (SOS MEDITERRANEE ile işbirliği içinde faaliyet gösteren) Aquarius gemilerinde bulunan MSF ekipleri 2017 yılında 23.852 mülteci ve göçmeni, denize açılmaya elverişsiz teknelerden kurtarmayı ve İtalya’daki güvenli limanlara getirmeyi başardılar. Uluslararası sulara erişen teknelerin sayısındaki düşüş nedeniyle MSF, Ekim ayında Prudence gemisinin faaliyetlerini geçici olarak askıya almaya karar verdi.

MSF doktorları, denizden kurtarılanların Libya’dayken aldıkları yaraları tedavi etti, anlattıkları şiddet ve istismar hikayelerini dinledi. Birçok hastanın aynı zamanda ciddi deri enfeksiyonu ve kimyasal yanıkları vardı ve kış ayları boyunca ekipler pek çok hipotermi (vücut sıcaklığının düşmesi) vakasıyla karşılaştı. Kurtarılan kadınların yüzde 10’undan fazlası hamileydi. MSF gemilerinde güvenli bir şekilde dünyaya gelen iki bebeğe Mercy ve Christ isimleri verildi. Ancak ekipler denizden 13 kişinin cansız bedenlerini de çıkardı.