Güney Sudan (2018)

2018’de ülkede görev yapan MSF çalışanı sayısı: 3.682 | 2018 yılı harcamaları: 83,3 milyon avro | MSF’nin ülkede faaliyete başladığı yıl: 1983 | msf.org/south-sudan

Güney Sudan’ın Pibor nehri kıyısındaki Kier köyünde, gezici kliniğe gelen hastalar. Aralık 2017. Fotoğraf: Frederic NOY/COSMOS.

ÖNE ÇIKAN TIBBİ VERİLER:

1.157.900 ayakta tedavi gerçekleştirildi

276.400 hasta sıtma tedavisi gördü

56.200 kişi hastaneye yatırılarak tedavi edildi

14.300 doğuma yardımcı olundu

büyük çaplı 7.540 cerrahi müdahalede bulunuldu

kasıtlı fiziksel şiddete maruz bırakılan 3.840 kişi tedavi edildi

1.370 kişi kala azar tedavisi gördü

670 kişi cinsel şiddet olayı nedeniyle tedavi edildi

Güney Sudan’da siviller, 5 yıldan uzun süren çatışmaların acısını çekiyor. 2 milyon kişi komşu ülkelere kaçtı, 2 milyon kişi de ülke içinde yer değiştirmek zorunda kaldı.

Ülkenin birçok kesiminde sağlık hizmeti kısıtlı olarak sağlanabiliyor ya da hiç sağlanamıyor. Güney Sudan’da yeterli sağlık hizmetine erişebilenler, ülke nüfusunun yarısından az. Hizmetlerin yaklaşık yüzde 80’i Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) gibi sivil toplum kuruluşları tarafından veriliyor.

MSF olarak 2018 yılında ülke çapında 16 saha programıyla temel sağlık hizmetlerini sürdürürken, şiddetten etkilenen insanların acil sağlık ihtiyaçlarına da yanıt verdik, ama önceki yıllarda olduğu gibi, sağlık personeline ve tesislerine doğrudan yapılan saldırılar 2018 yılında da faaliyetlerimizi aksattı.

Yerinden edilmiş kişilere ve ücra yerlerde yaşayanlara yardım

Kuzeydeki ücra ve bataklıklı Eski Fangak bölgesinde, yerinden edilip buraya yerleşmiş geniş bir nüfusa hizmet veren yegâne tek ikinci basamak sağlık merkezinde çalışıyoruz. Ekiplerimiz ayrıca, gezici kliniklerde hizmet vermek ve hastaneye sevkleri organize etmek için tekneyle dolaşarak civar topluluklara ulaşıyorlar. Lankien ve Pieri civarındaki ücra noktalarda da sağlık ocaklarında hizmet veriyoruz.

Ulang’daki topluluklar arasında şiddetin ve yerinden edilmelerin artmasıyla birlikte bölgedeki bir sağlık merkezinde acil servis ve yatan hasta hizmetleri sunmaya başladık. Komplikasyonları olan hastaları Malakal ve Juba’ya sevk ettik.

Daha da kuzeydeki Aburoc’ta acil servisi, ayakta tedavi hizmeti ve cinsel şiddete maruz bırakılmış kişiler için tedavi bölümü olan 12 yataklı bir merkeze destek vermeye devam ettik, aynı zamanda ishal ve sıtma gibi yaygın hastalıkları toplum içinde tedavi ettik.

Güney Sudan’ın Pibor şehri yakınlarında MSF’nin sağlık bilgilendirme görevlisi bir çocuğun bilgilerini, beslenme yetersizliği taraması için kullanılan üst kol çevresi ölçüm şeridine işliyor. Mayıs 2018.
© Sarah Murphy/MSF.

Ülkenin güneyinde, Yei’deki birinci basamak sağlık merkezlerine, ayrıca hem bölgenin yerli halkına hem de yerinden edilerek buraya gelenlere hizmet veren devlet hastanesinin çocuk sağlığı bölümüne destek veriyoruz. Pibor’da, cerrahi kapasitesi bulunan bir sağlık merkezinin de aralarında bulunduğu üç farklı merkezde çalışan ekiplerimiz bulunuyor. Mundri’de birinci basamak sağlık merkezine destek veriyoruz ve Mundri civarında ücra bölgelerdeki sağlık ocaklarında hizmet veriyoruz.

Akabo’daki gezici kliniklerimizi ve Kier’de inşa ettiğimiz birinci basamak sağlık merkezini Aralık ayında başka kuruluşlara devrettik. Başka sağlık hizmetinin olmadığı ulaşılması güç yerlerde çalışan ekiplerimiz 2017 yılı sonlarından 2018 sonuna kadar 50.000’den fazla hastayı tedavi ettiler ve yüzlerce hastayı ikinci basamak tedavi için sevk ettiler.

Sivilleri Koruma Bölgeleri

Güney Sudan’da, çatışmalardan kaçan insanların mevcut BM merkezlerine sığınmasından bu yana, 5 yılı aşkın süredir “Sivilleri Koruma Bölgesi” uygulaması var. Bu bölgeler, aksi halde dışarıdaki silahlı şiddet olaylarına maruz kalacak kırılgan durumdaki topluluklara belli bir düzeyde güvenlik sağlıyor. Bentiu’da bulunan ülkenin en büyük sivil koruma bölgesinde, kötü yaşam şartları, devam eden şiddet olayları ve ruhsal travmalar nedeniyle sağlık alanında çok büyük ihtiyaçlar var. 160 yataklı hastanemiz, bu sivil koruma bölgesinde ikinci basamak sağlık hizmeti veren tek merkez; burada yenidoğan bebekler ve komplikasyon yaşanan doğumlar için uzman bakım ve ameliyat imkânlarımız da var. 2018 yılında Sivilleri Koruma Bölgesinde ve Bentiu şehrindeki bir klinikte, cinsel şiddete ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddete maruz bırakılmış 398 kişiyi tedavi ettik. Bu vakaların yaklaşık üçte biri 2018’in Kasım ayında, Rubkona ilçesinde kadınlara ve kız çocuklarına karşı saldırıların yapıldığı birkaç haftalık bir dönem içinde gerçekleşmişti. Bu çalışmaların yanı sıra, Temmuz ayında sıtma vakalarının hızla artmasıyla birlikte altı adet sıtma tedavi noktası kurduk ve 38.000’den fazla hastayı tedavi ettik.

Yaklaşık 29.000 kişiyi barındıran Malakal Sivilleri Koruma Bölgesinde 40 yataklı bir hastanemiz var. Burada acil sağlık hizmetlerinin yanı sıra verem (tüberküloz), kala azar (viseral layşmanyaz) ve HIV tedavisi, ayrıca ruh sağlığı hizmetleri veriyoruz. Bölgedeki ekiplerimiz, 2018 yılında intihar girişimlerinde korkunç bir artış tespit ettiler; uzun süreli yerinden edilmenin, işsizliğin ve geleceğe dair ümitsizliğin nelere yol açtığının kanıtıdır bu. Malakal kent merkezinde de çalışıyor ve Sivilleri Koruma Bölgesindeki hizmetlerimizin yanı sıra burada komplikasyon yaşanan doğumlara müdahale dahil olmak üzere doğum hizmeti ve yenidoğan sağlık hizmetleri de veriyoruz.

Anne ve çocuk sağlığı hizmetleri

Aweil Devlet Hastanesi’nin çocuk ve yenidoğan bölümlerinde, doğumhanede ve yanık tedavi koğuşunda, acil serviste, yoğun bakım ünitelerinde ve yatarak tedavi sağlayan beslenme merkezinde görev yapıyoruz. Doğumhanemiz Eylül ayında tam kapasiteyle çalıştı; yıl boyunca 174’ü sezaryen olmak üzere 5.275 doğuma yardımcı olduk.

Lankien’deki 80 yataklı hastanemiz de doğum ve çocuk sağlığı hizmetleri, besin desteği, cinsel şiddet ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddete maruz bırakılmış kişilerin tedavisi, ayrıca HIV, verem ve kala azar tedavisi sunuyor.

Eski asker çocuklara destek

Güney Sudan’ın her yerinde çocuklar asker olarak kullanıldı. Şimdi onları ait oldukları topluma yeniden kazandırmak için çaba gösteriliyor. Şubat ayında eski asker çocuklara tıbbi destek ve ruh sağlığı hizmetleri sunan bir pilot programı başlattık, 2018 yılında bu çocukların 949’u Yambio’da topluma yeniden katıldılar.

10 yaşındaki Awien Maguor’u uyurken yılan sokmuş. Amcası onu Agok’taki hastaneye ulaştırmak için 5 saat sırtında taşımış. Hastanede Awien’e üç doz panzehir verilmiş ve kolunu kurtarmak için, “fasiyotomi” denen cerrahi yöntem 19 defa uygulanmış. Güney Sudan, Ekim 2018. Fotoğraf: Fanny Hostettler/MSF.

Hastalık salgınlarıyla mücadele

2018’de Lankien’deki saha projemiz kapsamında 37.000’den fazla kişiyi sıtmaya karşı tedavi ettik ve mevsimsel artışa karşılık olarak Aweil Hastanesi’nde sıtma tedavisini yaygınlaştırdık. Buna ek olarak Aweil’deki bir kızamık salgını sırasında yaklaşık 23.000 çocuğun aşılanmasında ve Juba’da 200.000’den fazla kişiye ulaşan önleyici kolera aşısı kampanyasında Sağlık Bakanlığı’na destek verdik.

Sudanlı mülteciler

Maban’ın içinde ve civarında, Doro mülteci kampında faaliyet göstererek ve Bunj Devlet Hastanesi’ne destek vererek Sudanlı mültecilere ve yerli halka yardım ediyoruz. Yida’da mülteciler için 15 yataklı bir merkezde de hizmet vermeye devam ediyoruz, ama 2018’in Mayıs ayıda HIV/tüberküloz tedavi programımızı bir başka kuruluşa devrettik.

Abyei Özel İdare Bölgesi

Agok’ta, Sudan ile Güney Sudan arasındaki ihtilaflı alanda bulunan ve bölgede ikinci basamak sağlık hizmeti sunan tek merkez olan hastanemizi yenileyip genişletme çalışmalarını tamamladık. Ayrıca sıtma vakalarındaki mevsimsel artış öncesinde toplum temelli sıtma programına yeniden başladık ve Haziran-Aralık ayları arasında civardaki 23 köyde 25.000’den fazla hastayı tedavi edip ağır vakaları hastaneye sevk ettik. Sıradışı derecede şiddetli geçen yağışlı mevsim ve yoğun sel baskınları yüzünden pek çok kişinin evini terk etmek zorunda kalması üzerine, Abyei Özel İdare Bölgesi’nin güney kesimine gezici ekipler göndererek sağlık hizmeti verdik ve insani yardım malzemeleri dağıttık.

Sağlık hizmetlerine saldırılar

Nisan ayında Mundri’deki gezici sağlık ekiplerimizden birine şiddet içeren, silahlı bir soygun düzenlendi, bu nedenle birkaç hafta boyunca bölgedeki bütün faaliyetlerimizi askıya almak zorunda kaldık. Temmuz ayında Maban’da MSF ofisine ve tesis alanına yine şiddet içeren bir saldırıda bulunulması üzerine hayat kurtarıcı temel tedaviler dışındaki bütün faaliyetlerimize ara verdik, ama Eylül ayı ortasında tam kapasiteyle çalışmaya geri döndük.

Nisan ve Mayıs aylarında Mayendit ve Leer ilçelerinde binlerce sivil şiddetli çarpışmalardan kurtulmak için ormana ve bataklık alanlara kaçtı. Bu sırada bizim sağlık merkezlerimiz de saldırıya uğradı ve yağmalandı, ama ekiplerimiz ulaşabildikleri kişilere temel sağlık hizmeti vermeye devam ettiler.

Kaynak: MSF 2018 Uluslararası Faaliyet Raporu

Yorum Yapın