Kongo Demokratik Cumhuriyeti (2018)

2018’de ülkede görev yapan MSF çalışanı sayısı: 2.848 | 2018 yılı harcamaları: 109,9 milyon avro | MSF’nin ülkede faaliyete başladığı yıl: 1977 | msf.org/drc

ÖNE ÇIKAN TIBBİ VERİLER:

1.826.300 ayakta tedavi gerçekleştirildi

776.600 kişi sıtma tedavisi gördü

102.600 kişi hastaneye yatırıldı

38.200 seans bireysel ruh sağlığı danışmanlığı sağlandı

34.300 doğuma yardımcı olundu

24.500 çocuk, beslenme programında tedavi gördü

9.100 kişi HIV tedavisi gördü

7.760 cerrahi müdahalede bulunuldu

6.950 kişi cinsel şiddet olayı nedeniyle tedavi edildi

6.910 kişi kolera tedavisi gördü

Kongo Demokratik Cumhuriyeti onlarca yıl devam eden, üst üste binen birçok kriz yaşadı, sağlık hizmetlerinde ciddi kısıtlılıklarla boğuştu. Uç boyutlardaki şiddetin daha da tırmanması ve sık sık tekrarlayan, geniş alanları etkileyen salgınlar 2018 yılına damgasını vurdu.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde, Tchomia’da MSF’nin destek verdiği bir kolera tedavi merkezinde MSF’nin hemşiresi hastaları kontrol ediyor. Mart 2018.
Fotoğraf: John Wessels.

Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) 2018 yılında Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin 26 eyaletinden 17’sinde 54 tıbbi program yürüttü. Temel sağlık hizmetlerinden beslenmeye ve çocuk sağlığına, cinsel şiddete maruz bırakılanlara ve HIV/AIDS ile yaşayanlara yönelik tedaviye kadar çok çeşitli hizmetlerimizle, en çok ihtiyaç duyulan yerlerde kapsamlı tıbbi yardım sunuyoruz. 2018 yılında dokuz kızamık salgınına ve art arda gelen iki ebola salgınına müdahale ettik. Bunlardan biri ülkenin şimdiye kadar gördüğü en büyük ebola salgınıydı ve yıl sonu geldiğinde hâlâ devam ediyordu.

Yerinden edilmiş kişilere ve yerli halka yardım

Büyük Kasai bölgesinde 2016 yılından beri yaklaşık 1,4 milyon kişi şiddet yüzünden yerinden edildi. 2018 yılında bölgedeki ekiplerimiz Kakenge, Kananga, Tshikapa ve Tshikula’daki sevk hastanelerine, ayrıca civardaki 35 sağlık merkezine beslenme, çocuk ve anne sağlığı, şiddete bağlı yaralanmaların ameliyatı, cinsel şiddete maruz bırakılanlara yönelik tedavi, ayrıca sevk hizmetlerinde destek oldu. Kasai Eyaletinin güney kesimindeki Kamonia sağlık hizmet bölgesinde de komşu ülke Angola’dan zorla geri gönderilen Kongolulara tıbbi yardım sunduk.

Topluluklar arası çarpışmaların ve silahlı gruplar arasındaki çatışmaların büyük çaplı yerinden edilmelere yol açtığı İturi Eyaletinin Bunia şehrinde ve Djugu bölgesinde 80.000’den fazla tıbbi müdahale gerçekleştirdik. Burada ayrıca tuvalet ve duşlar inşa ettik, kızamık ve kolera salgınlarına müdahalede bulunduk ve cinsel şiddete maruz bırakılmış kişileri tedavi ettik.

2017 yılında Tanganyika Eyaletinin Kalemie şehrinde yaşanan şiddet olaylarıyla yerinden edilmiş kişilere yardım etmeye bu yıl da devam ettik; insani yardım malzemeleri ve su sağlamanın yanı sıra toplum temelli sağlık hizmeti ve psikolojik destek verdik. Maniema Eyaletinin Salamabila şehrinde ve Güney Kivu’nun Kalongwe şehrinde, şiddet mağdurlarına ve yerinden edilmiş kişilere birinci ve ikinci basamak sağlık hizmetleri sunan merkezler kurduk.

Yılın sonunda ülkenin batı kesimindeki Mai-Ndombe Eyaletinde, Yumbi civarında aşırı şiddetten kaçan binlerce insana yardım etmek için bölgeye bir acil müdahale ekibi gönderdik.

Orta Afrika Cumhuriyeti’nden gelip Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin kuzeyine geçen mültecilere destek olmak için Kuzey Ubangi Eyaletinin Gbadolite ve Mobayi-Mbongo şehirlerinde hastaneleri ve sağlık merkezlerini destekledik, gezici kliniklerle hem mültecilere hem de bölgenin yerli halkına tıbbi yardım götürdük. Aynı eyalette, Bili şehrindeki sevk hastanesinde ve 50 sağlık merkezi ve sağlık ocağında, bütünleşik toplum yaklaşımıyla acil, çocuk ve yenidoğan servislerini destekledik.

Ülkenin doğusunda, Güney Sudan sınırındaki Karagba ve Ulendere düzensiz yerleşim yerlerinde 48.000’den fazla mülteciyi tedavi ettik.

Kivu Eyaletlerinde kapsamlı sağlık hizmeti

Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin Güney Kivu Eyaletinde MSF’nin motosiklet sürücüsü, Numbi’deki hastaneye malzeme götürmek için çamurlu yolları aşmaya çalışıyor. Eylül 2018.
Fotoğraf: Marta Soszynska/MSF.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin doğu kesiminde, çatışmaların 25 yıldan uzun bir süredir yoğun bir şekilde devam ettiği Kivu Eyaletlerinde sağlık hizmetinin sürekliliğini sağlamak için bir dizi uzun soluklu programa devam ediyoruz. Bunun yanında, şiddete bağlı yaralanmalara ve yerinden edilmelere acil müdahalede bulunuyoruz.

Kuzey Kivu’da Lubero, Masisi, Mweso, Rutshuru ve Walikale’de çalışan ekiplerimiz başlıca sevk hastanelerine ve civardaki sağlık merkezlerine destek vererek hem birinci, hem de ikinci basamak sağlık hizmeti sunan geniş kapsamlı sağlık programları yürütüyor. Verilen hizmetler arasında acil servis, yoğun bakım, cerrahi, beslenme desteği, anne ve çocuk sağlığı, toplum temelli sağlık hizmetleri, ayrıca ulaşımı zor yerlerde toplu aşılama uygulaması gibi yerinde erişim hizmetleri bulunuyor.

Güney Kivu’da mültecilere, yerinden edilmiş kişilere ve yerli halka sıtma, HIV, tüberküloz, beslenme yetersizliği, akut solunum yolu enfeksiyonları ve ishalli hastalıklara karşı tedavi imkânı sağlıyoruz. Ekiplerimiz Kusisa’daki yeni bir sağlık merkezi de dahil olmak üzere eyalet çapında 10’dan fazla tesiste çalıştı. Kusisa’da 2018 yılında inşa edilen merkezin anne ve çocuk sağlığı ile acil servis koğuşları ve bir ameliyathanesi bulunuyor.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin Güney Kivu Eyaletindeki Tshonka’da birinci basamak sağlık hizmeti veren bir merkezde sağlık bilgilendirme çalışanı şarkılar söyleyerek genç anneleri ve hamile kadınları bilgilendiriyor. Nisan 2018. Fotoğraf: Marta Soszynska/MSF.

Cinsel şiddete maruz bırakılanlara yönelik tedavi

2018 yılında Orta Kasai Eyaleti’ndeki Kananga’da her ay, çoğu kadın, ancak aralarında erkeklerin ve küçük çocukların da bulunduğu 200 ila 250 kişiyi, cinsel şiddete maruz bırakılmış olmaları nedeniyle tedavi ettik.

Maniema Eyaletinde, Salamabila’da bir hastane ve dört sağlık merkezinde cinsel şiddete maruz bırakılmış kişiler için psikolojik ve tıbbi hizmetler vermeye başladık. Ayrıca İturi Eyaletinde Mambasa civarındaki altı sağlık merkezinde, cinsel yolla bulaşan hastalıklar taşıyan ve cinsel şiddete maruz bırakılmış 5.500 hastaya tedavi sunma yollarını iyileştirmek için telefon uygulaması denemeleri yaparak hizmetlerimizi arttırdık.

Bunların yanı sıra, Kuzey Kivu’daki Walikale’de fiziksel sağlık, ruh sağlığı ve aile planlaması hizmetleri verdiğimiz kliniğimizde de, cinsel şiddete maruz bırakılan insanlara destek sunuyoruz.

Salgın hastalıklara müdahale

11 yaşındaki bu kız, Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin Bunia şehrinde bir hastane odasında sağlığına kavuşmaya çalışıyor. İturi Eyaletindeki köyüne yapılan saldırıda annesi ve üç kardeşi öldürülmüş, o ise yaralı kurtulmuş. Mart 2018. Fotoğraf: John Wessels.

Salgın hastalıklara müdahale MSF’nin Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ndeki temel faaliyetlerinden biri. Ekiplerimiz 2018 yılında ülkenin 10 farklı noktasında durumu gözlemleyip teşhis ederek çok sayıda acil müdahalede bulundu.

Yıl boyunca Haut-Uélé, İturi, eski Katanga bölgesi, Kasai, Maniema ve Tshopo Eyaletlerini etkileyen dokuz kızamık salgınına müdahalede bulunduk ve Sağlık Bakanlığı’nın salgını kontrol altına alma çabalarını destekledik.

Kinşasa, Lubumbaşi, Ngandajika ve Mbuji-Mayi gibi şehirler de dahil birçok bölgeyi etkileyen büyük kolera salgınlarına karşı da bakanlığın müdahalesine destek verdik.

Maniema’da uyku hastalığının (Afrika tripanozomiyazı) yönetimi, aktif vaka saptama ve tedavisinde Sağlık Bakanlığı’na destek vermeye devam ediyoruz.

HIV/AIDS de halen Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ndeki bir başka ölümcül tehdit. Alarm verici derecede yüksek sayıda insanda hastalık öyle ileri bir safhaya varmış durumda ki derhal hastaneye kaldırılmaları gerekiyor, bazılarındaysa tedavi için artık çok geç kalınmış oluyor.

Kinşasa’da bulunan Centre Hospitalier de Kabinda’da geniş çaplı bir HIV/AIDS programı yürütüyoruz. 2018 yılında ileri aşamada HIV ile yaşayan bireyler de dahil 2.000’den fazla kişiye tedavi sunduk. Ekiplerimiz Kinşasa’daki diğer iki hastanenin HIV/AIDS faaliyetlerine de destek veriyor ve kentin sağlık merkezlerinden üçünde HIV danışmanlık programları yürütüyor. Ayrıca HIV tedavisinin iyileştirilmesi ve antiretroviral tedaviye erişimin arttırılması için Goma’da tam teşekküllü Virunga Hastanesi de dahil beş sağlık tesisine teknik ve mali destek sunuyoruz.

Kayıp meslektaşlarımız

MSF’nin dört çalışanı 11 Temmuz 2013’te Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin doğusunda sağlık değerlendirmesi yaptıkları Kamango’da kaçırıldı. Bunlardan biri olan Chantal 2014’ün Ağustos ayında kaçmayı başardı, ancak Philippe, Richard ve Romy’den hâlâ haber alamıyoruz. Arkadaşlarımızın serbest bırakılmasını sağlama kararlılığımızı sürdürüyoruz.

Ebola Salgınları

Ebola salgınıyla mücadelede görevli sağlık çalışanı Flora, Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde Butembo’daki ebola tedavi merkezinin yüksek risk bölgesine girmek için hazırlanıyor. Kasım 2018.
Fotoğraf: Alexis Huguet.

ÖNE ÇIKAN TIBBİ VERİLER:

2.800 hasta ebola tedavi merkezlerine yatırıldı,

hastaların 450’sine ebola teşhisi kondu

2018 yılı sona ererken Kongo Demokratik Cumhuriyeti, yılın ikinci ebola salgınıyla mücadele ediyordu. Bu salgın ülkede bugüne dek yaşanan en büyük ebola salgını oldu.

Salgının kontrol altına alınması için büyük kaynak sağlandığı halde, ebola salgınının önünü almak mümkün olamadı. Hem salgınla mücadelede izlenen yaklaşım, hem de mücadele çalışmalarında insanların beklenti ve ihtiyaçlarını karşılanamaması ciddi kuşkular oluşturdu. Bulaşma hızı durmaksızın arttı ve salgına müdahale edenler halkın güvenini kazanmakta zorlandılar, bu da onları 2019 yılına girerken müdahale stratejisini yeniden düşünmeye sevk etti.

İlk ebola salgını 8 Mayıs’ta Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin kuzeybatısındaki Ekvator Eyaletinde ilan edildi. MSF Bikoro, İtipo, Mbandaka ve İboko’da Kongo Sağlık Bakanlığı’na destek verdi ve doğrulanan 38 ebola vakasına tedavi sundu, bu kişilerden 24’ü iyileşerek evlerine döndü, ancak ne yazık ki 14’ü hayatını kaybetti. Ebolayla uyumlu belirtiler gösteren 120’den fazla hasta karantinaya alındı ve uygulanan testler sonucunda virüsü taşımadıkları anlaşıldı.

MSF ekipleri, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Kongo Sağlık Bakanlığı, genişletilmiş erişim/insani amaçla kullanım çerçevesi altında DSÖ tarafından onaylanan araştırma aşamasındaki bir aşıyla toplamda 3.199 kişiyi aşıladı. Bikoro ve İtipo civarında MSF ekipleri virüs bulaşma riski en yüksek olan kesinleşmiş ebola hastalarının birinci ve ikinci derece bağlantıları ve ön saflarda çalışanlar (sağlık çalışanları, defin işçileri, geleneksel şifacılar ve motosiklet taksi sürücüleri) dahil 1.673 kişiyi aşıladı.

24 Temmuz’da Sağlık Bakanlığı salgının sona erdiğini ilan etti. Bir sonraki hafta, 1 Ağustos’ta, bu sefer kuzeydoğu eyaleti Kuzey Kivu’da yeni bir ebola salgını ilan edildi.[1]

İlk uyarıyı araştırıp salgının ilan edildiği kasaba olan Mangina’da bir ebola tedavi merkezi kurarak derhal salgına müdahale ettik. Ardından, yılın sonunda sıcak nokta haline gelecek olan 1 milyon nüfuslu Butembo’da ikinci bir tedavi merkezi açtık. Verilen hizmeti dereceli olarak arttırdık ve salgının ilk aşamalarından itibaren, DSÖ acil müdahale protokolü doğrultusunda ilk kez, (belirtilere müdahale etme yerine) hastalığı iyileştirme ihtimali bulunan bir tedavi yöntemi uygulayabildik.

DSÖ ve Sağlık Bakanlığı, hastaların birinci ve ikinci derece bağlantılarını aşılarken biz de Ekvator’daki salgında olduğu gibi ön saflarda çalışanları aşılayarak müdahaleye katkıda bulunduk. Aynı zamanda pozitif bir vakanın bildirildiği yerlerde triyaj ve dekontaminasyon bölgeleri kurarak, yerel sağlık merkezlerinde enfeksiyon önleme ve kontrol çalışmalarına yardım ettik. Uyarıları araştırması için de bir MSF hızlı müdahale ekibi görevlendirildi.

Yıl sonuna gelindiğinde teyit edilmiş ve şüpheli 600’den fazla vaka bildirilmiş, salgında 360’tan fazla kişi hayatını kaybetmişti. Salgın henüz kontrol altına alınmamıştı ve pek çok zorluk karşısında mücadele devam ediyordu. Dağınık kümeler halinde yeni vakalar ortaya çıkarken salgının merkezi birçok kez değişti. Bölgedeki insanların sıklıkla yer değiştirmesi ve bazı yeni vakaların önceden bilinen hiçbir bulaşma zinciriyle bağlantılı olmaması, hastalarla temas etmiş kişilerin izini sürmeyi ve salgının gelişimini kontrol altında tutmayı daha da zorlaştırıyor. Bir diğer etken de bütün bunların bir çatışma bölgesinde yaşanıyor olması: Güvenliğin olmaması belli bölgelere erişimi engelliyor ve zaman zaman ortaya çıkan şiddet olayları faaliyetleri yarıda keserek salgınla mücadelede gerilemeye yol açıyor.

[1] Laboratuvar testleri, her iki salgına da virüsün Zaire türünün, ancak iki farklı suşunun yol açtığını gösterdi, bu da salgınların bağlantısız olduğunu gösteriyordu.

Kaynak: MSF 2018 Uluslararası Faaliyet Raporu

Yorum Yapın