Sınırları olmayan Güney Sudan

Bu yazı, Sınır Tanımayan Doktorlar'ın (MSF) kısa süre önce yayınladığı 2017 Uluslararası Faaliyet Raporu'ndan alınmıştır. Türkçe çevirisi devam eden raporun İngilizce tamamına buradan ulaşabilirsiniz.


Dört yıldır süren iç savaş Güney Sudan’a acımasızca zarar verdi ve dünyadaki en ağır yerinden edilme krizlerinden birini ortaya çıkardı. Siviller çok ağır şiddete maruz kaldılar ve evlerinden ayrılmaya zorlandılar. Halen 2 milyon insan ülke içinde yerinden edilmiş durumda, 2 milyon kişi de Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ne, Etiyopya’ya, Sudan ve Uganda’ya sığındı ve sınır boyunca kurulmuş kamplara dağıldı.

Tom Rhodes ve Bruno de Cock

Onlarca yıl süren iki acımasız savaşın ardından Güney Sudan 2011’de bağımsızlığını kazandı, ama bugün temel altyapı ve sağlık gibi yeterli hizmetleri sunmakta hâlâ zorlanıyor. Bağımsızlıktan iki yıl sonra, 2013’ün Aralık ayında, hükümet partisi olan Sudan Halkın Kurtuluşu Hareketi’nin kendi içinde ikiye bölünmesi şiddetli bir çatışmayı tetikledi ve bu da Afrika’nın en yeni ülkesinin nüfusunun üçte biri olan yaklaşık 4 milyon sivilin yerinden edilmesine yol açtı. Savaştan etkilenen sivillerin yarısı ülke içinde yer değiştirdi, geri kalanlarıysa Güney Sudan’ı terk etmek zorunda kaldı.

Birleşmiş Milletler’e göre 2016’nın Temmuz ayındaki barış görüşmelerinin başarısız olması, yerinden edilmelerin hızla artmasına katkıda bulundu: O yılın sonunda 737.400 kişi evlerini terk etmişti. 2017 yılının başlarında rakamlar artmaya devam etti, özellikle de 1 milyon insanın daha önce hiç görülmemiş bir şekilde topluca göç ettiği Büyük bölgesinin tamamında. Ülke dışına çıkış öylesine geniş kapsamlı oldu ki şimdi Uganda ve Etiyopya, Sahraaltı Afrika’daki en büyük mülteci grubuna ev sahipliği yapıyor.

Yerinden edilenlerin temiz içme suyuna, sanitasyona ve sağlık merkezlerine erişimi son derece sınırlı kalıyor. Buna bağlı olarak sıtma, solunum yolu ve deri enfeksiyonlarına ve bazı bölgelerde kolera gibi hastalıklara yakalanmaları daha kolay oluyor. Yerinden edilenlerin çoğunluğu en kırılgan durumda olanlar: Mültecilerin yüzde 85’i kadın ve çocuk. Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF), Güney Sudan’da 17 ve sınırda yedi merkezle en büyük tıbbi yardım programlarından birisini başlattı. MSF ne kadar ücra yerlerde olurlarsa olsunlar hastalara ulaşma ve onları tedavi etme çabasıyla, yerinden edilenlere yardım etmek için kamplarda hastaneler kurmaktan yürüyerek tıbbi malzeme taşımaya kadar çeşitli faaliyetlerini sürekli geliştiriyor ve şartlara uyarlıyor.

Şimdi Beyaz Nil Eyaleti’ndeki mülteci kamplarında yaşayan Güney Sudanlıların çoğu, cinsel şiddetten, işkenceden, cinayetlerden kaçtılar ve evleriyle köyleri de yıkıldı. Her birinin yakın zamanda evlerine döneceğini umuyorum. Sudan onları himaye etse de, olmak istedikleri yer burası değil. - Lulwa Al Kilansi, program direktörü

Yorgun Güney Sudanlı mülteciler, sınır geçiş noktasında kayıt altına alınıyorlar ve sonra Beyaz Nil Eyaleti’ndeki Khor Wharal Mülteci Kampı’na gitmek için başka bir otobüse binmeleri gerekiyor. 2017 yılının sonunda Birleşmiş Milletler, Sudan’da 772.000 Güney Sudanlı mülteciyi kaydetti ve 2018’de 200.000 mültecinin daha geleceğini öngörüyor. MSF ikinci basamak sağlık hizmeti sunan bir saha acil müdahale hastanesi kurdu ve Kashafa Mülteci Kampı’nda, sevk merkezi görevi de gören bir hastanede hizmet veriyor. Fotoğraf: Olivia Tanini/MSF.

 

2017’nin ikinci yarısında, bir kamp silahlı kuvvetler tarafından istila edildikten sonra yaklaşık 30.000 mültecinin büyük bir göç dalgasıyla Gambella’daki Nguneyyiel Kampı’na gittiğine tanık olduk. - Anton Breve, program direktörü yardımcısı

Uganda’nın Yumbe bölgesindeki Bidi Bidi kampında çocuklar, MSF’nin inşa ettiği bir su tankı ve barınma yerlerinin yanında oyun oynuyor. Ağırlıklı olarak Güney Sudan’ın Ekvatorya bölgesinden gelen çok sayıda mülteci, 2017 yılında kuzey Uganda’ya ulaştı. MSF birinci basamak sağlık ve anne sağlığı hizmetinin yanı sıra cinsel şiddet görmüş kişilere ruh sağlığı desteği ve tıbbi tedavi imkanı sunuyor. Ama gittikçe genişleyen kamp için yardımlar hâlâ yetersiz. 2017’nin Nisan ayında yalnızca Bidi Bidi, dünyada en çok mülteciyi ağırlayan yer olarak 270.000 mülteciye ev sahipliği yaptı. Birleşmiş Milletler 2017’de Uganda’ya yaklaşık 300.000 Güney Sudanlı mültecinin gelmesini bekliyordu. Mart ayı geldiğinde bu tahmin 400.000’e çıkmıştı. Fotoğraf: Frederic Noy/COSMOS.

 

Üç çocuk annesi Jocomina Apelino yiyecek bulmak için Haziran ayında Uganda’ya geldi. Ama Dünya Gıda Programı, maddi kaynak açığı nedeniyle kamplara sağladığı yiyecek miktarını büyük ölçüde azaltmak zorunda kaldı. Şimdi Jocomina, evinde hasta kayınvalidesi ve bir yeğenine bakarken yaşadığı gıda sıkıntısının aynısıyla burada da karşı karşıya. Ağustos ayına kadar 1 milyon insan Yumba bölgesindeki dört mülteci kampına (Bidi Bidi, Imvepi, Palorinya ve Rhino) ulaştı – bunların yüzde 85’i kadın ve çocuktu. Birleşmiş Milletler’in tahmini rakamlarına göre, 2017 yılı sonu itibarıyla 5 yaşından küçük 1,3 milyon Güney Sudanlı çocuk akut beslenme yetersizliği çekiyordu. Fotoğraf: Atsushi Shibuya.

 

Kadınlar Etiyopya’nın Gambella bölgesindeki Nguneyyiel Mülteci Kampı’nda su dolduruyorlar. Temiz içme suyunun olmaması Güney Sudan’a komşu bütün mülteci kamplarında ciddi bir sorun ve bu eksiklik akut sulu ishal gibi hastalıkların ortaya çıkmasına yol açıyor. Ortamın aşırı kalabalık olması da tüberküloz ve solunum yolu enfeksiyonlarının yayılmasını kolaylaştırıyor. Fotoğraf: Zacharias Abubeker.

 

2017’nin Kasım ayında Nhil Yual ve kız kardeşi Najok, Etiyopya’nın Gambella bölgesindeki Pugnido Kampı’nda, MSF sağlık ocağının bekleme salonunda oturuyorlar. Najok’un kafa derisinde döküntü şikayeti var. MSF Pugnido çevresindeki Güney Sudanlı mültecilere ve Etiyopyalılara sağlık hizmeti veriyor. 2017 yılında, yarısı Güney Sudan’dan gelen 800.000 kişiye uzman tıbbi bakım sunan bölgedeki tek merkez olan Gambella Hastanesi’ne verdiğimiz desteği artırdık. Fotoğraf: Zacharias Abubeker.

 

Güney Sudanlı mülteciler ve ülkelerine geri dönen Kongolular, Güney Sudan sınırına yakın Karagba ve Olendere’ye ulaşmışlar. Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin İturi Eyaleti’ndeki bu iki noktada MSF’nin gezici klinikleri var. Klinikler temel sağlık hizmeti, ruh sağlığı desteği, cinsel sağlık ve üreme sağlığı danışmanlığı sunuyorlar. MSF ayrıca bölge hastanesini de destekliyor. Fotoğraf: Pierre-Yves Bernard/MSF.

 

Yorum Yapın