Güney Sudan ve Agok: Yağmurlarla Birlikte Artan Sıtma Riski

Cuba, Güney Sudan & Agok 12 Temmuz 2017 – Önümüzdeki aylarda başlayacak olan yağmur mevsimi, Güney Sudan’da her yıl olduğu gibi bu yıl da binlerce insanın sıtmaya yakalanma riskini beraberinde getiriyor.  

Sıtma, Güney Sudan’da özellikle çocuklar arasında hastalık ve ölüme neden olan başlıca hastalıklardan biri. Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF), 2016 yılında sıtmaya yakalanan 300 binin üzerinde hastayı tedavi etti. Bu vakalardan 250 bini, sıtma vakalarının zirve yapıp sağlık çalışanlarını kapasite açısından çok zorlayan 3 aylık dönemde yaşandı.

MSF ekipleri şu anda Aweil’de sıtmaya yakalanmış binlerce çocuğu tedavi etmeye hazırlanıyor. MSF, çocuk hastalıkları ve doğum servisi birimlerini yönettiği Aweil Devlet Hastanesi’ne son olarak 20 çocuk hasta yatağı ekledi ve hastanenin ilaç stoğunu yeniledi. Ayrıca hastane ekibine yoğun hasta girişine hazırlık olarak ağır çocuk hastalıkları konusunda eğitim verildi.

2016’da sıtmanın zirve yaptığı dönemde MSF’nin yalnızca Aweil’de ağır sıtmaya yakalanmış 5.500’ün üzerinde çocuğu tedavi ettiği göz önünde tutulduğunda tüm bu hazırlıklar daha anlamlı hale geliyor.

İleri sıtmaya yakalanmış olan 18 yaşındaki Abuk Akuoc, Panthou'daki kamusal sağlık merkezinde damardan kinin verilerek tedavi ediliyor.

Aweil’de birinci basamak sağlık hizmetleri veren bir tesiste çalışan bir klinik sorumlusu da MSF ile ileri sıtma vakalarını stabilize etmek için gerekli ilaçlar ve ekipmandan yoksun olduğunu paylaştı.

Temel sağlık hizmetleri hayat kurtarıcı temel bir öneme sahip, ancak Güney Sudanlıların çoğunun bu hizmetlere ulaşabilmeleri için uzun yolculuklar yapmaları gerekiyor. İlaç sıkıntısı ise çocukların ileri sıtmaya yakalanma riskini artırıyor.

Kendilerine en yakın sağlık merkezinde ilaç olmadığını bilen anne ve babalar, bir hastaneye ulaşabilmek için uzun bir yola çıkmak yerine çocukların iyileşmesi için beklemeyi tercih edebiliyorlar. Halihazırda büyük maddi sıkıntılar yaşayan insanlar için ekin ektikleri bir dönemde uzun yola çıkmaya karar vermek de kolay olmuyor.

MSF Aweil Proje Koordinatörü Aline Serin, sözlerini şöyle noktalıyor: “Güney Sudan’da insanlar çatışma ve krizin ortasında yaşıyor. Temel sağlık hizmetlerine erişemedikleri için hayatını kaybeden insanlarla karşılaşıyoruz, bu nedenle sıtmanın önlenmesi ve tedavi edilmesi bir fark yaratabilir.”

Sıtma: Tedaviyi hastalara daha yakın hale getirmek için toplumu güçlendirmek

MSF, bu yıl 3. kez Abyei Özel İdari Bölgesi’nde (Abyei Special Administrative Area – ASAA) bulunan Agok’ta yağmur mevsimi süresince faaliyet gösterecek ileri sıtma toplum noktalarını (CMAP) devreye soktu. Ücra bölgelerde kurulan bu noktalar sayesinde, hastalar oldukları yerde test ve tedavi olabildikleri gibi hastaneye varabilmek için saatlerce yürümek zorunda kalmıyorlar. Bu stratejiyle hastaneye ileri sıtma şikayetiyle gelen hastaların ve sıtma kaynaklı ölümlerin azaltılmasının yanı sıra hastalığın sağlık hizmetlerinden yoksun bölgelerde hızlıca tespit ve tedavi edilmesi de amaçlanıyor.

Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) sağlık bilgilendirme ekibi, Rumkor köyünde kurulacak yeni sıtma kliniği için malzeme getiriyor.

CMAP Projesi, diğer adıyla toplum temelli sıtma projesi, 2015’te bölgeyi derinden sarsan sıtma salgını sonrasında başladı. Agok’taki toplum temelli sıtma projesinin süpervizörü Tara Smith, projeyi şöyle özetliyor: “Bölge halkının test ve tedavi imkanlarına ulaşmalarını sağlayarak hastaneye ileri düzey şikayetlerle gelmelerinin önüne geçmeyi amaçladık.” Bu yıl, ileri sıtma vakalarının yaygınlığını azaltmak amacıyla bu özel programa Agok çevresindeki 22 köy dahil edilecek ve her bir köyde 2 gönüllüye eğitim verilecek.

MSF, sıtmanın hızlı teşhis edilmesini sağlayan testlerin yanı sıra basit sıtma vakalarının tedavisi için gerekli ilaçları da tedarik edecek. İleri sıtma belirtileri gösteren hastalar ise bölgedeki birinci basamak sağlık hizmetleri veren merkezlere ya da MSF’nin Agok’taki hastanesine yönlendirilecek. 2016 yılında bulundukları bölgede test ve tedavi edilen hasta sayısı 40 bine ulaşmıştı.

Tara Smith sağlık hizmetlerine ulaşmanın zorluklarına ilişkin şöyle ekliyor: “Birçok köyde yağmur mevsiminde hastaneye ulaşmak yoğun çamur nedeniyle çok zorlaşıyor. İnsanların hastalarını battaniyeye ya da bir örtüye sarıp saatlerce yürümeleri gerekiyor. Bazen birkaç saat ölümle hayat arasında gidip gelen insanlar için hayati önem taşıyor. Özellikle gece yola çıkmak yerine bir sonraki günü beklemek zorunda kalanlar için bu durumda daha büyük bir aciliyet taşıyor. Yakınlarında bir tesis olması durumunda insanlar hayatlarının normal akışına devam edip tarlaya, kiliseye gidebiliyor ve aileleriyle ilgilenebiliyorlar. Basit bir hastalık için saatlerce yürümeleri gerekmiyor."

MSF gönüllülere sıtmayı teşhis eden testi uygulayıp basit vakaları tedavi edebilmeleri için eğitim de veriyor. Bu eğitim çerçevesinde ileri vakaların zamanında gerekli tesislere yönlendirilmeleri gerektiği de aktarılıyor.

Eğitim sayesinde sıtmanın belirtilerini anlıyorum ve hastaları zamanında yönlendiriyorum. Eskiden çok fazla sayıda insan sıtma nedeniyle hayatını kaybediyordu, çünkü hastalık çok hızlı ilerliyordu ve insanların sağlık tesislerine gitmeleri zordu. Şimdi tedavi çok daha kolay hale geldi.

Sıtma; ateş, yoğun ağrı ve bazı zamanlarda karın ağrısı ve ishale neden oluyor. İleri safhalara ulaştığında ise anemi, kanama ve hatta ölümle sonuçlanabiliyor. Rumkor’daki projede 2015’ten bu yana gönüllü olarak çalışan Maliai Mathiang, çalışmalarını şu şekilde aktarıyor: “Bu proje başlamadan önce çocukları sağlık merkezlerine ulaştırmak için onları günlerce taşımamız gerekirdi. Şimdi bu proje çerçevesinde bize ilaç sağlanıyor, biz de zamanımızın çoğunu insanları desteklemeye ayırıyoruz.” Başka bir gönüllü olan Abraham Kalei ise bazen tarlada çalışırken bekleyen hastalarına destek olması için insanların onu çağırdığını anlatıyor.

Her hafta gönüllüleri ziyaret edip eğitim veren ve malzeme tedarik eden ekibin başında yer alan Tara Smith son olarak şunları ekliyor: “Birçok insandan şu cümleyi duyuyorsunuz: ‘Halkıma yardım etmek istiyorum’. İnsanlar verdikleri bu hizmet nedeniyle çok mutlu oluyor. Bir kabile lideri, ‘bize küçük bir hastane getirdiniz’ diyerek teşekkür etti.”

Yorum Yapın