İspanya: MSF, bakımevlerinde COVID-19’a bağlı ölümlerin artmaması için acilen önlem almaya çağırıyor

Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) tarafından geçtiğimiz ay yayınlanan raporda, İspanya'nın COVID-19 ile mücadelesi sırasında yaşlı bakımevlerinde yaşanan ciddi sorunlar nedeniyle binlerce yaşlı insanın hayatını kaybettiğine dikkat çekiliyor.

Barselona - İspanya'da COVID-19 salgınının en kötü aylarında bakımevlerinde yaşayan yaşlılar arasında ortaya çıkan korkunç ölüm oranı bir daha asla tekrarlanmamalı. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 6 Nisan - 20 Haziran 2020 tarihleri ​​arasında bu merkezlerde 27.359 yaşlı hayatını kaybetti. Bu rakamın ülke genelinde COVID-19'dan ölenlerin yüzde 69'unu temsil ettiği tahmin ediliyor.

MSF raporuna göre bu yüksek ölüm oranı, İspanya'nın bakımevi yönetimi modelindeki sorunların yanı sıra farklı makamlar ve yönetim şirketleri arasındaki koordinasyon eksikliklerini de ortaya koyuyor. Sorunlu yönetim modeli ve koordinasyon eksikliği nedeniyle COVID-19'a karşı en savunmasız olanlar, bakımevlerindeki yaşlılar, ihmal edildi ve onlara bakım sağlayan personel korunamadı.

‘Geç ve Güç: COVID-19 salgını sırasında İspanya'daki bakımevlerinde yaşlıların kabul edilemez ihmali’ başlıklı rapor, ülke genelindeki bakımevlerinde kaynak, sağlık denetimi ve acil durum planlamasında yapısal bir eksiklik olduğuna işaret ediyor. MSF’nin İspanya bakımevleri müdahale koordinatörü Dr. Ximena Di Lollo, şöyle ifade ediyor: “Bu eksiklikler salgına müdahale etmeyi imkânsız hale getirdi; yaşlıların kaldığı bu evler gerekli tıbbi ve bakım kaynaklarından yoksundu, bu da sakinlerinin sağlığını doğrudan etkiledi.

Yerel itfaiye ekibi, El Royo, Soria'da bulunan Residencia Nuestra Senora de las Mercedes huzurevini dezenfekte ediyor. @Olmo Calvo/MSF

MSF, pandeminin en akut aşamalarında enfeksiyon önleme ve kontrolü, bölge ayrımı protokollerinin tasarımı ve kişisel koruyucu ekipman (KKE) kullanımı gibi alanlarda yaklaşık 500 bakım merkezini destekledi. MSF, COVID-19'a karşı en savunmasız olanların korunması için raporda enfeksiyon kontrolünde acil müdahale ve erken uyarı sistemlerini hayata geçirmeyi mümkün kılacak acil durum planlarına acilen ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.

Bakımevleri ve çalışanları, tıbbi bakım için gerekli kaynak, altyapı, eğitim ve sorumluluktan yoksundu. Ayrıca bakımevleri ve sağlık sistemi arasında acil hayat kurtarıcı müdahale konusunda koordinasyon yoktu.

Sağlık sistemini güçlendirecek finansal, malzeme ve insan kaynağının hem birinci basamak sağlık tesislerinde hem de hastane ortamlarında sağlanması gerekiyor. Di Lollo, "Yaşlı insanlar, COVID-19 müdahalesinin merkezinde yer almalılar. Ancak bu şartla spesifik, acil ve onurlu tedavi görme haklarından yararlanabilirler," diyor.

MSF, bakımevlerindeki hastaların hastanelere veya diğer donanımlı tesislere sevk edilmesine öncelik verilmediğini tespit etti. Bakımevleri, COVID-19'lu sakinlere bakım sağlamak zorunda kaldı; ancak tüm iyi niyetlere rağmen bu bakımı sağlayabilecek donanıma sahip değillerdi. "Bakımevleri ve çalışanları, tıbbi bakım için gerekli kaynak, altyapı, eğitim ve sorumluluktan yoksundu. Ayrıca bakımevleri ve sağlık sistemi arasında acil hayat kurtarıcı müdahale konusunda koordinasyon yoktu."

Enfeksiyon kontrolü mekanizmalarına duyulan ihtiyaç

Bir pandemide kilit önem taşıyan enfeksiyon önleme ve kontrol (EÖK) önlemlerinin yanı sıra, COVID-19 pozitif olsa da olmasa da, hastaların durumunun kötüleşmesini önleyecek tıbbi yönetim de yetersizdi. Enfeksiyon oranlarının tespiti, gözetimi ve kontrolü konusunda MSF; bakımevlerinde çalışan sağlık personeline bilimsel tavsiye, eğitim ve denetim sağlaması için deneyimli profesyonellerin görevlendirilmesini öneriyor. Ekipte bir EÖK süpervizörü bulundurmak ve eğitmek, yeni bir salgın durumunda protokoller oluşturmak ve EÖK önlemlerine ayrılan bütçeyi ve eğitimi artırmak atılması gereken önemli adımlar olarak sıralanıyor.

MSF ekibi, dezenfeksiyon işlemlerini desteklemek, çalışma saatlerini belirlemek ve COVID-19 pozitif veya negatif sakinlerin önceden belirlenmiş alanlara taşınmasını desteklemek için yerel itfaiye üyeleriyle birlikte. Soria eyaleti, El Royo'daki huzurevi Residencia Nuestra Señora de las Mercedes. İspanya, Nisan 2020 @Olmo Campo/MSF

Rapor ayrıca, bakımevleri için yedek koruyucu malzeme ve ekipman tedarikinin yanı sıra personelin kendilerini ve sakinlerini koruyabilmesi için açık ve kolayca uyarlanabilir protokoller içeren ve zamanlıca verilecek eğitimin acil ihtiyaçlar olduğunun altını çiziyor. “Personele yönelik KKE kullanımı eğitimleri eksikliği, bu müdahalenin en zayıf yanlarından biri oldu. Bu durum, yetersiz olan ve geç gelen kişisel koruyucu ekipmanın bakımevlerinin ihtiyaçlarına her zaman uygun olmamasıyla daha da kötüleşti,” diye açıklıyor Di Lollo.

Onurlu tedavi ve bakım

Asemptomatik vakaların sayısı ve tanı testlerinin güvenilirliğinin düşük olması, COVID-19 hakkında büyük bir belirsizlik yarattı. Bu genellikle bakımevleri sakinleri için, bazen ayrım dahi gözetmeksizin, katı izolasyon önlemlerinin uygulanmasıyla sonuçlandı. Vedalaşmak, aileden son ziyaretler ya da huzurevi içinde hareket etmek kısıtlandı veya yasaklandı. Bunun, herhangi bir duygusal destek almayan yaşlılar için ağır fiziksel ve psikososyal sonuçları oldu. MSF tarafından desteklenen bakımevlerinden birinin yöneticisi tecrübesini şu sözlerle aktarıyor:

“Eugenia'nın yakında öleceğinden korkuyordum, yaşam sevincini geri kazanıp kazanamayacağını görmek için onu her gün bir süre dışarı çıkarmaya başladım. Yemek yemeye ve iyileşmeye başladı. Ancak bir gün onu dışarı çıkardığımızda birinci basamak sağlık görevlileri gelip bana sorumsuz davrandığımı ve herkesi tehlikeye attığımı söylediler. Onu odasına geri götürmekten başka çarem yoktu. Söyledikleri beni çok kötü hissettirdi. Eugenia yemeyi bıraktı, birkaç gün içinde de öldü. Dışarı çıkabilseydi ölmeyecekti demiyorum, ama eminim ki son günlerini böyle geçirmek istemezdi."

Bakımevlerinde izolasyon, karantina ve bir arada yaşam arasında bir denge kurulmalı; personel, huzurevi sakinleri ve aileleri için psikososyal destek sağlanmalı. “Bu merkezlerin yöneticileri, fiziksel izolasyonun sosyal izolasyona dönüşmemesini, yaşlıların fiziksel ve ruhsal sağlığına öncelik verilmesini sağlamalı. Kapatılma, yaşlıların fiziksel ve bilişsel yetileri pahasına değil, onlara göre uygulanmalı” diye ekliyor Di Lollo.

İnsanların son anlarında aile ziyaretlerine ve vedalaşmaya – uygun koruma önlemleri alınarak – izin verilmeli. Bunun uygulanabilmesi için bakımevlerinin yeterli kişisel koruyucu ekipmana sahip olması şart, ki yaşlılar bu zor zamanları yine sevdiklerinden uzakta göğüslemek zorunda kalmasınlar.

MSF ayrıca, hastanelere sevk edilmemiş ölümcül hastalığı olan kişiler için ölüm öncesi döneme özel destek, sedasyon ve palyatif bakım açısından ciddi bir protokol ve önlem eksikliği olduğunu gözlemledi. İnsanlar bu eksikler sonucunda önlenebilir acılar içinde ölüme terk edildi. "İnsanların son anlarında aile ziyaretlerine ve vedalaşmaya – uygun koruma önlemleri alınarak – izin verilmeli. Bunun uygulanabilmesi için bakımevlerinin yeterli kişisel koruyucu ekipmana sahip olması şart, ki yaşlılar bu zor zamanları yine sevdiklerinden uzakta göğüslemek zorunda kalmasınlar” diyor Di Lollo.

Yetkililer ve huzurevi şirketleri arasındaki koordinasyon eksikliği

Rapor son olarak, yetkililer ile bakımevlerini işleten özel şirketler arasındaki koordinasyon eksikliğine ve salgını önleme ve yönetme stratejilerinin yetersizliğine dikkat çekiyor. Di Lollo bu durumu, "Hastanelerde bakım öncelikli görüldü, ancak ölüm oranlarının en yüksek olduğu en savunmasız grup olmalarına rağmen bakımevlerindeki yaşlılar ihmal edildi" şeklinde özetliyor.

COVID-19'un bakımevlerindeki yaşlıların refahı ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisini değerlendirmede kullanılmak üzere bir etik kalite göstergeleri sistemi oluşturulması ve buna paralel olarak veri toplama, analiz ve yayınlama yollarının iyileştirmesi gerekiyor.

MSF; ilgili kuruluşlara, özel şirketlere ve yetkililere, yaşlıların daha fazla acı çekmesini önlemek amacıyla İspanya'nın dört bir yanındaki bakımevlerinde COVID-19 salgını müdahalesini acilen iyileştirmeye çağırıyor.

Raporun İngilizcesine, "Too Little, too late: The unacceptable neglect of the elderly in care homes during the COVID-19 pandemic in Spain", buradan ulaşabilirsiniz.

Ana sayfa görseli: Yerel itfaiye ekibi, El Royo, Soria'da bulunan Residencia Nuestra Senora de las Mercedes huzurevini dezenfekte ediyor. @Olmo Calvo/MSF

Yorum Yapın