Kırgızistan: Ücra bölgelerde sağlık sistemi salgın nedeniyle baskı altında

Kırgızistan'da, özellikle başkent Bişkek'te COVID-19 vakaları arttıkça, kırsal ve ücra bölgelerde, özellikle kadınlar ve çocuklar için temel tıbbi bakım garanti altına alınmaya çalışılırken önleyici tedbirler de artırılıyor.

Ülkede güçlü bir sağlık sistemi olmasına rağmen, son yıllarda sağlık sektörüne yapılan yatırımın zayıflaması nitelikli hizmetlerin büyük şehirler dışında da sürdürülmesini olumsuz etkiliyor. Ülkenin kronik hastalık insidansı (bir hastalığın belirli bir zaman aralığında görülen yeni olgu sayısı) yüksek olduğu gibi uzun süreli bakım gerektiren kronik rahatsızlıkları olan kişilerin yüzdesi de son derece yüksek.

Ülkenin kuzeybatısındaki Kadamjay'da, COVID-19 tehdidinden bağımsız olarak uzun mesafeler insanların sağlık merkezlerine ulaşmasını güçleştiriyor. Kırgızistan'da beş yaşın altındaki çocuklar ve hamile kadınlar için ilaçlar ücretsiz, ancak çoğu insan ilaç masraflarını kendi cebinden karşılamak zorunda, çünkü ilaçların yalnızca birkaçı sağlık sigortası tarafından karşılanıyor. Gelir düzeyinin düşük ve iş imkânlarının sınırlı olması nedeniyle birçok insan ihtiyaç duyduğu tedaviyi karşılayamaz durumda.

MSF'nin Kadamjay'da tanı ve bakım için yürüttüğü çalışmalar

Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) son dört yıldır bazı kronik hastalıkların oranlarının Kırgızistan'da en yüksek seyrettiği Kadamjay'de tıbbi yardım sağlıyor. Sağlık Bakanlığı ile yakın işbirliği içinde çalışan ekiplerimiz, özellikle çocuklar arasında yaygın olan diyabet, hipertansiyon ve anemi gibi hastalıkların taranması, teşhisi ve önlenmesinde bölgesel sağlık yetkililerini destekliyor.

MSF ve Sağlık Bakanlığı laboratuvar teknisyenleri MSF tarafından yenilenen laboratuvarda test sonuçlarını hazırlıyor. @Maxime Fossat/MSF

Bir dizi kronik hastalığın taranmasını ve teşhisini iyileştirmek için laboratuvar kapasitesine yatırım yapılması gerekiyordu. Ekiplerimiz bu doğrultuda mevcut tıbbi cihazları yeniledi ve onardı; Sağlık Bakanlığı personeli için ultrason ve soğuk pıhtılaştırıcılar gibi teşhis ekipmanlarının pratik kullanımı ve standart tedavi kılavuzlarına uyma konularında eğitim düzenledi.

MSF ayrıca geçtiğimiz aylarda, kadın ve çocuklar için sağlık hizmetlerini güçlendirmek amacıyla sağlık yetkilileri ile yakın çalışarak doğum öncesi ve doğum sonrası bakım da dahil olmak üzere cinsel sağlık ve üreme sağlığına ağırlık verdi.

Yaklaşmakta olan COVID-19 tehdidi altında sağlık hizmetlerinin sürdürülmesi

Ülkede son günlerde COVID-19 teşhisi konan kişilerin sayısı arttı, virüs şimdiye kadar 29.000'den fazla insana bulaştı. Kadamjay bölgesi COVID-19 salgınından şimdilik olumsuz etkilenmemiş olsa da virüsün yaklaşmakta olmasına karşı ekiplerimiz mevcut sağlık hizmetlerini gözden geçirdi ve hastalığın toplum içinde yayılmasını önlemek için çeşitli tedbirler aldı.

COVID-19, sağlık konusunda ülkeler arasındaki ve içindeki eşitsizlikleri azaltmamız için bizi harekete geçirecek bir alarm olarak görülmeli

MSF ekipleri, salgın öncesinde bölgenin sağlık yetkilileriyle birlikte bazı muayeneler için ev ziyaretleri yapıyordu. Ancak koronavirüs pandemisinin başlamasından bu yana, ev ziyaretleri ve WhatsApp aracılığıyla uzaktan muayene yeni normal haline geldi.

MSF'nin Kırgızistan’daki faaliyetlerinden sorumlu olan Kevin Coppock, “Sağlık merkezlerinde yoğunluk yaşanmaması için, özellikle bulaşıcı olmayan hastalıkları olan ve COVID-19 komplikasyonları açısından riskli grupta olan hastalar için ev ziyaretlerini ve doğum sonrası bakımı artırdık” diyor. “Doğum öncesi bakım da dahil olmak üzere diğer rutin konsültasyonlar için hastalarla WhatsApp video görüşmeleri yapıyoruz.”

COVID-19’un yayılmasını önlemek için alınan tedbirler

MSF ekipleri şu anda, ülkenin büyük kısmı kırsal bölgelerden oluşan bu noktasında sağlık makamlarına COVID-19 salgın hazırlıklarının güçlendirilmesinde yardımcı oluyor, teknik danışmanlık sunuyor, lojistik destek sağlıyor, sağlık bilgilendirme girişimlerini destekliyor ve veri toplama yoluyla epidemiyolojik sürveyansa yardımcı oluyor.

MSF ve Sağlık Bakanlığı yetkilileri Aydarken'den 20 dakika uzaklıktaki Syrt'ta bulunan ebelik merkezinde birlikte tıbbi danışmanlık veriyor. @Maxime Fossat/MSF

MSF aynı zamanda Kadamjay’da 4 ana hastanede enfeksiyon önleme konusunda çalışma yapıyor: enfeksiyon önleme ve kontrolü konusunda rehberlik ve eğitim veriyor, sağlık personeli için dezenfektan ve kişisel koruyucu ekipman sağlıyor. MSF ayrıca bulaşıcı olmayan hastalıkları ve diğer tıbbi komplikasyonları bulunan hastaların korunması için 4.500'ün üzerinde maske dağıttı.

Koronavirüs tehdidi nedeniyle askıya alınan sağlık hizmetleri

MSF’nin temel sağlık hizmetlerinin çoğu devam edebilmiş olsa da, enfeksiyonun yayılmasını önlemek için bazı hizmetler askıya alındı. Rahim ağzı kanseri taraması bu hizmetlerden biri. Koppock: “Kadamjay bölgesinde çok sayıda kronik hastalığı olan hasta olduğu için insanları gereksiz yere riske maruz bırakmama konusunda son derece ihtiyatlı davranıyoruz.”

Rahim ağzı kanseri Kırgızistan'da kadın ölümlerinin başlıca nedenlerinden biri, ancak önleme ve tarama seçenekleri sınırlı. MSF Aydarken'de sağlık yetkililerinin ülke çapında yaygın hale getirmesi amacıyla servikal lezyonların tedavisi de dahil olmak üzere serviks kanseri tarama ve önleme çalışmaları başlatmıştı, ancak bu çalışmalara ara verilmek zorunda kalındı. Coppock, “Şartlar izin verdiği anda bu faaliyetleri yeniden başlatmak üzere virüsün nasıl ilerlediğini izlemeye devam ediyoruz” diyor.

Sağlık çalışanları arasında COVID-19 endişesi

MSF ile çalışan epidemiyolog Abduraupov Isamedin @Maxime Fossat/MSF

COVID-19 sıcak noktalarındaki sağlık çalışanları arasında görülen yüksek enfeksiyon oranları da endişe yaratıyor. MSF ile çalışan bir epidemiyolog olan Isamedin, “Ülkemizin özellikle uzak bölgelerinde pandemi öncesinde de yeterli sayıda sağlık çalışanı yoktu. Bazıları hastalanacak olursa yerlerine geçecek kimse yok” diyor.

COVID-19 hazırlıkları için ciddi boyutta kaynaklar ayrılırken, insanların nitelikli sağlık hizmetlerine erişebilmesinin önündeki engeller daha da derinleşiyor. Ve bu bölgedeki birçok aile için, özellikle de başka bir ülkede göçmen işçi olarak çalışan yakınlarının maaşına bağımlı olanlar için, bu maaşın erimesi sağlık hizmetlerine erişimi daha zorlu hale getirebilir.

“COVID-19, ülkeler arasındaki ve içindeki sağlık eşitsizliklerini azaltmamız için bizi harekete geçirecek bir alarm olarak görülmeli” diyor Coppock.

 


Kırgızistan'da 1996 yılından bu yana faaliyet gösteren MSF, son olarak Oş şehrinin Kara-Su bölgesinde ilaca dirençli tüberkülozlu (İD-TB) hastalar için merkezi olmayan/yerinde bakım modeli sunmak için Sağlık Bakanlığı’na destek verdi. MSF, tedaviye uyumu desteklemek amacıyla video üzerinden gözleme dayalı tedavi de dahil olmak üzere yeni ve yenilikçi DR-TB tanı ve bakımı yapılmasına yardımcı oldu; yeni, daha az toksik ve daha kısa süreli ilaç tedavisi sağlanmasını teşvik etti ve vaka tespitini geliştirdi. Sosyal ve psikolojik destek, kapsamlı bakım paketinin bir parçası olarak görülüyor. MSF'nin desteğiyle 11.000'den fazla kişiye GeneXpert İD-TB testi uygulandı ve 700’den fazla kişinin İD-TB tedavisine başlandı.

Ana sayfa görseli: MSF ekibi Aydarken'de COVID-19 ile ilgili bilgilendirme yapıyor. @MSF

Yorum Yapın