Meksika: Guerrero kuşatma altında

Meksika'nın batı kıyısındaki Guerrero Eyaleti'ni çevreleyen dağlar. Fotoğraf: Juan Carlos Tomasi/MSF, Şubat 2018.

Guerrero Eyaleti’nin Tierra Caliente, Norte ve Centro bölgeleri ve Acapulco kenti, Meksika’da şiddetin en yaygın olduğu yerlerden. Uyuşturucu ticaretiyle bağlantılı suçlar pek çok insanın korku içinde, çevreden kopuk halde yaşamasına ve temel sağlık hizmetlerinden de mahrum kalmasına neden oluyor.

Organize suç çeteleri bölgedeki yolları, önemli kasabaları kontrol almaya çalışıyor, toplulukları haraç ödemeye ve çetelere katılmaya zorluyor ve tüm bunlar için kendi aralarında egemenlik mücadeleleri veriyor. Pek çok okul kapandı, sağlık hizmetine erişim sınırlı, hatta bazı yerlerde sağlık çalışanları bölgeyi tümden terk etti. Gerilim ve korku nedeniyle bütün bölgede toplumsal yapı yok olma tehdidi altında.

Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) bu durum karşısında, gezici kliniklerle Guerrero Eyaleti’nin çeşitli yerlerindeki 11 topluluğa hizmet veriyor (ayrıca Acapulco kentinde de ekipleri var).

Aşağıdaki tanıklıklar, anlatanların isteği üzerine takma adlarla ve kamera kullanılmaksızın derlendi.*

“Serbestçe dışarı çıkamıyoruz, rahat konuşamıyoruz. Olanı biteni görüyoruz, ama bunun hakkında konuşamıyoruz. Birkaç ay önce evimize silahlı adamlar saldırdı. 10 ve 11 yaşındaki oğullarım da evdeydi. Çok korktular ve o zamandan beri olayı atlatamadılar. Artık onları tek başlarına bırakamıyoruz.”

Juan, 61 yaşında, çiftçi

Juan’ın yaşadığı ilçe, bölgede süren şiddet olayları nedeniyle aylardır dış dünyadan kopuk durumda. Bütün ekonomik faaliyetleri kuzeye, Arcelia’daki kendi bölgelerine yönlendirmek isteyen uyuşturucu tacirleri tehditlerle toplu taşımı engelliyor; oysa ilçenin idari merkezi güneyde; hastaneye ya da maaşlarını almak için bankaya gidecek insanların güneye doğru gitmesi gerekiyor.

“Sağlık açısından acil bir durum olduğunda şimdi özel minibüslerle merkeze inmek için 1.500 pesoya varan paralar vermemiz gerek. Halbuki toplu taşım çok daha uygun fiyatlıydı, 60 ila 100 pesoya gidip geliyorduk (günlük yevmiye 120 ila 200 peso). Berbat haldeyiz, toplu taşıma ulaşmak için üç buçuk saat yol gitmek gerek ve tabii ki kimse bunu yapmak istemiyor. Yolda saldırıya uğrama tehlikesi nedeniyle geceleri gitmemiz zaten hiç mümkün değil.”

Abel, 20’li yaşlarında bir genç adam: “Zaman zaman, ortalık yere atılmış cesetler görüyoruz. Cesetleri görmek travmatize edici, çünkü insanlara işkence edilmiş, uzuvları kesilmiş oluyor. Bir gün biz basketbol oynarken sahaya bir grup silahlı adam geldi. Bize ateş ettiler, yere itip cep telefonlarımızı, paramızı aldılar. Sonra palalarla saldırdılar.

Arkadaşımı aramızdan çektiler ve onu kestiler. Önce bacağını, sonra kolunu.

Kafasını da kestiler, ama ona sıra gelmeden arkadaşım çoktan can vermişti.”

Basketbol sahasındaki cinayet üç yıl önce işlendi. Uyuşturucu kartelleri kasaba üstündeki kontrollerini bir daha pekiştirmek istemişti. Olay bütün köyü travmatize etti. Cinayetin ardından toplum polisi o bölgede gücünü artırdı, şimdi bölgenin daha sakin olduğu söyleniyor. Ama köylüler hâlâ, “basketbol sahasında ne olduğunu” fısıldayarak söylüyor.

Abel bu olayı açık açık anlatabildi, çünkü pek yakında Amerika Birleşik Devletleri’ne göç edecek. Buradaki şartları artık kaldıramıyor. Memleketinde hiçbir imkanın bulunmayışı, yoksulluk, bir de uyuştucu tacirleri tarafından “şahin” (gözcü) veya sicario (tetikçi) olarak çalışmaya zorlanma tehlikesi, onu buradan ayrılmaya mecbur ediyor. Guerrero’da genç bir erkek olmak son derece tehlikeli olabilir.

Guerrero Eyaleti halkı, Meksika'nın en yoksul kesimlerinden, üstelik bir de suç çeteleri arasındaki bölge savaşlarının arasında kalıyor ve şiddete uğruyorlar. Fotoğraf: Juan Carlos Tomasi/MSF, Şubat 2018.

Guerrero’da sürdürülen yasadışı esrar ve afyon ticareti, eyalette bu derece yaygın şiddet olayları başlamasının temel sebebi oldu ve insanları buradan göç etmeye zorladı. Bu bölgede insanların tamamen terk edip gittiği hayalet köyler ve kasabalar görmek şaşırtıcı değil. Bir yandan genç insanlar, bir yandan çoluk-çocuk tüm aileler yavaş yavaş buraları terk etti.

San Felipe de Ocote kasabasında sadece hayvanlar kaldı. Bu yılın Ocak ayında, yolları tamir eden bir buldozer sürücüsünün kaçırılmasının ardından kasabalılar kendilerini uyuşturucu çetelerinden korumak için silahlandı. Ama 600 kişilik bu topluluk, çetelerin daha da fazla silahlanarak geri gelmesi üzerine, saldırıların şiddetine dayanamayarak kasabayı terk etmek zorunda kaldı. Şimdi, üstlerindeki kıyafetlerden başka hiçbir şey alamadan geldikleri Apaxtla de Castrejón’da toplum merkezinde yaşıyor, sınıflarda uyuyorlar.

Pek çoğu bir daha asla eve dönemeyeceğini düşünüyor. Tek istedikleri, onlara yerleşebilecekleri bir parça toprak gösterilmesi.

Guerrero'da bir köy. Halkın tarım ve hayvancılıkla geçindiği Guerrero'da yılın bazı dönemlerinde MSF ekipleri küçük çocuklarda ve yaşlılarda beslenme yetersizliği gözlemliyor. Fotoğraf: Juan Carlos Tomasi/MSF, Şubat 2018.

Meksika Savunma ve İnsan Haklarının Korunması Komisyonu’nun verilerine göre son iki yıl içinde Guerrero’da 7.598 kişi evini ve köyünü terk etti. Benzer bir durum kısa süre önce Laguna de Huanayalco, San Bartolo, Laguna Seca ve Ximotla’da da yaşandı.

Ortamın güvenli olmayışı ve dalga dalga yaşanan şiddet olayları, kırsal bölgede sağlık hizmetine erişimi doğrudan etkiledi. Guerrero Eyaleti’ndeki sağlık merkezlerinin çoğunda birer personel var, hemşire olan bu kişiler geceleri de tek başlarına sağlık merkezlerinde kalıyor. Pek az kaynağa sahip hemşirelerden, hizmet verdikleri topluluğun sağlık alanındaki tüm sorumluluğunu taşımaları bekleniyor. Bu şartlar altında MSF ekiplerinin aylık ziyaretleri bölge halkı için gerçekten hayat kaynağı olabiliyor.

Bölge sakinlerinden Bruno şöyle diyor: “Doktorların çoğu artık buralara gelmek istemiyor. Ama neyse ki hemşireler hâlâ geliyor. Biz dört yıldır doktor yüzü görmedik, o yüzden Sınır Tanımayan Doktorlar’ın buraya gelmesine tabii ki çok ihtiyacımız var.”

Tierra Caliente, Norte ve Centro’da toplam 11 sağlık merkezi kapalı. Kimileri kapanalı birkaç ay oldu, kimilerindeyse bu süre dört yılı buluyor.

Guerrero’daki kasabaların birinde bölge sağlık komisyonunda yapılan toplantı sırasında bir grup kadın, yaşadıkları yerde emniyetin sağlanamamasının toplumu nasıl etkilediğini anlattı. İçlerinden biri, “Korku var, güvensizlik var, artık mutluluk diye bir şey kalmadı,” dedi.

Eskiden geceleri dışarı çıkar, hiç korku duymazdım.  Ama şimdi dosdoğru eve gidiyoruz. Gece yatarken başıma ne geleceğini bilmiyorum.

Bu şartlar nedeniyle insanlar gergin ve huzursuz. Bir başka kadının anlatımıyla, “Kümesteki tavuklar gibi bekleşiyoruz, sırada kim var, hangimizi kesecekler bilmiyoruz.”

Komisyonun düzenli olarak toplanması, en azından grup üyeleri arasında bir bağ kurulması demek. “Ama güvensizlik hâlâ var. Burada, şimdi bile, konuşurken bile güven duymuyoruz. Söylenenleri kimin nasıl anlayıp kimlere taşıyacağını bilemiyoruz,” diyerek bitiriyorlar sözü. Birbirilerine bakıyor, ve onaylayarak başlarını sallıyorlar.

(*) Burada aktarılan ifadeler, MSF’nin gezici klinikle sağlık hizmeti sunduğu Tetela del Río, Huautla, Puerto Colorado, Las Margaritas, Pueblo Viejo, Buenavista del Aire, Buenavista de Guadalupe, Totoltepec, Santo Tomás, Campo Morado ve Coronillas’ta derlenmiştir. Bize bunları anlatan kişilerden Juan ve Abel, MSF’nin psikoloğuyla görüşüyorlardı. Bruno, torununu doktora göstermek için kliniğe gelmişti. San Felipe halkı ise yaşadıklarını, MSF ekiplerinin kısa süre önce Apaxtla’ya gelen insanlara yönelik psikolojik destek çalışmalarının ardından takip ziyareti sırasında aktardı.

 

Yorum Yapın