Sahada çalışan sağlıkçılar için pratik bir araç: Tıbbi uygulama kılavuzları

Sınır Tanımayan Doktorlar'ın (MSF) uluslararası tıbbi uygulama kılavuzları ekibi bu ay iki temel rehberinin yeni edisyonunu yayınladı. Klinik Rehberi ve Temel İlaçlar, MSF'nin saha projelerinde ve başka yerlerde başvurulmak üzere birkaç dilde kullanıma hazır.

Bu konuda daha fazla bilgi edinmek için MSF'de daha önce hemşire olarak çalışan, şimdiyse tıp alanında editörlük yapan Veronique Grouzard'la konuştuk. Grouzard, tıbbi uygulama kılavuzları ekibiyle birlikte bu iki el kitabı ve daha pek çok rehberin hazırlanmasına katkıda bulundu.

MSF’nin tıbbi uygulama kılavuzları hakkında biraz bilgi verir misiniz? Nedir bunlar?

Bu rehber kitaplarda MSF, spesifik tıbbi çalışmaların sahada uygulanmasına dair pratik tavsiyelerde bulunuyor. Mesela belirli hastalıkların nasıl teşhis edileceğini, aşılama kampanyasının nasıl yapılması gerektiğini anlatıyor.

Kılavuz kitaplar hazırlamaya 1980’lerde başladık, ilk yayınımız “Klinik Rehberi”ydi. Ardından “Temel İlaçlar” çıktı. Bugün bu kılavuzlar hâlâ en yaygın olarak kullanılan başvuru rehberleri.

Zaman içinde ve ihtiyaçlar değiştikçe gebelik ve doğuma, kan vermeye, HIV’e, salgınlara müdahaleye (kolera, kızamık, menenjit) odaklanan daha özelleşmiş rehberler geliştirdik. Bugün, ultrason araçları gibi yeni araçlar geliştikçe ve sahada yaptığımız işler değiştikçe, örneğin viral kanamalı ateşli hastalıklara müdahale etmemiz gerektikçe, yeni rehberler yayınlamaya devam edeceğiz.

Bir aşı kampanyasının en önemli ve zorlu aşamalarından biri soğuk zincir, çünkü aşıların uygun ısıda muhafaza edilmesi gerekiyor. @Elise Mertens/MSF

MSF’nin çeşitli rehberleri sadece basılı formlarıyla değil, internette ve MSF Tıbbi Uygulama Kılavuzları mobil aplikasyonlarında da mevcut. Klinik Rehberi ve Temel İlaçlar üzerinde yapılan düzenli güncellemelere buradan da erişmek mümkün.

Bu kılavuzlar kimlere yönelik olarak hazırlanıyor?

Kılavuzlar öncelikle sağlık çalışanları düşünülerek hazırlandı ancak içlerinde bazı lojistik öğeler de mevcut. Kılavuzların büyük bölümü sağlık sektörünün farklı kesimlerinden kişiler için; fakat belirli bir meslek grubuna, mesela laboratuvar teknisyenlerine yönelik olanlar da var.

Olabildiğince fazla sayıda çalışanımıza ulaşabilmek için kılavuzların çoğunu çift dilli olarak hazırlıyoruz. Temel İlaçlar’ın 2019 basımı dört dilde hazır (İngilizce, Fransızca, İspanyolca, Arapça); Klinik Rehberi’nin mevcut edisyonlarına (İngilizce, Fransızca, İspanyolca) Arapçası da pek yakında eklenecek.

Kılavuzlarımız dünyanın çeşitli yerlerinde on binlerce insana dağıtılıyor. Bu kılavuzlar yerinden edilen insanların içinde bulunduğu kriz durumlarında Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından dağıtılan acil sağlık kitlerinde de yer alıyor. Bunlara ek olarak, internetteki online kılavuzdan da her gün 10.000 kişi faydalanıyor.

Sizce bu kılavuzlar neden önemli?

Kılavuzlar başta sahadaki ekipler değişse de uygulamalarda uyum, devamlılık ve birikim sağlamak için düşünülmüştü, böyle bir ihtiyacı karşılamaya yönelikti.

Uyumdan, tutarlılıktan söz ediyoruz çünkü verdiğimiz tavsiyeler sahada bulunabilen ekipman ve uygulanabilen yöntemlerle örtüşüyor.

Devamlılık diyoruz, çünkü bir doktor sahaya gelip işi kendi bildiği gibi yaptıktan sonra o gidince yerine gelen doktor başka bir şekilde çalıştığında, sahadaki sağlık çalışanları için işler çok karışıyor. Uyguladığımız tıbbi protokolleri zaman içinde yeniden ele almalı ama her uzmanın kişisel görüşüne göre değiştirmemeliyiz.

Arama kurtarma gemisi Ocean Viking'de çalışan ebe Marina, 9 aylık hamile bir kadına ultrason uyguluyor. Bu, geminin kliniğindeki ilk ultrason uygulamasıydı. @Hannah Wallace Bowman/MSF

Kılavuzlar bir yandan saha deneyimlerimizi bir birikim haline getirmemize de imkân sağlıyor. Hazırladığımız bu kitaplar çalışmalarımız sırasında edindiğimiz teknik uzmanlığın inşa edilişini temsil ediyor. Onları sürekli olarak gözden geçirip geliştirdiğimiz için kılavuzlarımız zaman içinde değişiyor.

Vaka yönetimini sadeleştirmek gibi bir amacımız da var. Bu özellikle teknik imkânların sınırlı olduğu ortamlarda, insani acil durumlarda faydalı oluyor. MSF, protokolleri mevcut duruma göre uyarlıyor, çünkü sahada karşılaştığınız imkânlarla, sanayileşmiş bir ülkenin bir üniversite hastanesinde bulacağınız imkânlar bir değil. Sözünü ettiğim sadeleştirme de hiç kolay bir iş değil.

Bu tip kılavuzlar hazırlamak çok emek ister. Kılavuzlar ekibi bunları nasıl üretiyor? Kitapçıkları kim yazıyor?

Bu bir işbirliği çalışması; buna yazarlar, editörler, çevirmenler ve diğer ilgililerden oluşan uluslararası tıbbi uygulama kılavuzları ekibinin yanı sıra MSF’nin tıbbi çalışmalar bölümlerinden kişiler ve başka kurumlardan uzmanlar da katkı sağlıyor.

Saha projelerimizde çalışan bütün sağlık personelimizi bu kılavuzların geliştirilmesine katkı sunmaya teşvik ediyoruz. Çalışanlarımız bunun için MSF Tıbbi Uygulama Kılavuzları web sitesindeki “iletişim” sayfasından ekibe yazıyor, eleştirilerini ve yapıcı yorumlarını kaynak ve önerileriyle birlikte iletiyorlar. Sahadan geri bildirim almak çok önemli.

*Konuyla ilgili daha önce paylaştığımız habere bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz.

Yorum Yapın