Merkezi Cenevre'de bulunan Sınır Tanımayan Doktorlar (Doctors Without Borders / Médecins Sans Frontières - MSF), silahlı çatışma, salgın hastalık ve doğal afet durumlarından etkilenen veya sağlık hizmetlerinden mahrum bırakılan insanlara acil yardım hizmeti veren bağımsız bir uluslararası tıbbi insani yardım kuruluşudur.

MSF; dil, din, ırk, toplumsal cinsiyet ve siyasi görüş ayrımı gözetmeksizin yalnızca ihtiyaca dayalı olarak sağlık hizmeti sunar.

Bağımsızlık, tarafsızlık ve ayrım gözetmeme ilkeleri doğrultusunda çalışmalarını sürdüren MSF, tıp etiği ve uluslararası insancıl hukuk ilkelerine sıkı sıkıya bağlıdır.

Dünya Çapında Sınır Tanımayan Doktorlar Hareketi

Günümüzde katılımcı yönetim sistemiyle çalışmalarını sürdüren Sınır Tanımayan Doktorlar, kar amacı gütmeyen bir kuruluş olarak 1971 yılında Fransa’nın başkenti Paris'te kurulmuştur.

Merkezi İsviçre'nin Cenevre şehrinde bulunan MSF, bugün 24 farklı ülkedeki şubelerin bir araya gelerek “Uluslararası MSF Hareketi” adı altında buluştuğu küresel bir harekettir. MSF, çoğu yerel personelden oluşan 35.000'den fazla sağlık çalışanı, lojistik ve yönetim kadrosuyla 70'den fazla ülkede farklı projeler yürütmektedir.

Bağımsız ve Tarafsız Tıbbi İnsani Yardım

Sınır Tanımayan Doktorlar’ın temel ilkeleri dernek tüzüğünde tanımlanmıştır. Çalışmaları ise insani yardım ilkelerine dayanmaktadır. MSF çalışanları kendilerini, afet ve kriz durumlarında dil, din, ırk, toplumsal cinsiyet ve siyasi görüş ayrımı gözetmeksizin ihtiyaç sahibi topluluklara nitelikli sağlık hizmeti vermeye adamıştır.

MSF, dünya çapındaki tüm çalışmalarını bağımsız olarak yürütür. Derneğin kaynaklarının %90’dan fazlası kurumsal fon kaynaklarından değil, dünya çapındaki 6,1 milyon bireysel bağışçıdan sağlanmaktadır.

MSF'nin insani yardım faaliyetleri tarafsızdır. MSF silahlı çatışmalarda taraf tutmaz ve savaş mağdurlarına Uluslararası İnsancıl Hukuk ilkeleri doğrultusunda tıbbi insani yardım ulaştırır.

Tanıklık Etme ve Kamuoyuna Duyurma

Sınır Tanımayan Doktorlar'ın sağlık ekipleri, çalıştıkları bölgelerde sık sık şiddet olaylarına, istismar ve ihlallere tanıklık etmektedir.

Uluslararası ilginin yetersiz olduğu durumlarda savunuculuk faaliyetlerine ağırlık verebilen MSF; 1993 yılında gerçekleşen Srebrenitsa katliamı gibi haber başlıklarının gerisinde kalan, gözardı edilen veya unutulan krizlerle ilgili dünya kamuoyunu bilgilendirmek, insani yardım sisteminin yetersiz kaldığı durumları eleştirmek veya siyasi nedenlerle insani yardımın kötüye kullanılmasının karşısında durmak amacıyla, tanıklık ettiği hak ihlallerini kamuoyuna duyurabilir.

Nitelikli Sağlık Hizmeti

Sınır Tanımayan Doktorlar, yeterli maddi imkanı olmayan insanların üçüncü sınıf sağlık hizmeti almasına karşıdır. Bu nedenle hasta ve yaralılara her koşulda en nitelikli hizmeti verebilmek için çaba sarfeder.

MSF, 1999 yılında Nobel Barış Ödülü ile onurlandırıldığında, verilen para ödülünün, ihmal edilen hastalıklarla mücadele etmek ve bu konuda toplumsal bilinci artırmak amacıyla kullanılacağını beyan etmiştir.

Bu sayede “İhmal Edilen Hastalıklar İçin İlaç İnisiyatifi” ile birlikte İlaç Kampanyası’nı başlatarak HIV/AIDS hastalığının tedavi maliyetini düşürmeye yardımcı olmuştur. Aynı zamanda sıtma, uyku hastalığı ve kala azar gibi ihmal edilen hastalıkların tedavisi için gereken ilaçların araştırma ve geliştirme çalışmalarına hız kazandırmıştır.

Davranış Kuralları

Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) kendisini sorumluluk sahibi bir işveren ve kuruluş olarak tanımlar. Bu, üyelerinin sağduyulu davranışlarına bağlıdır. Çalışanlar ve işverenler, kabul edilemez davranışları önlemek, saptamak ve çözüm geliştirmek için karşılıklı ve birbirini tamamlayıcı sorumluluklar üstlenirler. MSF çalışanları hastalarını ve MSF hizmetlerinden doğrudan yararlanan kişileri, bu bağlantıda belirtilen davranış kuralları ve taahhütleri konusunda bilgilendirmekle yükümlüdür.


MSF kimdir?

Sınır Tanımayan Doktorlar (Doctors Without Borders / Médecins Sans Frontières - MSF), 1971 yılında doktorlar ve gazeteciler tarafından Fransa’da kurulmuş ve merkezi şu anda Cenevre’de bulunan bir uluslararası tıbbi insani yardım kuruluşudur. MSF; silahlı çatışma, salgın hastalık ve doğal afet durumlarından etkilenen veya sağlık hizmetlerinden mahrum bırakılan insanlara acil yardım hizmeti verir. MSF; dil, din, ırk, toplumsal cinsiyet ve siyasi görüş ayrımı gözetmeksizin yalnızca ihtiyaca dayalı olarak sağlık hizmeti sunar.

MSF, 1999 yılında Nobel Barış Ödülü'ne layık görülmüştür. MSF adına ödülü o dönemde MSF Uluslararası Başkanı olan Dr. James Orbinski kabul etmiştir. Bunun öncesinde 1996 yılında Seul Barış Ödülü başta olmak üzere pek çok ödüle layık görülmüştür. Son olarak, 2017 yılında Dünya Halk Sağlığı Dernekleri Federasyonu (World Federation of Public Health Associations - WFPHA) halk sağlığına yönelik katkıları nedeniyle MSF’ye Kurumsal Mükemmellik Ödülü vermiş, Brain & Behavior Research Foundation (Beyin ve Davranış Araştırmaları Vakfı) da, acil durumlar ve insani krizler sırasında çoğu zaman ihmal edilen ruh sağlığı destek çalışmaları nedeniyle 2017 Pardes Ruh Sağlığı Ödülü’nü MSF'ye vermiştir.

MSF hangi alanlarda çalışır?

MSF, afetler ve acil durumlar sırasında ve sonrasında sağlık hizmetleri sunar, hastane ve klinikler yönetir, cerrahi müdahalelerde bulunur, salgınlara karşı çalışmalar yapar, aşı kampanyaları yürütür, yetersiz beslenme sorunu olan çocuklar için beslenme merkezleri kurar ve ruh sağlığı desteği verir. MSF ayrıca ihtiyaç halinde kuyular inşa edip temiz içme suyu dağıtımı yapmanın yanı sıra battaniye ve plastik çarşaf gibi barınma malzemeleri dağıtımı yapar.

Aynı zamanda MSF'ye bağlı kuruluşlar olan “İhmal Edilen Hastalıklar için İlaç Girişimi” (The Drugs for Neglected Diseases Initiative - DNDi) ile toplum sağlığı ve epidemiyoloji alanlarında uzmanlaşmış olan Epicentre aracılığıyla bilimsel araştırmalar yürüterek yayınlar çıkarır ve çeşitli mecralar aracılığıyla saha deneyimlerini ve çıktılarını bilim camiasıyla paylaşır.

Tıbbi ve insani yardıma yönelik saha çalışmalarından derlenen araştırma sonuçları, değerlendirme raporları ve bilimsel makaleler için MSF’nin ve MSF'ye bağlı kuruluşların web sitelerine göz atabilirsiniz:

MSF, Birleşmiş Milletlere (BM) bağlı çalışan bir kuruluş mudur?

Hayır. MSF; herhangi bir siyasi, askeri ya da dini öncelik doğrultusunda çalışmaz. MSF, BM’den bağımsız olarak çalışmakla beraber, tıbbi ya da insani krizlerle ilişkili ortak öncelikler söz konusu olduğunda bu konulara dikkat çekmek amacıyla BM ile birlikte savunuculuk çalışmaları yapabilir.

MSF nerelerde çalışır?

MSF ağırlıklı olarak bölge halkının tıbbi ihtiyaçlarının yeterli düzeyde karşılanamadığı ülkelerde çalışır. MSF şu anda Asya, Afrika, Avrupa ve Latin Amerika’da 70'in üzerinde ülkede çalışmalar yürütmektedir.

MSF Türkiye ile Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesinde çalışmalar yürütüyor mu?

Evet. MSF; Mısır, Irak, Ürdün, Libya, Lübnan, Filistin, Suriye ve Yemen’de çalışmalar yürütüyor.

Türkiye'de ise MSF ekipleri, 1992 Erzincan, 1999 Marmara ve 2011 Van depremlerinin de aralarında bulunduğu doğal afetler ve beraberinde ortaya çıkan insani krizlerde, geçici destek mekanizması olarak 90'lı yıllarından başından bu yana aktif olarak çalıştı; Türkiye'deki yetkili kurumlar, sivil toplum ve insani yardım kuruluşlarıyla işbirliği halinde ihtiyaç sahiplerine tıbbi ve insani yardımlarını ulaştırdı. MSF halihazırda Türkiye'de doğrudan faaliyet göstermese de, Suriyeli mültecilere yönelik tıbbi ve insani yardım sunan yerel sivil toplum kuruluşlarına 2015'ten bu yana maddi ve teknik destek sağladı. MSF halen, Yurttaşlık Derneği'nin 2017 yılında İstanbul Fatih'te açılışını yaptığı, işkenceye ve kötü muameleye maruz bırakılan göçmenlere ve mültecilere ücretsiz psikolojik ve sosyal destek ile tıbbi sevk imkanı sunan Nefes Merkezi'ne teknik danışmanlık ve finansal destek veriyor.

MSF’nin hizmetleri ücretsiz mi?

Evet, MSF’nin sağladığı tüm sağlık hizmetleri ücretsizdir. MSF, yoksul ülkelerde yaşayan insanların ekonomik nedenlerle nitelikli sağlık hizmetlerine erişememesini kabul etmez ve profesyonel ekipleri (doktor, hemşire, proje yöneticisi, insan kaynakları uzmanı, lojistik sorumlusu, vs.) yoluyla sağlık hizmetlerini herkes için erişilebilir kılmaya çalışır.

MSF'nin gelir kaynakları nelerdir?

MSF, bireysel bağışlara dayanan finansal yapısı sayesinde bağımsız şekilde çalışmalar yapabilmektedir. 2017’de MSF gelirlerinin yüzde 96’sı bireysel bağışlardan oluşmuştur. Bu destek; dünya çapındaki 6,3 milyondan fazla bireysel bağışçı ve kurumdan gelmiştir.

MSF, tüzüğünde de yer alan bağımsızlık ilkesiyle çeliştiği için hükümetlerden fon almayı kabul etmez. Bu karar, tarafsız çalışmalar yürütebilmemiz ve çalışma yaptığımız bölgelerde tarafsız bir kuruluş olmamız açısından son derece önemlidir. Herhangi bir siyasi gündem doğrultusunda hareket etmemek ve çalışanlarımızın güvenliğini sağlamak açısından da hükümetler ve doğrudan hükümetlere bağlı çalışan kurumlardan (ör: USAID) fon almamayı tercih ediyoruz.

Aynı zamanda yürüttüğümüz faaliyetler ve savunuculuk çalışmalarıyla çıkar çatışması yaratabilecek, ana çalışma alanları insani yardım faaliyetlerimizle çelişen veya desteğimizi kısıtlama riski barındıran silah, petrol, tütün, biyoteknoloji, ilaç ve maden (altın/pırlanta) şirketleri gibi oluşumlardan da bağış veya maddi destek kabul etmiyoruz.

MSF’ye bağış yapabilir miyim?

Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) olarak henüz Türkiye'de bağış yapılandırmamızı oluşturmadık. Bağışlarla ilgili Türkiye'de düzenleme yaptığımızda bunu mutlaka sosyal medya hesaplarımızdan ve web sitemizden duyuracağız.

Ancak hâlâ uluslararası MSF'ye bireysel olarak bağış yapabilirsiniz: msf.org/en/donate Ayrıca yakınlarınız veya arkadaşlarınız adına da MSF’ye bağış yapabilir ve bu adres üzerinden e-card ya da posta yoluyla kendilerine bildirebilirsiniz.

Uluslararası MSF'ye bağış yaptığınızda, desteğinizin belirli bir ülkeye değil, dünyanın herhangi bir yerinde tıbbi ve insani yardıma en çok ihtiyacı olan insanlara, bölgelere ulaştırıldığından emin olabilirsiniz. 2017'de MSF’ye yapılan ve saha çalışmalarına aktarılan bağışların yaklaşık %60'ı Afrika kıtasındaki ülkelerde kullanıldı. Geri kalanıysa sırasıyla Orta Doğu ve Asya ile Avrupa ve Amerika kıtasındaki ülkelere aktarıldı. Bireysel bağışçılarımızdan gelen destek, yardım ulaştırdığımız insanların tıbbi ve insani ihtiyaçlarının karşılanması için kullanıldı; danışmanlık, tedavi ve aşılama kampanyaları gibi hayat kurtarıcı tıbbi yardımların bağımsız ve aracısız bir şekilde ulaştırılmasını sağladı.

Dünya çapındaki bireysel bağışçılarımız sayesinde saha ekiplerimiz kimsenin gitmediği yerlere gidiyor ve milyonlarca insana yardım eli ulaştırabiliyor.

MSF yalnızca acil durumlarda ve geçici süreyle mi çalışır?

MSF’nin amacı, çalışma yürüttüğü ülkelerde bulunan sağlık sistemine bir alternatif oluşturmak ve onun yerine geçmek değildir. MSF, tıbbi ve insani ihtiyaçları karşılamaya çalışır. Bu ihtiyaçlar karşılandığında MSF sözkonusu ülkenin sağlık kurumlarına çalışmaların devam edebilmesi için gerekli görev teslimini yapar ve ihtiyaç sahibi diğer topluluklara yönelik çalışmalar yapmaya devam eder.

MSF acil durumlara ne kadar süre içinde müdahale edebilir? Herhangi bir bölgeye ulaşması ne kadar zaman alır?

MSF, geliştirdiği etkili lojistik yapısı sayesinde acil durumlara 48 saat içinde müdahale edebilme kapasitesine sahiptir. MSF lojistik merkezlerinde paketlenmiş acil durum kitleri (beslenme, aşı, sanitasyon, ilaç, iletişim materyalleri, ulaşım araçları, enerji kaynakları, su arıtma cihazları, gıda ve gıda dışı malzemeler) bulunur. Acil durum ekipmanımız arasında cerrahi müdahale yapılabilen ameliyat odası ve 150 yatak kapasiteli şişme hastane de bulunmaktadır. Acil durum yaşanan bölgenin konumuna bağlı olarak tüm bu ekipman en fazla 72 saat içinde ihtiyaç duyulan yere ulaştırılabilmektedir.

MSF dini ilkeler doğrultusunda mı çalışır?

Hayır. MSF, evrensel tıp etiği ve bireylerin insani yardım alma hakkı adına, tarafsızlık ve ayırt etmeme ilkelerine sıkı sıkıya bağlıdır; faaliyetlerinin sağlıklı biçimde yürütülmesi için özgür çalışma koşulları talep eder. MSF, zor durumdaki insan topluluklarına, doğal veya insan kaynaklı afet mağdurlarına ve silahlı gruplar tarafından şiddete maruz bırakılan kişilere, ırk, din, köken ve siyasi görüş ayrımı gözetmeksizin yardım ve destek sağlar.

MSF nerede çalışacağına nasıl karar verir? Çalışacağı ülkeleri neye göre belirler?

MSF, hangi ülkede çalışacağına siyasi, dini ya da etnik öncelikler doğrultusunda değil; kendi yaptığı tıbbi ve insani ihtiyaç değerlendirmesi doğrultusunda karar verir. Konuyla ilgili ayrıntılı bilgi için bu bağlantıyı inceleyebilirsiniz.

Tanıdığım bir kişinin tedavi gerektiren bir hastalığı var. MSF bu konuda yardımcı olabilir mi?

MSF, uluslararası tıbbi insani yardım kuruluşu olarak silahlı çatışma, salgın hastalık ve doğal afet durumlarından etkilenen veya sağlık hizmetlerinden mahrum bırakılan insanlara dil, din, ırk, toplumsal cinsiyet ve siyasi görüş ayrımı gözetmeksizin, yalnızca ihtiyaçlar doğrultusunda ücretsiz tıbbi destek ve acil yardım hizmeti verir. MSF şu anda Asya, Afrika, Avrupa ve Latin Amerika’da 70'in üzerinde ülkede çalışmalar yürütmektedir. MSF’nin çalıştığı bölgelerin dışında bulunan bireylere sağlık ihtiyaçları konusunda, kendilerine en yakın sağlık tesisine başvurmalarını öneriyoruz. Aynı zamanda MSF'nin faaliyetlerinin kapsamı dışında kalan ve bireysel sağlık danışmanlığı gerektiren durumlar olduğu takdirde MSF'ye internet üzerinden başvuran kişilere, uzman bir hekimin veya ücretsiz sağlık danışmanlığı hizmeti veren kuruluşların danışmanlığını almalarını tavsiye ediyoruz.