proje turleriDeprem, tsunami veya savaş gibi afet durumları medyaya taşındığında Sınır Tanımayan Doktorlar da (MSF) çoğu kez haber başlıklarına taşınır. Fakat bizler, yalnızca afet başlangıcında değil, afet müdahaleden uzun süreli sağlık programlarına kadar, etkileri on yıllarca sürecek olan insani yardım projeleri yürütürüz. Ekiplerimiz, medyada yer alsa da almasa da, her yıl milyonlarca hastaya ulaşarak sağlık hizmetleri verir.

Acil Durum Müdahalesi

Bizler Sınır Tanımayan Doktorlar olarak, acil durumlara en hızlı şekilde müdahale ederiz. Örneğin, 2010 yılında Haiti’de çok ciddi kayıplara sebep olan depremin hemen sonrasında, ekiplerimiz ilk kazazedeye dakikalar içerisinde ulaşmıştır.

Depremin ardından, halihazırda ülkede bulunan ekiplerimizin sağlık tesisleri afetten ciddi ölçüde zarar görmüştü. Ancak acil durum müdahalesi için her zaman hazırlıklı olmamız sayesinde ekiplerimiz depremzedelere anında ulaşarak ilk müdahalelerine başlayabilmişti. Bir ülkede aktif çalışma yürütmüyorsak bile, burada bir acil durum gerçekleştiğinde acil müdahale ekiplerimizi birkaç saat içerisinde toplayabiliriz. MSF, ameliyathane, doğum kitleri ve şişme hastaneler içeren, önceden paketlenmiş hazır afet kitleri bulundurur. Bu kitler bugün dünyanın dört bir yanındaki afet müdahale organizasyonlarınca model olarak kullanılmaktadır.

tedarik deposu

MSF’nin Brüksel’deki 13.000 metrekarelik tedarik deposundan bir kare. Fotoğraf: Ikram N'gadi

Uzmanlarımız

Dünyanın dört bir yanında, çok sayıda lojistik merkezimiz ve depomuz vardır. Buralarda ulaşım araçları, iletişim malzemeleri, güç kaynakları, su arıtma ekipmanları ve beslenme takviyeleri olmak üzere, satın aldığımız ve test ettiğimiz çok sayıda araç- gereci depolarız.

Aynı zamanda binlerce çadır, sığınak kitleri ve dayanıklı malzemeler bulundururuz. Bu malzemeler uçaklara yüklenip 24 saat içerisinde acil durum bölgelerine gönderilmek için hazırlanabilir.

Merkez ofislerimizde sürekli bir acil müdahale departmanı ve ekibi bulunur. Acil durum ortaya çıktığı andan itibaren bu uzmanlar çalışmaları koordine eder ve ihtiyaçları anında belirleyerek harekete geçer. Bu esnada MSF, çalışan havuzunda bulunan deneyimli afet uzmanlarına çağrıda bulunur. Bu kişiler, yalnızca birkaç gün içerisinde acil durum bölgesine gönderilebilirler.

Sağlık Hizmetlerine Erişim

Acil durumlar farkedilmeden de ortaya çıkabilmektedir. Bazı felaketler aşamalı bir şekilde baş gösterir. Bazen bir felaketin belli bir nüfusu etkilemesi, sağlık sistemindeki dengesizliğin ciddi boyutlara ulaşması veya belli bir grup insanın sağlık hizmetlerinden bilinçli olarak yoksun bırakılması, yıllar süren bir süreçte kendini gösterebilir.

Ayrıca acil bir durum yaşandığı anda insanların sağlık hizmetlerine erişimi son derece zor olabilir- özellikle de bölge henüz kendini toparlamaya çalışırken. Hükümetler, ortaya çıkan sorunlara cevap veremeyecek kadar yoğun veya bu sorunların ağırlığı altında ezilmiş olabilir. Çoğu zaman afetlerde temiz su kaynakları da bozulduğundan, kolera ve benzeri salgınların baş göstermesiyle durum çok daha karmaşık hale gelir.

Bu gibi durumlarda MSF, uzun süreli tedavi gerektirecek hastalıklar için (HIV/AIDS, verem, uyku hastalığı gibi) sağlık hizmetleri başlatmakla beraber, bölgedeki her insanın sağlık hizmetlerine erişebilmesi için çalışır.

Kısa Bilgi:

  • HIV/AIDS hayat boyu mücadele edilmesi gereken bir sağlık problemidir. Bu yüzden 32 farklı ülkede HIV/AIDS projeleri yürütüyoruz.
  • Verem ile mücadelemiz 30 yıldır devam ediyor. Manson Ünitesi ile beraber yeni tedavi yöntemleri üzerine çalışıyoruz.
  • Zimbabwe gibi bazı ülkelerde yerel çalışanları eğitmek için Sağlık Bakanlıkları ile yakın temas halinde çalışırız.

Sağlık hizmeti sağlayıcıları olarak kendimizi, sağlık desteğine en çok ihtiyacı olan insanlar için, mümkün olan en iyi hizmeti vermeye adadık…

Dr. Unni Karunakaraex, Sınır Tanımayan Doktorlar Uluslararası Eski Başkanı

Uzun Süreli Tedavi

Ekiplerimiz afet ve acil durumlar yaşandığında, cerrahi müdahale ve kronik rahatsızlıkların yönetimi konusunda geniş kitlelere günlük sağlık hizmeti sağlar.

Bazı durumlarda, işleyen bir sağlık tesisi veya altyapısı kalmamış olabilir. Bu gibi durumlarda klinikler inşa eder veya var olan klinikleri yenileriz; ambulans hizmetlerini ve iyileştirme programlarını başlatırız.
Bazı ülkelerde on yıllardır çalışmaya devam ediyoruz. Çünkü bazı sağlık hizmetlerini gereğinden erken sonlandırdığımız zaman, bizleri geri dönmeye zorlayacak bir acil durum oluşabiliyor. Diğer yardım kuruluşları ve bazı hükümetlerle beraber çalışmamız gerektiği zaman da, eğer uygun görülürse sağlık hizmetlerini geliştirip acil durum tehdidini tamamen ortadan kaldırabiliriz.

Sağlık Hizmetlerinin de Ötesinde - Savunuculuk

Sınır Tanımayan Doktorlar, birçok kişi için acil sağlık hizmetleriyle eş anlamlıdır. Ancak MSF’nin kurucu üyeleri, doktorlarla beraber gazetecilerdi ve bu kişiler, Sınır Tanımayan Doktorlar’ı hastaları, yaralıları iyileştirmek ve bu insanların yaşadıkları durumlara tanıklık ederek dünyaya seslerini duyurmak için kurmuşlardı.

Kötü muameleleri ortaya çıkarıp yaşananları kamuya açık biçimde dile getirdikleri takdirde, bu ihlallerin son bulacağını umut ediyorlardı. Harekete geçme ve kamuoyuna duyurma, tedavi ve tanıklık etme, MSF’in oluşum sürecinde en çok önem verilen kilit kavramlar olarak kullanıldı.

Bugün bu kavramlar bizim için hala geçerli. Bu, bizlerin tehlike ve baskı altındaki toplulukların yaşadıklarını duyurmaktan asla vazgeçmeyeceğimiz anlamına geliyor.

Bizler, aynı zamanda ilaçlara daha adil ve eşit erişim sağlanmasını savunuyoruz. Örneğin, Temel İlaçlara Erişim (Access for Essential Medicines) kampanyamızı, Cenevre merkezli olarak yürütüyoruz. Bu kampanya ile piyasadaki ilaçların yüksek fiyatlarına karşı mücadele verirken, aynı zamanda hastalarımızın sağlığını etkileyen bazı hastalıklar için tedavi seçeneklerinin olmadığına dikkat çekmeyi amaçlıyoruz.

pfizer asi

Sınır Tanımayan Doktorlar’ın Temel İlaçlara Erişim (Access) Kampanyası kapsamında GlaxoSmithKlein ve Pfizer’ın zatürre aşıların fiyatını, çocuk başına 5 dolara düşürmesi için Berlin’de yaptığı gösteriden bir kare. Fotoğraf: Stephanie Pilick

Sağlık Hizmetlerinin de Ötesinde - Araştırma

Çalışmalarımızın kapsamı ve ölçeği, hastalıklara ve verilere benzersiz biçimde ulaşmamızı sağlar. Aynı zamanda ciddi durumlarda anında yardım gönderilmesini mümkün kılar. MSF, çalışma yöntemlerini geliştirmek için çok çalışır ve araştırmalarını diğer ilgili gruplarla paylaşır.

Manson Ünitesi, MSF’nin sağlık programlarının kalitesini artırmak için çalışan bir uzman grubundan oluşur. Bu uzman grubu, HIV/AIDS, verem, sıtma ve ortam kontaminasyonu gibi durumları kapsayan tıbbi mevzuların yönetimindeki gelişmeleri takip eder ve yeni yöntemler belirler. Daha sonra saha ekibine bu gelişmelerin proje dahilinde pratik olarak uygulanabilmesi için yol gösterir.

MSF, ihmal edilen hastalıklar için ilaçlar söz konusu olduğunda yaşanan insan kayıplarına 40 yıl boyunca doğrudan tanıklık ettiğinden, bu adaletsizliğe karşı defalarca sesini yükseltmiştir. 2003 yılında dünyanın farklı yerlerinde faaliyet gösteren yedi organizasyon, “İhmal Edilen Hastalıklar İçin İlaç İnisiyatifi”ni (DNDİ) oluşturmak için güçlerini birleştirmiştir.

Gezici (Mobil) Tedavi

Bazı durumlarda, gezici sağlık hizmetleri başlatmamız gerekebilir. Bu projelerin ekipleri, devamlı yer değiştirerek daha fazla insanın sağlık hizmetlerinden yararlanmasını hedefler. Bu amaçla yürütülen hareketli klinikler, yerleşik bir kliniğe bağlı olarak da çalışabilir. Bu durumda uzak veya tecrit edilmiş bölgelere bir veya iki günlük ziyaretler düzenlenir ve bu ziyaretler düzenli olarak tekrarlanır.

Örneğin, 2012 yılında Orta Afrika Cumhuriyeti’nde bir MSF ekibi hareketli klinik ile ülkeyi boydan boya dolaştı. Hatta bir şehirde 18 günden fazla kalarak uyku hastalığı taşıyan 4.534 kişiyi muayene etti. Sağlık taramasından bir hafta öncesinde, toplum sağlığı çalışanları yerel otoritelerin de yardımıyla hastalık konusunda farkındalığı artırmaya yönelik seyahatler gerçekleştirdi ve hareketli kliniklerde ücretsiz teşhis ve tedavi imkanları olduğu konusunda halkı bilgilendirdi.