Fotoğraf: Brendan Bannon

Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) olarak dünya çapında 70'ten fazla ülkede çalışıyoruz. Bu ülkelerin her birinin kendine özgü özellikleri ve yaşam koşulları var. Ancak saha programlarında kaynaklarımızın ve uzmanlığımızın en iyi şekilde kullanılmasını sağlamak için, dünyanın neresinde olursak olalım kendi çalışma modelimizi takip ediyoruz.

Herhangi bir acil durum ortaya çıktığında, ihtiyaçların boyutunu ölçmek için o sırada sahada görev yapan MSF çalışanlarını harekete geçiririz veya hemen faaliyet başlatmak için sahaya doğrudan acil durum ekibi göndeririz. Bu iki grup birbiriyle yakın temas halinde çalışır. Bu sayede bir taraftan projeyi bir bütün olarak tasarlarken, diğer taraftan eşzamanlı olarak insanları tedavi etmeye başlayabiliriz.

Örneğin, 2010 yılında yaşanan Haiti depreminin ardından çalışanlarımız, daha acil durum ekibi bile toplanmadan, depremden yalnızca üç dakika sonra olay yerinde ilk depremzedeye müdahale etmiştir. Bunu mümkün kılan; ameliyat ve kolera kitlerinden şişme hastanelere kadar her türlü acil durum ekipmanımızın ve afetler için ayırdığımız acil durum fonunun daima hazırda tutulmasıdır. Bu sayede kurumsal bağışçılarımızın maddi destekte bulunmasını veya acil durumu takiben toplumsal farkındalığın oluşmasını beklememize gerek kalmaz. İhtiyaç duyulan her yere hızlıca ulaşıp sağlık hizmetlerini anında başlatırız.

"Sınır Tanımayan Doktorlar’da çalıştığımı anladıklarında, benden yardım istediler; özellikle de yaralılarını tedavi etme konusunda." - Stefano Zannini, 2010 Haiti Depreminde Sınır Tanımayan Doktorlar'ın Haiti Program Direktörü

Bilgi Toplama

Acil durumlara karşı her zaman hazırda bekleriz ve değerlendirme çalışmalarında farklı kaynaklardan bilgi toplarız.

  • Afetzedelerle zaten çalışmakta olan MSF ekiplerinden
  • Yerel hükümetlerden
  • Uluslararası kamuoyundan
  • Birleşmiş Milletler İnsani Yardım Departmanı (UNDHA) gibi insani yardım odaklı çeşitli kuruluşlardan
  • Avrupa Komisyonu İnsani Yardım Ofisi (ECHO) gibi fon kaynaklarından
  • Yerel ve ulusal sivil toplum kuruluşlarından
  • Medya ve sosyal medya kaynaklarından bilgi derleriz.

Toplanan bilgiler teyit edildikten sonra sağlık ve lojistik uzmanlarından oluşan bir ekip, hızlı ve etkili bir değerlendirme yürütmek üzere acil durum bölgesine gönderilir. Bu uzman ekip, halihazırda bölgede çalışmakta olan görevlilerden seçilebileceği gibi, merkez ofislerimizde çalışan uzmanlaşmış kişiler arasından da oluşturulabilir.

Nepal depremi

2015’te meydana gelen ilk deprem sonrasında değerlendirme görevi için Nepal’de bulunan bir Sınır Tanımayan Doktorlar ekibi.

Acil Durum Ekibi

Acil durum ekibi kilit bölgelerde sağlık hizmeti, lojistik desteği ve yönetim konusunda saha deneyimine sahip olan bir grup çalışandan oluşur. Bu kişiler 7/24 hazır durumdadır ve herhangi bir acil durumda birkaç saat içerisinde toplanmaları gerekir. Genellikle yalnızca ilk değerlendirmeden sorumlu olan bu kişilerin, bazen uzun soluklu bir proje başlatılana kadar aylarca bölgede kalması gerekebilir.

Program Önerisi

Acil durum ekipleri, sahadaki durumu değerlendirip acil yardıma ihtiyaç duyan insan sayısını dikkate alarak MSF'nin merkez ofislerine bir program önerisi gönderir.

Öneri kabul edildiğinde, MSF merkez ofislerinde çalışanlar, bölgeye gönderilecek personeli seçme, malzeme ve kaynakları organize etme ve saha programını yürütmek için gerekli bütçeyi sağlama sürecini başlatır.

Programların İlk Adımı

Bir saha programının planı hazırlanıp onaylandığında, teknik ekipman ve gereken malzemeler bölgeye gönderilir.

Büyük çaplı acil durumlarda, derhal müdahaleye başlayabilmek için hava taşıtları gereken tüm malzemeleri bölgeye teslim eder. Protokollerimiz, özelleşmiş yardım kitlerimiz ve lojistik merkezlerimiz sayesinde gerekli ekipman ve malzemenin ulaştırmasını yalnızca birkaç saat içerisinde yapabiliriz. Böylelikle toplanan acil müdahale ekibinin olay bölgesine ulaşır ulaşmaz çalışmaya başlayabilmesi için gereken her şey hazır olur. Afet ve acil durumların yaşandığı bazı ülkelerde, MSF olarak hazırda beklettiğimiz depolarımızda çeşitli acil yardım erzağımızı, araç ve gereçlerimizi bulundururuz.

Hızlı davranmak gerekmediği durumlarda, maliyeti düşürmek amacıyla, gerekli malzemeleri ve ilaçların büyük kısmını gemilere yükleriz ve tıbbi erzağımızı deniz yoluyla ulaştırmayı tercih edebiliriz.

 Haiyan Kasırgası sonrası lojistik destek

2013 yılında tıbbi ve lojistik malzeme tedarikleri, Belçika’dan direkt olarak Haiyan Kasırgası dolayısıyla büyük yıkım gören Filipinler’e ulaştırılmak üzere bir uçağa yükleniyor. Fotoğraf: Bruno De Cock/MSF

Sahadaki Ekip

Ortalama bir saha ekibi, 4 ila 12 uluslararası personel ile beraber çalışan 200 kadar yerel çalışandan oluşur.

Saha programları, koordinasyon ekibi ile beraber, bir yönetici tarafından idare edilir. Bu ekip, genellikle MSF’nin çalıştığı ülkelerin başkentinde yer alan bir tıbbi koordinatör, bir lojistik koordinatörü ve bir finans koordinatöründen oluşur.

Bu kişiler saha programının takibinden ve denetlenmesinden sorumludur. Aynı zamanda, MSF ile yerel otoriteler, partnerler ve diğer sivil toplum kuruluşları arasında irtibat ve işbirliği sağlama görevini üstlenirler.

Saha Programlarına Maddi Kaynak Sağlama

Sınır Tanımayan Doktorlar bütçesinin %95’inden fazlası, küçük miktarlarda bağışta bulunan 6 milyondan fazla bireysel bağışçıdan gelmektedir. Bu, bizleri hükümetlere ve kurumlara bağımlı olmaktan kurtarır ve hızlı hareket edebilmemize imkan sağlar.

Bu bütçe, 21 ülkede bulunan MSF ofislerinde toplanır ve bir havuza aktarılır. Daha sonra gerekli durumlarda dünyanın herhangi bir yerindeki MSF faaliyetleri için kullanılır. Kaynaklarımızın %83'ünden fazlası saha programlarımız için kullanılmaktadır.

Kaynaklarımızın yaklaşık 25%’i, acil durumlara hızla karşılık verebilmek için nakit olarak tutulur. Bu sayede saha programı başlatmadan önce bağış kampanyası başlatmamıza gerek kalmadan doğrudan eyleme geçilebilir. Acil durumlarda öncelikli ihtiyaçlar doğrultusunda önce harekete geçer, daha sonra bölge şartlarını ve gerçeklerini göz önünde bulundurarak bağış kampanyaları yürütürüz (daha fazla bilgi için Bağışlarınız Nasıl Kullanılıyor? sayfasını ziyaret edebilirsiniz).

Sınır Tanımayan Doktorlar’ın projeleri genellikle 18 ay ila 3,5 yıllık hizmet süresine sahiptir. Değişen koşullara bağlı olarak program yapısını değiştirmek koşuluyla, ihtiyaç duyulan bazı bölgelerde on yıllarca kalmamız da gerekebilir.

Acil durum ve uzun dönem tıbbi yardım programları arasında kesin ve gözle görülür farklılıklar vardır. Buna rağmen bu programların her birinde, yukarıda genel hatlarıyla bahsedilen süreçler benzer biçimde uygulanır.