Hindistan'dan çıkan karar zatürre aşısıyla ilgili ümitleri suya düşürdü

Nijerya'nın Borno eyaletinde 3 haftalık ila 11 aylık çocuklara PCV aşısının ikinci dozu yapılıyor. Fotoğraf: Aurelie Baumel/MSF

Hindistan Patent Ofisi’nin Pfizer kararı zatürre aşısıyla ilgili ümitleri suya düşürdü

22 Ağustos 2017, Cenevre/New York/Yeni Delhi – Hindistan Patent Ofisi’nin Amerikan ilaç şirketi Pfizer’in Prevnar13 adıyla piyasaya sürülen PCV13 konjuge pnömokok aşısını patentlendirmesi, çocuk ve yetişkinlerin uygun fiyatlı konjuge pnömokok aşısına (PCV) erişiminin geliştirilmesi yönünde büyük bir engel oluşturacak.

Her yıl yaklaşık 1 milyon çocuğun önlenebilir bir hastalık olan zatürre nedeniyle hayatını kaybettiğini söyleyen Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) Asya Bölge Koordinatörü Dr. Prince Mathew, patent kararıyla ilgili şunları söyledi: “Pfizer'e patent verilmesi kabul edilemez bir durum.

Zatürreye karşı hayat kurtarıcı bir aşı olmasına rağmen, birçok hükümet Pfizer’in belirlediği yüksek fiyatları karşılayamıyor. Oysa her çocuğun zatürreden korunma hakkı var.

Bu nedenle piyasaya bir an önce yeni üreticilerin girmesi ve rekabet sonucunda aşı fiyatlarının düşmesi gerekiyor. Aksi takdirde verilen bu karar sonucunda Pfizer’in ilaç piyasası üzerindeki tekel konumu daha uzun yıllar devam edecek"

Karar uygun fiyatlı aşıya erişimi engelleyecek

Patentlendirme kararı, Hindistan’daki diğer üreticilerin 13 farklı pnömokok bakteriye (PCV-13) karşı koruyucu özelliği olan bu aşıyı ihtiyaç sahiplerine tedarik etmelerini daha da zorlaştıracak.

MSF, Pfizer’in 2016 yılında Avrupa Patent Ofisi (European Patent Office - EPO) tarafından iptal edilen patentine Hindistan’da da itirazda bulunmuştu. Güney Kore’de hukuki sürece tabi olan Pfizer’in patent hakkı talebi, ABD’de de Patent Temyiz Kurulu tarafından değerlendiriliyor.

MSF, dünya çapında yürüttüğü sağlık çalışmalarının birçoğunda daha uygun fiyatlı olan jenerik (eşdeğer) ilaçlar kullanıyor: HIV, tüberküloz ve sıtma tedavisinde kullanılan ilaçların üçte ikisini Hindistan’da üretilmiş jenerik ilaçlar oluşturuyor.

Hindistan’daki aşı üreticileri konjuge pnömokok aşısını piyasadan çok daha uygun fiyatla tedarik edebileceklerini belirtmişti. Ancak Pfizer’in patenti şirketin Hindistan’daki pnömokok aşısını 2026 yılına kadar kontrol etmesinin önünü açıyor. Aynı zamanda gelişmekte olan ülkelerde bulunan üreticilerin Pfizer’e rakip bir aşıyı piyasaya sürmelerini de engelliyor.

Üreticilerin fikri mülkiyet ihlaline neden olmayacak bir pnömokok aşısı geliştirmek için yeni yollar bulmaları gerekiyor. Bu da piyasada rekabet yaratabilecek ürünlerin piyasaya sürülmelerini geciktirme riski taşıyor.

MSF’nin Ürdün programında çocuk doktoru olarak çalışan Dr. Anas Shorman, “Çalışmalarımızda hayati tehlike arz eden düzeyde solunum enfeksiyonu olan birçok çocukla karşılaşıyoruz" dedi ve şunları ekledi: "Konjuge pnömokok aşısı birçok çocuğun hayatını kurtarabilir. 50’nin üzerinde ülke yüksek aşı fiyatlarına karşı itirazlarını dile getirdi. Endonezya, Ürdün ve Tunus gibi ülkelerde yaşayan çocukların hayat kurtarıcı zatürre aşısına erişimi bir an önce sağlanmalı”.

Hindistan Patent Ofisi’nin kararı, Hindistan’ın sıkı patentlendirme standartlarını güçsüz hale getirip bazı ülkelerdeki gibi bazı tıbbi ürünlerin tekelleşmesinin önünü açmasıyla vahim bir tablo oluşturuyor. Bu gibi patent kararları, çeşitli hükümetler ve MSF gibi kurumlara uygun fiyatlı ilaç ve aşı tedarik eden Hindistan’ın ‘gelişmekte olan dünyanın eczanesi’ olmaya devam etmesini de zorlaştıracak.


MSF; her yıl kızamık, menenjit, sarı humma ve kolera salgınlarına karşı yürütülen çalışmalar ile anne ve çocuklara yönelik rutin aşılama faaliyetleri kapsamında milyonlarca insanı aşılıyor. MSF yalnızca 2015 yılında 30’dan fazla ülkede 5,3 milyon doz aşı uyguladı ve bağışıklığı güçlendiren sağlık ürünleri sağladı.

Geçmişte acil durum programları kapsamında konjuge pnömokok aşısı (PCV) kullanan MSF, bugün bu aşının rutin aşılama ve insani krizlerde daha geniş kapsamlı olarak kullanılması için çalışıyor. İnsani krizler çerçevesinde şimdiye kadar Orta Afrika Cumhuriyeti, Etiyopya, Güney Sudan, Suriye ve Uganda’da bulunan çocuklara PCV aşısı uygulandı.

MSF'nin 2015 yılında ilaç şirketleri Pfizer ve GlaxoSmithKline’nin (GSK) çocuk başına 3 doz zatürre aşısını 5 dolara düşürmesi için başlattığı ‘Adil Aşı’ kampanyasıyla ilgili daha fazla bilgi almak için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz.  

Yapılan patent itiraz başvurularına ise, Patent İtiraz Başvuruları Veritabanı’ndan (ilaç patent hakkı itirazında bulunmak isteyen bireylerin ve grupların yararlanabileceği online bir kaynak) ulaşabilirsiniz: https://www.patentoppositions.org


Zatürre ve konjuge pnömokok aşısı (PCV)

Çocuk ölümlerine neden olan başlıca hastalıklardan biri olan zatürre, 5 yaşın altındaki çocukların dörtte birinin ölümünün sebebini oluşturuyor. PCV aşısı hayati tehlike arz eden enfeksiyonlara karşı koruyucu özelliğinin yanı sıra araştırmalara göre antimikrobik ilaç direncini (AMR) düşürerek çocuklar arasında antibiyotik kullanımının azalmasına da katkıda bulunuyor.

Bir araştırmaya göre, 5 yaşın altındaki çocuklara uygulanan konjuge Hib ve PCV13 aşısının gelişmekte olan 75 ülkede yaygınlaştırılması halinde, aşının önlediği hastalıklar için kullanılan antibiyotiğin %47 oranında düşmesi bekleniyor. Ayrıca 5 yaşın altındaki çocuklara antibiyotik tedavisi uygulanan 11,4 milyon günün bertaraf edileceği tahmin ediliyor.

MSF’nin 2015 yılında 2. baskısını yayınladığı Doğru Aşı: Uygun Fiyatlı, Adapte Edilmiş Aşılar (The Right Shot: Bringing down Barriers to Affordable and Adapted Vaccines) adlı rapora göre, birçok ülke için geçerli dahi olmayan en düşük küresel aşı fiyatları 2001 yılına oranla 68 kat artmış bulunuyor. En yoksul ülkelerde, zatürre aşısının fiyatı çocuk başına uygulanması gereken tüm aşıların neredeyse yarısına karşılık geliyor.

Hindistan’da durum

Dünya çapında 5 yaş altı çocuklarda zatürreye bağlı gerçekleşen ölümlerin neredeyse %20’si Hindistan’da meydana geliyor. PCV aşısı Hindistan’da şu anda yalnızca Pfizer ve GSK tarafından Prevnar13 (PCV13) ve Synflorix (PCV10) olarak çok yüksek fiyatlarla piyasaya sürülüyor.

MSF doktorlarından biri, Hindistan'da ücretsiz temel sağlık hizmetleri sunan Mallempeta kliniğinde bir çocuğu muayene ediyor. Fotoğraf: Sami Silva

Pfizer’in aşısı doz başına yaklaşık 59 dolardan, GSK’nın aşısı ise doz başına yaklaşık 28 dolardan satılıyor ve aşının 3 doz halinde uygulanması gerekiyor. Hindistan’da, ilaç piyasasında gerek uluslararası gerekse yerel düzeyde tekel konumunda bulunan Pfizer ve GSK ile rekabete girebilecek yerli bir üreticiye ait herhangi bir pnömokok aşısı bulunmuyor.

Zatürre aşısı bugünlerde Küresel Aşı ve Aşılama Birliği Gavi’nin de desteğiyle Hindistan’ın Aşı Programı kapsamına alınıyor.

Ancak doz başına 3 dolar ve çocuk başına gereken 3 doz karşılığı 9 dolar hala çok yüksek olduğu için hükümet aşı kampanyasını 3 bölgeyle (Himachal Pradesh, Bihar ve Uttar Pradesh) sınırlı tutmuş durumda. PCV aşısının fiyatının düşürülmesi, önümüzdeki yıllarda aşının Hindistan’da daha fazla çocuğa ulaşması açısından hayati önem taşıyor.

Yorum Yapın