Pfizer’e karşı patent mücadelesinde Hindistan ayağı

2 aylık Mohammed, MSF'nin Ürdün'deki Zaatari Kampı'nda yer alan çocuk hastanesine ağır zatürre teşhisiyle yatırıldı. Geldiğinde sağlık durumu kritik olan Mohammed, iki günlük tedavinin ardından iyileşme gösterdi. Fotoğraf: Enass Abu Khalaf-Tuffaha/MSF

2 aylık Mohammed, MSF'nin Ürdün'deki Zaatari Kampı'nda yer alan çocuk hastanesine ağır zatürre teşhisiyle yatırıldı. Geldiğinde sağlık durumu kritik olan Mohammed, iki günlük tedavinin ardından iyileşme gösterdi. Fotoğraf: Enass Abu Khalaf-Tuffaha/MSF

Yeni Delhi/New York, 28 Temmuz 2016 – Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF), yarın Hindistan Patent Ofisi’nde yapılacak duruşmada milyonlarca çocuğun zatürreye karşı aşılanma hakkını savunacak.

MSF, Mart ayında konjuge pnömokok aşısının (PCV13) patentini almak isteyen ABD menşeli ilaç firması Pfizer’e dava açarak şirkete karşı “patent mücadelesi” başlatmış, gelişmekte olan ülkelerin ve insani yardım kuruluşlarının uygun fiyatlı aşılara erişimi için mücadelesini yeni bir boyuta taşımıştı.

Dünya çapında ‪çocuk ölümlerinin ardındaki en tehlikeli hastalıklar arasında başı çeken zatürre, her yıl yaklaşık bir milyon çocuğun ölümüne neden oluyor. Günümüzde zatürre aşıları ise yalnızca Pfizer ve GlaxoSmithKline (GSK) firmaları tarafından üretiliyor.

75 ülkede yürütülen analiz çalışmalarının sonucuna göre zatürre aşısının yaygın kullanımı, çocuklarda antibiyotik kullanımını her yıl %47 oranında azaltabilecek ve dünya çapında her geçen gün artan antibiyotik direncini kırmaya yardımcı olacak potansiyele sahip.

Fakat Pfizer’in Prevenar 13 adıyla piyasaya sürdüğü zatürre aşısı, gelişmekte olan ülkelerin ve çok sayıda insani yardım kuruluşunun satın alamayacağı kadar yüksek bir fiyatla satılıyor.

MSF’nin 2015’te yayınladığı “The Right Shot: Bringing down Barriers to Affordable and Adapted Vaccines” raporuna göre günümüzde bu aşının piyasadaki en düşük fiyatı bile, 2001 yılına oranla çocuk başına tam 68 kat daha pahalı. Bu, refah düzeyi düşük ülkelerde çocuk başına yapılması gereken tüm aşıların toplam fiyatının yarısına eşdeğer.

Başka firmaların uygun fiyatlı aşılar üretmesine izin verilmeli

Zatürre aşısının dünyanın en çok satan aşısı olduğunu söyleyen MSF Erişim Kampanyası Sağlık Koordinatörü Dr. Greg Elder, “Pfizer geçen sene yalnızca bu aşının satışından 6 milyar dolar kar elde ederken, gelişmekte olan ülkeler bu pahalı aşıları satın alamadığı için milyonlarca çocuk zatürre tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Çocukların ölümcül zatürreye karşı korunabilmesi için başka firmaların da aşı üretmesine ve Pfizer’den çok daha uygun fiyatlı aşıları piyasaya sürmelerine izin verilmeli” dedi.

Hindistan’da bir aşı üreticisi şimdiden MSF gibi tıbbi insani yardım kuruluşlarının projelerinde ve kamu sağlığı programlarında kullanılmak üzere çocuk başına üç doz zatürre aşısını 6 dolara üretebileceğini duyurdu. Bu rakam, şu anda yalnızca bağışçıların desteğiyle GAVI Küresel Aşı ve Aşılama Birliği aracılığıyla az sayıdaki gelişmiş ülkeye temin edilebilen piyasadaki en uygun fiyatlı zatürre aşısının (10 dolar) neredeyse yarısına eşdeğer.

Pfizer’in haksız patent başvurusu reddedilmelidir

MSF’nin başlattığı mücadele, halen değerlendirme aşamasında olan Pfizer’in patent başvurusunun teknik faydalarındaki eksiklikleri ortaya koyuyor. MSF Erişim Kampanyası Güney Asya Sorumlusu Leena Menghaney'ye göre, Pfizer’in patent ofisine verdiği yanıt, patentin gerekliliği konusunda öne sürülen gerekçeleri desteklemek için yeterli kanıt sunamıyor.

Zatürre aşısının Hindistan Patent Yasası kapsamında patentlenmesinin hiçbir faydası olmadığı açıktır. Bu yalnızca Pfizer’in aşı pazarındaki tekel konumunu sağlamlaştıracak bir müdahale olacaktır. Milyonlarca çocuk ise, ölümcül zatürreye karşı savunmasız kalmaya devam edecektir.

"Hindistan bu ilaç firmalarının taleplerini kesin olarak reddetmeli; kayda değer hiçbir teknik değişiklik sunmayan, yalnızca dünya çocuklarının daha uygun fiyatlı tedavi ve aşılardan mahrum kalmasına sebep olan düşük kaliteli patent başvurularıyla sonuna kadar mücadele etmelidir.

Pfizer’in zatürre aşısına yönelik haksız patent başvurusu reddedilmeli; aynı kalitede ama daha uygun fiyatlı aşıların piyasaya sürülmesine izin verilmelidir.”


MSF165755-High-resMSF ekipleri her yıl kızamık, menenjit, sarı humma, kolera gibi salgın ve hastalıklara karşı milyonlarca insanı aşılarken, anne çocuk sağlığı projeleri yürütülen yerlerde de rutin bağışıklama kampanyaları düzenliyor. Yalnızca 2014’te 3.9 milyon doz aşı ve bağışıklık ürünü temin eden MSF, bugüne kadar farklı afet müdahalelerinde kullanmak üzere pek çok kez zatürre aşısı satın aldı.

MSF rutin bağışıklama faaliyetlerini geliştirmek amacıyla zatürre ve diğer aşıların kullanımını artırmayı hedefliyor. Aynı zamanda acil durumlarda kullanılmak üzere hazırlanan aşı paketlerini de geliştirmeyi planlıyor.

Ek bilgi: Hindistan’da karşı çıkılan patentin aynısı, Avrupa Patent Ofisi (EPO) tarafından Aralık 2014’te iptal edilmişti. Bu konuda açılan dava ise şu anda temyiz sürecinde.

Yorum Yapın