Bangladeş: Rohingya mültecilere yönelik çalışmalar

Uluslararası tıbbi insani yardım kuruluşu Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) 25 Ağustos 2017’den bu yana Bangladeş’in Cox’s Bazar bölgesinde Rohingya mültecilere yönelik çalışmalarını büyük ölçüde artırdı.

Güncelleme: 26 Ocak 2018

MSF sağlık tesisi sayısı: 15 adet sağlık ocağı, 3 adet birinci basamak sağlık merkezi, 5 adet yatarak tedavi merkezi

Çalışan sayısı: Bangladeşli ve uluslararası personelden oluşan 2.000'in üzerinde MSF çalışanı

Hasta sayısı: Ağustos sonu ile Aralık sonu arasında ayakta tedavi gören hasta sayısı 200.000'den fazla, yatarak tedavi edilen hasta sayısı 4.938

En sık görülen hastalıklar: Solunum yolu enfeksiyonları, ishalli hastalıklar ve kızamığa ek olarak difteri vakalarında artış

Diğer faaliyetler: Su ve sanitasyon (tankerle su taşıma, el tulumbası ve tüp kuyu kurulumu, tuvalet tedariki) ve ruh sağlığı desteği

Halihazırda Bangladeş’in Cox’s Bazar bölgesinde 15 adet sağlık ocağı, 3 adet birinci basamak sağlık merkezi ve 5 adet yatarak tedavi merkeziyle Rohingya mültecilere tıbbi destek sunuyoruz.

Kliniklerimizdeki hastalar arasında en sık görülen hastalıklar solunum yolu enfeksiyonları, ishalli hastalıklar ve çocuklarda giderek artan beslenme yetersizliği. Bunlar yerleşim alanlarının olumsuz şartlarıyla, özellikle barınma, su ve sanitasyon durumuyla doğrudan ilgili hastalıklar.

Kızamık ve Sarılık: Eylül 2017 ve Ocak 2018 tarihleri arasında MSF'nin sağlık tesislerinde tedavi edilen kızamık vaka sayısı 3.539 olarak kaydedildi. Kızamık vakalarında azalma tespit edildi.

2017'nin Kasım ayı sonu itibarıyla MSF’nin sağlık tesislerinde görülen toplam sarılık vakası ise 77 idi.

Difteri: Bunun yanı sıra sağlık tesislerimizde difteri* şüphesi taşıyan vakaların sayısında artış olduğunu gördük. 22 Ocak'a kadar 4.371 hastayı difteri şüphesiyle tedavi ettik. Bu vakaların çoğu 5-14 yaş aralığındaki çocuklardan oluşuyordu. Difteri, antitoksin kullanılmadığında vaka ölüm oranının yüksek olduğu bir hastalık. Buna rağmen Bangladeş’e ancak kısa süre önce, çok sınırlı miktarda antitoksin ulaştı.

Hastalara antitoksin uygulayan MSF ekipleri, eski transit merkezi Rubber Garden'da yeni bir difteri tedavi merkezi açtı ve uzman ekipleri bölgeye transfer etti. 26 Aralık 2017 tarihinden bu yana merkeze 1.000 hasta kabul edildi ve 231 kişi difteri antitoksiniyle tedavi gördü.

MSF’nin çalıştığı yerleşim alanlarının büyük bölümünde, difteri olduğundan şüphe edilen kişilerin kaldığı hanelerde başka hastaların olup olmadığı etkin bir şekilde araştırılıyor. Aynı zamanda hane halkına ve belirtiler görülmeden önce hastaların temas ettikleri kişilere dair de bilgi toplanıyor. Hastayla temas eden kişilere halihazırda sağlık tesisleri aracılığıyla önleyici antibiyotik tedavisi uygulanıyor.

Difteri salgınını engellemek için yapılan aşı kampanyasında Sağlık Bakanlığı ve Aile ve Çocuk Hizmetleri Müdürlüğü ile işbirliği halinde çalışan ekiplerimiz, sağlık tesislerinde aşılamaya destek olmak için belirli alanlar tahsis etti.

Aşıyla önlenebilen bu hastalıkların görülmesi, Rohingyaların  Myanmar’da rutin sağlık hizmetlerine erişiminin ne denli düşük olduğunu ortaya koyan bir başka örnek.

Bu süre içinde tesislerimizin çoğunda kızamığa ve diğer bulaşıcı hastalıklara karşı karantina kapasitemizi genişlettik.

Yatarak tedaviye duyulan ihtiyaçtan dolayı Kutupalong’daki tesisimizin yatak sayısını ve Balukhali’de yeni yaptığımız hastanenin yatak kapasitesini artırdık.

Buna ek olarak Tasnimarkhola yerleşim alanında 25 yataklı bir tesis açtık. Bu tesis bölgede yatarak tedavi hizmeti veren tek tesis.

Moynarghoa’daki kampta kurulması planlanan bir diğer sağlık tesisimiz ise halihazırda 85 yataklı geçici bir difteri tedavi merkezi olarak hizmet veriyor.

Kolera salgını veya başka ishalli hastalık salgınlarının patlak vermesine hazırlık olarak, Balukhali, Hakimpara, Jamtoli ve Unchiprang’da ishal tedavi birimleri kurulması için yer tespit ettik. Hazırlıklar devam ediyor.

MSF’nin Cox’s Bazar’daki projeleri

Rubber Garden 

Aralık ayında difteri vakalarında artış görülmesi üzerine, eski bir transit merkezi olan Kutupalong yakınlarındaki Rubber Garden'da 48 yataklı yeni bir difteri tedavi merkezi açtık.

Kutupalong

MSF’nin Kutupalong’daki kliniği önünde bekleyen hastalar, Cox’s Bazar, Bangladeş. Fotoğraf: Alva White/MSF

Halihazırda 600.000’den fazla mülteci, Kutupalong, Balukhali ve bu yerleşimlerin genişleme alanlarında hızla kurulan, düzensiz barınma yerlerinde yaşıyor. 2009’dan bu yana hizmet veren MSF' Kutupalong Sağlık Tesisi, bölgedeki en büyük tesisimiz. Bu klinikte 24 saat açık acil servis, ayakta ve yatarak tedavi imkanları, yatarak tedavinin de yapılabildiği çocuk ve yenidoğan üniteleri, karantina alanı, ishal tedavi birimi, cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetleri ve ruh sağlığı birimi mevcut. Burada ayrıca temel laboratuvar hizmetleri de verebiliyor.

25 Ağustos’tan bu yana, giderek artan hasta sayısı ve büyük göç dalgasına yanıt verebilmek için yatan hasta bölümünün kapasitesini 50 yataktan 79 yatağa çıkardık. Ortaya çıkabilecek salgın hastalıklarla baş edebilmek için tesisin karantina kapasitesini de artırdık. Halihazırda ayakta tedavi bölümünde günde 300 hasta tedavi edebiliyoruz.

Artan nüfusun ihtiyaçlarını karşılayabilmek için hastaneyi yeniden düzenlemeyi, bu kapsamda yatak sayısını artırmayı ve hastanenin genel altyapısını geliştirmeyi planlıyoruz. Kasım ayında başlayan tadilat çalışmaları 2018 yılı boyunca devam edecek.

MSF, Kutupalong yerleşim alanının genişlediği bölgelerde üç adet sağlık ocağı kurdu. Yeni gelen mültecilerin sağlık hizmetine erişebilmesi amacıyla bölgenin çeşitli noktalarına kurulan bu sağlık ocaklarında günde 300’den fazla hasta muayene ediyoruz.

Balukhali

Balukhali’de hizmet veren ayakta tedavi kliniğinin hemen yanında, Ekim ayı sonunda 40 yataklı bir anne-çocuk sağlığı tesisi açtık; yatak kapasitesi 12 Ocak'ta 45'e çıkarıldı. Hızla yayılan difteri salgını nedeniyle bu tesis Aralık ayı başında difteri tedavi merkezine dönüştürüldü. Halihazırda burada 75 yatak kapasitesiyle difteri hastalarını tedavi ediyoruz. Aynı zamanda Balukhali yerleşim alanında üç adet sağlık ocağıyla hizmet veriyoruz.

Balukhali 2

Ekiplerimiz 285.000 nüfuslu Balukhali 2 yerleşim alanında 1 Ekim’den bu yana bir adet sağlık ocağıyla hizmet veriyor. Birinci basamak sağlık hizmeti verilen bu tesiste 1 Ekim-11 Aralık tarihleri arasında 18.100’den fazla hasta tedavi edildi. Yeni gelen mülteciler, Balukhali ve Balukhali 2’yi de kapsayan, “SS” adlı bölgeye yerleştiriliyor. Ekiplerimiz 18 Kasım’da SS bölgesinde bir sağlık ocağı açtı. Halihazırda burada günde ortalama 170 hasta tedavi görüyor.

Tasnimarkhola

Önceki adı Burma Para olan Tasnimarkhola’daki yerleşim alanında 58.000 mülteci yaşıyor.

26 Ekim’de burada açtığımız sağlık ocağında, 11 Aralık itibarıyla 12.400 hastayı tedavi ettik. Hastaların yaklaşık yüzde 30’u, 5 yaşın altındaki çocuklardı.

3 Aralık’ta ise cinsel sağlık ve üreme sağlığı çalışmalarına başladık (doğum öncesi ve doğum sonrası bakım, kadın-doğum, aile planlaması, cinsel ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddete yönelik hizmetler).

26 Kasım’da ise 25 yataklı bir hastane açtık. Hastane özellikle çocuk hastalıklarına (15 yaşından küçüklere), şiddetli akut beslenme yetersizliğinin yatarak tedavisine (hastaneye yatırılan hastaların yüzde 10’u) ve kızamık vakalarına (hastaneye yatırılan hastaların yüzde 55’i) odaklanıyor. Kızamık vakalarının fazla olması nedeniyle karantina yataklarımızın sayısını 36’ya çıkarmak durumunda kaldık. 11 Kasım itibarıyla acil servise gelen toplam hasta sayısı 320 oldu. Hastaların yüzde 53’ü (171 kişi) hastaneye yatırıldı.

Sağlık ocaklarına ve hastaneye su sağlamak için de bölgede dört adet derin kuyu kurduk.

Unchiprang

Unchiprang’daki düzensiz yerleşim alanında 23.300’den fazla mülteci yaşıyor. Ekiplerimiz burada, Eylül ortasında sağlık ocağı olarak kurduğu binada birinci basamak sağlık hizmeti, cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmeti ve ruh sağlığı desteği veriyor. 24 saat kesintisiz hizmet sunan 10 yataklı tesis bu yerleşim alanının temel sağlık merkezi durumunda. Ekiplerimiz burada günde 150’den fazla muayene gerçekleştiriyor. Uchiprang’da ve yakındaki Nayapara’da ise birer sağlık ocağı daha açtık. Bu sağlık ocaklarının her birinde günde 200 kişiyi tedavi ediyoruz.

Jamtoli

Bangladeş’teki diğer mülteci kamplarında olduğu gibi Tasnimarkhola’da kurulan bu yerleşim alanında da Rohingya çocuklar ağır koşullarda yaşıyor. Fotoğraf: Mohammad Ghannam/MSF

Jamtoli’deki düzensiz yerleşim alanında 48.800 kişi kalıyor. Ekiplerimizin Eylül ayında burada açtığı sağlık ocağı daha sonra birinci basamak sağlık merkezine dönüştürüldü. Günde 250 hastanın tedavi edildiği ve bir doğumhanenin olduğu 18 yataklı klinikte 24 saat birinci basamak sağlık hizmeti veriliyor. Bu merkeze ek olarak iki sağlık ocağıyla bölgede hizmet vermeye devam ediyoruz.

Hakimpara

Hakimpara düzensiz yerleşim alanında 33.000’den fazla mülteci yaşıyor.

Burada açtığımız sağlık ocağı da yine 24 saat hizmet veren birinci basamak sağlık merkezine dönüştürüldü. 14 yataklı bu merkezde günde ortalama 150 hasta tedavi ediyoruz.

Hakimpara’da bunun dışında iki sağlık ocağımız var.

Moynarghona

Moynarghona’da kurulan düzensiz yerleşim alanında 19.500’den fazla mülteci yaşıyor. Ekiplerimiz Eylül ayında burada bir gezici klinikle hizmet vermeye başladı. Bu klinik daha sonra sağlık ocağına dönüştürüldü. Halihazırda ekiplerimiz bu sağlık ocağında günde 200 hastayı muayene ediyor. 2017 sona ermeden bu yerleşim alanının dışında 63 yataklı bir sağlık merkezi daha açmayı planlıyoruz. Merkezde acil servisin yanı sıra hem Rohingyalar hem Bangladeşliler için pediyatrik ve yatarak tedavi imkanı bulunan bir terapötik beslenme merkezi olacak. Sağlık merkezi kurmayı düşündüğümüz bu alan, 11 Aralık’tan bu yana 85 yataklı bir difteri tedavi merkezi olarak kullanılıyor.

Sabrang Giriş Noktası

8 Ekim’de Sabrang’daki sınır geçiş noktasında beslenme taraması, temel tıbbi bakım ve genel sağlık izlemi yapan bir gezici klinik faaliyete başladı. Klinik, kabul merkezinin sistemine entegre şekilde çalışıyor.

Diğer Faaliyetler

Aşılama

Ekiplerimiz, Bangladeş hükümetinin kamplarda rutin aşılama çalışmalarını genişletme girişimine destek vermek amacıyla sağlık tesislerinde çocuklara ve hamile kadınlara aşı yapıyor. Bölgedeki tüm sağlık tesislerinde çalışanlarımızın ulusal protokollere uygun olarak kızamık, kızamıkçık, oral polio (çocuk felci için ağızdan alınan aşı) ve tetanoz bağışıklaması yapma kapasitesi var.

Bangladeş Sağlık Bakanlığı 18 Kasım’da 6 ay – 15 yaş arası 336.000 çocuğu aşılama hedefiyle 12 günlük bir kızamık-kızamıkçık aşı kampanyası başlattı.

Ekiplerimiz halkı bilgilendirme, yer tespiti, lojistik ve aşıların taşınmasına yönelik çalışmalar yürüterek bu kampanyaya destek verdi.

Kampanyanın ne kadar etkili olduğunu değerlendirmek amacıyla Aralık ayı ortasında aşının kapsama derecesinin araştırılması planlanıyor.

Cinsel şiddet

Öne çıkan rakamlar:

  • 25 Ağustos - 3 Aralık 2017 döneminde toplam cinsel şiddet vaka sayısı: 113
  • Tecavüz vakası sayısı: 91
  • 18 yaşından küçüklerin maruz kaldığı cinsel ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet vaka sayısı: 37
  • Erkeklerin erkeklere uyguladığı cinsel şiddet vakası sayısı: 0

Kutupalong’daki cinsel sağlık ve üreme sağlığı birimimizde 25 Ağustos’tan bu yana cinsel şiddet mağduru 113 kişiye tedavi sağladık. Bu kişilerin yüzde 33’ü 18 yaşın altında, biri ise 10 yaşından küçük bir çocuktu.

Cinsel şiddet mağdurlarının sayısını tahmin etmek ise mümkün değil. Damgalanma ve utanç duygusu, cezalandırılma korkusu ve cinsel şiddetin tıbbi sonuçlarının bilinmemesi nedeniyle pek çok vaka bildirilmiyor.

Cox’s Bazar’daki Kutupalong MSF kliniğine kayıt yaptırmak için gelen hastalar, bekleme alanında sağlık konusunda genel bilgi veren görevlileri dinliyor. Fotoğraf: Alva White/MSF

Bunda, cinsel şiddet vakalarında vakit kaybetmeden tıbbi bakım görmenin önemi ve mevcut tıbbi ve psikolojik destek imkanları konusunda insanların yeterince bilgi sahibi olmamasının da etkisi var.

Bu engelleri göz önünde bulundurduğumuzda, MSF’nin bugüne kadar tedavi sunabildiği insanların, cinsel ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet mağdurları arasında sadece küçük bir kesim olduğunu söyleyebiliriz.

Cinsel şiddet mağduru kadınlar ve kız çocuklarından bazıları tecavüz sonucu hamile kaldığından, içinde bulunduğumuz dönemde yeni başvurular alıyoruz.

Cox's Bazar bölgesinde cinsel saldırı ve tecavüz de dahil olmak üzere travma nedeniyle sevk edilen mağdurların tedavisinde uzmanlaşan bir saha ekibimiz var. Topluluk içinde çalışan y ekiplerimiz, mültecilerin yerleşim alanlarında hane ziyaretlerinde bulunarak halkı ücretsiz sağlık hizmetlerimiz ve cinsel şiddet mağdurlarına yönelik tıbbi bakım hizmetlerimiz hakkında bilgilendiriyor.

Su ve Sanitasyon

Sınır Tanımayan Doktorlar olarak tıbbi desteğin yanında en önemli işlerimizden biri, hastalıkları engellemek için su ve sanitasyon  imkanlarını geliştirmek.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, hanelerin yüzde 91’inde, incelenen kaynakların ise yüzde 60’ında Escherichia coli (E. coli) bakterisi bulunuyor.[1] Atık su sistemi olmadığından, tüp kuyuların yüzde 26’sında pis su bulunuyor. Su ve sanitasyon sağlanması amacıyla diğer kuruluşlarla işbirliği halinde kurulan acil durum tuvalet sistemlerinin yüzde 39’u ise çalışır durumda değil (bunların büyük bölümü krizin ilk aşamalarında kurulanlar). Bu tuvaletlerin açılması ve kullanılamaz durumda olanların kaldırılması, yetersiz sanitasyon şartlarının düzeltilmesinde öncelikli işlerden biri.

MSF olarak su ve sanitasyon çalışmalarında erişilmesi en zor alanları hedefliyoruz. Ekiplerimiz bugüne kadar kuzey ve güney yerleşim alanlarında 1.247 tuvalet, 157 kuyu ve bir su depolama sistemi kurdu.

Aralık ayı sonuna kadar Balukhali ve Kutupalong düzensiz yerleşim alanlarında 400 kuyu ve 1.000 adet tuvalet kurmayı hedefliyoruz. Suyun bol bulunduğu ve erişimi kolay temel kaynak olan sığ aküfer (toprakta yeraltı suyunun bulunduğu üst katman) tüm kamp alanlarında dışkı koliform organizmalarıyla kirlenmiş durumda. Bu nedenle temiz suya ulaşmak için 150 ila 200 metre derinlikte kuyular kazmaya başladık. Bugüne kadar dört derin kuyu kazıldı.

Önümüzdeki haftalarda MSF tesislerinde hijyenin önemine dair gelenlere bilgi vermeye, temiz tuvalet imkanı sunmaya ve insanları el yıkama konusunda bilgilendirmeye başlayacağız. Sabun ve diğer gıda-dışı malzemelerin dağıtımı da planlarımız arasında. Aynı zamanda hassas durumda olanların temiz suya erişimini sağlamak üzere, Tasnimarkhola ve Balukhali 2 kliniklerimizde beslenme yetersizliği çekenlere, kızamık hastalarına ve hamile kadınlara su filtresi dağıtmayı planlıyoruz. Güneydeki Unchiprang ve Jamtoli yerleşim alanlarında da 56 tuvalet ve 43 kuyu daha kurmayı hedefliyoruz.

Su temini ve sanitasyon, yeni gelen mültecilere verdiğimiz acil durum desteği kapsamında da yer alıyor. Yeni gelenlerin temiz içme suyu ve uygun sanitasyon imkanına erişimini sağlamak üzere, giriş ve  geçiş noktalarında, yerleşim alanlarında ekipler görevlendirdik.

Halihazırda Cox's Bazar’da yerleşim alanları genişlemeye devam ediyor. Fakat mültecilerin sağlık hizmeti, gıda ve su gibi temel ihtiyaçlara erişim imkanları halen eşit değil. Ordu şu anda yeni bir yol inşa ediyor ama temel ihtiyaçları karşılanamayan herkese yardım ulaşmasını sağlamak, yeni sorunlar çıkmasını engellemek ve halk sağlığı risklerini azaltmak için yapılması gereken başka düzenlemeler de var. İnsani yardım alanında ek hizmetlere duyulan acil ihtiyaç sürüyor.


* Difteri bulaşıcı bir bakteriyel enfeksiyondur. Boğaz veya burunda yapışkan bir zar oluşmasına yol açan bu bakteri, nefes almayı güçleştirir, kalp ve sinir sistemine zarar verir. Bakterinin ürettiği toksinin (zehirin) difteri antitoksini kullanılarak temizlenmemesi durumunda ölüm oranı artar. Bugün difteri antitoksini açısından dünyadaki rezerv yetersizdir. Hastalığın başlangıç aşamasında antitoksin kullanılmazsa zehir vücutta dolaşmaya devam eder ve iyileşme döneminden haftalar sonra sinir sistemine, kalbe ve böbreklere zarar verebilir.

http://www.msf.org/en/article/bangladesh-emergence-diphtheria-worsens-situation-rohingya-refugees

[1] Morbidity and Mortality Weekly Bulletin Vol. 8, 3 Aralık 2017: http://www.searo.who.int/bangladesh/mmwb/en/

 

Yorum Yapın