Irak: Travma geçiren Musullu çocukların tedavisi

MSF psikologlarından Raz, kamptaki çadırlardan birinin önünde Rasha'yla birlikte oturuyor. Rasha, aldığı psikolojik destek sayesinde kendini daha iyi hissettiğini söylüyor. Fotoğraf: Sacha Myers/MSF

Rasha ve babası Halif, Kuzey Irak’ta yerinden edilmiş insanların kaldığı bir kampta yaşıyor. Aslında Musullular ama Rasha’nın amcası öldürüldüğü ve IŞİD olarak bilinen İslam Devleti ile Irak kuvvetleri arasındaki çatışmalar çok şiddetlendiği için Musul’u terk etmek zorunda kalmışlar.

Mart 2017’de Erbil yakınındaki Hasan Şam Kampı’na geldiklerinde Rasha, Musul’da şahit olduğu travmatik olaylar nedeniyle sürekli korku içindeydi. Rasha korkusunu yönetebilmek ve aşmak için Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) psikologlarından destek aldı. İşte Rasha ve Halif’in öyküsü...

Halif

“İslam Devleti (IŞİD) bizi öldürmeye çalıştı, bu yüzden Musul’dan kaçmak zorunda kaldık. Sonra Hasan Şam’a (kamp) geldik. IŞİD yıkım getirdi, hayatımın en korkunç dönemiydi. Her taraftan kuşatma altındaydık. Hayat çok zordu. Hareket yok, ticaret yok. Çalışma veya iş yapma hakkımız yoktu. İlaç, doktor yoktu.

Dışarıyla telefon hatlarını kesmişlerdi, cep telefonu kullanmak da yasaktı. SIM kartı olanı öldürürlerdi. Gaz yoktu, benzin yoktu, insanlar yemek pişirmek için tahta parçaları yakıyordu. Bazı insanların acısı diğerlerinden çok oldu ama genel olarak hepimiz korkunç bir hayat yaşıyorduk.

Musul Savaşı başladığında çocuklar dehşete düştüler. Herkes ateş ediyordu. Sokaklarda insanlar ölüyordu, bombardımanlarla pek çok aile yok oldu. Ölen ve yaralananların çoğu kadın ve çocuktu.

Bir saat sonra mı ölürsün, bir dakika sonra mı, bugün sağsın ama yarın var mısın bilmek mümkün değildi.

Kuzey Irak'taki bir kampta ailesiyle birlikte yaşayan Halif. Fotoğraf: Sacha Myers/MSF

MSF (Hasan Şam Kampı’nda) bizim çadırı ziyarete geldi. Kızlarıma yardım ettikleri için sevindim. MSF’ye ve o doktora kızlarıma zaman ayırdıkları için teşekkür ederim. Onlar çocuklarımı korkudan uzak tuttular. Çocuklarım geçmiş korkuları hatırlıyordu, IŞİD’in korkusunu ve yerinden edilmenin korkusunu yaşıyorlardı. Ama doktorların sağladığı bakım sayesinde artık korkmuyorlar.

1 yıldır kamptayız. Kaderimiz ne olacak bilmiyoruz. Benim de, Musul’daki Irak’taki bunca insanın hiçbirinin de umudumuz kalmadı.”

Rasha

“Benim adım Rasha, 2007 doğumluyum. Okulda İngilizce öğrenmek hoşuma gidiyor. İngilizce’yi çok seviyorum. Benim için en güzel şey bu. Resim yapmayı ve oyun oynamayı da seviyorum, ayrıca spor yapmayı ve futbolu da seviyorum.

Büyüyünce çevirmen olmak istiyorum çünkü insanlara yardım etmek hoşuma gidiyor. İngilizce konuşmayı bilmeyen insanlar için çeviri yapacağım. Ben çevirmen olunca insanlar benimle Arapça konuşacak, ben de onların dediklerinin İngilizcesini söyleyeceğim.

Musul'dan ailesiyle birlikte kaçmak zorunda kalan 11 yaşındaki Rasha, şimdi yerinden edilen insanların kaldığı Kuzey Irak'taki bir kampta yaşıyor. Fotoğraf: Sacha Myers/MSF

Doktor olmak da isterim. İnsanları tedavi etmek hoşuma gider. Onların iyileşmesini ve mutlu olmasını isterim.

İslam Devleti (IŞİD) varken biz (Musul’un) Tel el Ruman Mahallesi’ndeydik. Evimize ve komşunun evine kurşunlar, şarapnel parçaları geldi. Annem bizim için korktu, o yüzden amcamlara gittik. O gece onlarda kaldık. Ertesi sabah başka bir eve gitmek istedik.

Babam büyük amcama (Ali Amca’ya), yan sokağa açılan ana kapıdan çıkacağını söyledi, amcam da caddeye açılan küçük kapıdan çıkacağını söyledi. Ben babam ve erkek kardeşim Musad’la beraberdim. Ana kapıdan çıkınca bir keskin nişancı bize ateş etmeye başladı. Mutfağa saklandık.

Sonra babam “Ali Ali Ali” diye seslendi. Ali Amcam hiç cevap vermedi. Babam dışarı çıktı, baktı ki amcam arabada, ölmüş. O zaman ben şok geçirdim, benim için çok büyük bir travmaydı.

Şimdi kamptaki hayatım iyi. Arada MSF ekiplerini ziyaret ediyorum, burada kaldığım süre boyunca beni tedavi ettiler. Artık daha iyi oldum. IŞİD zamanında gördüğüm şeyler yüzünden yaşadığım korkular geçti. Artık eskisi gibiyim. IŞİD gelmeden önce olduğum gibiyim.”

 


Savaşın ardından Musul

Musul'da savaş sonrası sağlık hizmetleri

MSF 1991’den beri Irak’ta çalışıyor; birinci ve ikinci basamak sağlık hizmetleri, bebek bekleyenler ve yeni anne olan kadınlara yönelik hizmetler, kronik hastalıkların tedavisi, savaşta yaralananlar için ameliyat ve rehabilitasyon hizmetleri, ruh sağlığı desteği sunuyor ve sağlık hakkında eğitim faaliyetleri yürütüyor. MSF ekipleri halihazırda Erbil, Diyala, Ninova, Kerkük, Anbar ve Bağdat vilayetlerinde çalışıyor.

Musul ve Erbil yakınlarında, ülke içinde yerinden edilen insanların kaldığı kamplarda MSF altı noktada faaliyet göstererek ruh sağlığı desteği ve diyabet gibi kronik hastalıklara yönelik tedavi imkanları sunuyor. Ruh sağlığı hizmetleri arasında psikolojik ve psikiyatrik destek, grup terapisi, psikososyal danışmanlık ve çocuk terapisi bulunuyor.

Yorum Yapın