Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde kızamıkla mücadele

Samba ve Maniema'daki aşı kampanyası sırasında MSF çalışanlarından biri bir çocuğu kızamığa karşı aşılıyor. Fotoğraf: Candida Lobes

Samba ve Maniema'daki aşı kampanyası sırasında MSF çalışanlarından biri bir çocuğu kızamığa karşı aşılıyor. Fotoğraf: Candida Lobes

Uluslararası tıbbi insani yardım kuruluşu Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF), Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde 2016 Kasım ayından bu yana 675.000’in üzerinde çocuğu aşıladı ve beş bölgede 14.000’in üzerinde hastayı tedavi etti. 

24 Nisan 2017 - MSF ekipleri Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde halihazırda Sağlık Bakanlığı’nın kızamığa karşı yürüttüğü çalışmaları destekliyor. Kapsamlı bir müdahale gerektiren çok ciddi bir durumla karşı karşıya olduklarını belirten MSF Kinshasa Program Direktörü Jeroen Beijnsberger, "Kongolu yetkililer ve diğer ortaklar açısından zaman çok değerli; zamanı çok iyi kullanmamız gerekiyor. Hızla hareket etmek ve bu bulaşıcı hastalığın yayılmasını kararlı bir şekilde önlememiz şart” diyor.

Kapsamlı bir aşı programından bahsedebilmek için 6 ay ila 14 yaş arasındaki çocukların %95 oranında aşılanması, bunun için de aşı ekiplerinin ülkenin en ücra köşelerine ulaşmaları gerekiyor.

Kongo gibi büyük ama aynı zamanda ulaşım altyapısının son derece zayıf olduğu bir ülkede uzak bölgelere ulaşmak kilometreler boyunca motorsikletin üzerinde yolculuk yapmak, kütükten yapılmış kanolarla nehirleri aşmak ya da zorlu bir ormanda günlerce yürümek anlamına gelebiliyor.

MSF’nin Maniema bölgesinde görev yapan ekipten hemşire Daniel Cibangu, “Ben ve üç çalışma arkadaşım Yalombe köyüne ulaşabilmek için altı gün yürümek zorunda kaldık. Lomami Park Ormanı’nı da geçmemiz gerekti. Dışarda uyuduk ve yemeğimizi ölçülü kullandık. 120 km boyunca karınca kaplı otlakların arasından yürürken karıncalar bazen iç çamaşırlarımızın içine girdi. Yolumuzu kapatan eski ağaçlarla karşılaştığımızda onların üzerinden atlamak dışında bir seçeneğimiz yoktu. Tüm bu çabalar 1.600 çocuğu aşılayacak ekibimize ulaşabilmek içindi.”

Güney Kivu ve Tanganyka gibi silahlı grupların aktif olduğu bölgelerde lojistik çalışmaları yürütmek çok daha zorlu olabiliyor.

Aşı: Kızamığı Önlemenin En Etkili Yöntemi

MSF, kızamıkla ilgili aşı kampanyalarına ek olarak birçok çalışma yürütüyor. Çoğu 10 yaş altı çocuklardan oluşan kızamık hastalarına bakım sağlıyor ve hastalık semptomları gösteren kişilere ayakta tedavi sunuyor. Ayakta tedavi gören hastalar arasında kızamık hastası ve yetersiz beslenme sorunu olan çocukların özel bir yeri bulunuyor.

Çocuğu kızamık nedeniyle Maniema bölgesindeki hastaneye sevk edilen Mwayuma Ramazani kendi tecrübesini şu şekilde paylaşıyor: “Kızamığı duymuştum ama daha önce oğlum bu hastalığa yakalanmamıştı. Kızamık köyümüzde görülmeye başlayınca birçok çocuk hayatını kaybetti. Bunda ne yazık ki anne babaların geleneksel tıpta ısrar etmesinin de etkisi oldu. Ben de çocuğum ateşlenince ona önce geleneksel ilaçlar verdim ama işe yaramadı. MSF’nin hastalara yardım ettiğini duymuştum. Bu yüzden çocuğumun ateşi çıkınca onu bu kez sağlık merkezine götürdüm. Sonrasında MSF mobil ekipleri bizi hastaneye götürdü. Sağlık merkezlerine getirilen çocukların hayatları bu şekilde kurtarıldı.”

MSF Saha Yöneticisi Gaudia Storni ise Tanganyika bölgesindeki Manono’da Ocak ayında yaklaşık 900 çocuğun hastaneye kaldırıldığını ve yetersiz beslenmenin önemli bir rol oynadığını belirtiyor.

Beslenme yetersizliği hala büyük bir sorun. Yetersiz beslenen çocuklar çok güçsüzler ve kızamık gibi hastalıklara yakalanma riskleri daha yüksek.

2016 Kasım ayından bu yana MSF ekipleri çalıştıkları bölgelerde 14.000’in üzerinde çocuğu tedavi etti.

Kongo'da son birkaç yıl içinde kızamıkla mücadele konusunda önemli bir yol kat edildi. Resmi istatistiklere göre, 2011 – 2015 yılları arasında vaka sayısında %95 oranında düşüş yaşandı.[1]

Ancak ülkede geçmişte iki büyük kızamık salgını yaşandı. 2011 – 2013 arasında yaşanan salgından 300.000 kişi etkilenirken bunlardan 5.000’i hayatını kaybetti.[2] Bu salgın sırasında 3 milyonu MSF tarafından olmak üzere toplam 13 milyon çocuk aşılandı. 2017’de tekrar görülen salgında 13.000 yeni vaka kaydedildi. Kızamığın 2020 yılında artık görülmeyen bir hastalık haline gelebilmesi için Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Afrika Sağlık Bakanlıkları Konferansı ve farklı paydaşların uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmeleri gerekiyor.[3]


Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde 35 yıldır faaliyet gösteren MSF, 11 bölgede Sağlık Bakanlığı’nın çalışmalarını destekliyor. Çatışma ve şiddet mağdurlarının yanı sıra yerinden edilmiş kişilere ve HIV/AIDS gibi salgın hastalık mağdurlarına sağlık hizmeti sunuyor. Ayrıca ülkenin çeşitli noktalarında bulaşıcı hastalık, doğal afet ya da çatışma söz konusu olduğunda hızla çalışmalara başlamak üzere hazır bekleyen acil durum ekipleri bulunuyor.

Kızamık hakkında tıbbi bilgi

Kızamık özellikle 5 yaş altı çocuklar için ciddi sonuçlar doğurabilen; öksürme ve hapşırma gibi ağız yoluyla bulaşan viral bir hastalıktır. En bulaşıcı hastalıklar arasında yer alan kızamık özellikle çocukları etkiler, ateş ve kaşıntı yapar. Kulak enfeksiyonu, verem, ishal, yetersiz beslenme ya da beyin iltihabı gibi komplikasyonlara neden olabilir. Bu komplikasyonlar sonucunda havale, körlük, beyin hasarı ve hatta ölümler yaşanabilir. Kızamık, stabil olmayan durumlarda tedavi edilmediğinde %7’nin üzerinde ölümle sonuçlanabilir.

Kızamık virüsünün tedavisi yoktur; hastanın semptomları ortadan kaldırılır ve potansiyel komplikasyonların önlenmesi esas alınır. Basit bir tedavi olan kızamık tedavisi parasetamol, antibiyotik, göz merhemi ve A vitamininden oluşur. Tedavinin amacı görüş kaybının önlenmesidir. Kızamık, yetersiz beslenme sorunu olan çocuklar açısından bir risk faktörü olduğundan kızamık hastası çocuklar için beslenme desteği de gerekli görülebilir.

Kızamık sonucu ölümlerle mücadelenin en etkili yolu, önleyici bir yöntem olan aşıdır.

[1] İstatistikler, Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) aşıyla önlenebilir hastalıklar veritabanından Aralık 2016’da alınmıştır.

[2] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4105555/

[3] Ministerial Conference in Africa on Immunization, Şubat 2016, Addis Ababa, Etiyopya.

Yorum Yapın