"Artık burada kuşlar bile ötmüyor”

Sınır Tanımayan Doktorlar Uluslararası Başkanı Dr. Joanne Liu, Nijerya'nın Maiduguri bölgesindeki bir MSF kliniğinde beslenme yetersizliği nedeniyle tedavi gören bir bebeğin sağlık durumunu kontrol ediyor. Fotoğraf: Malik Samuel/MSF

Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) Uluslararası Başkanı Dr. Joanne Liu, Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde bulunan Kasai’ye yaptığı ziyaret ve bölgede hala sürmekte olan insani krizle ilgili izlenimlerini paylaştı.  

17 Ağustos 2017 - "Kasai’ye ziyaretim sırasında Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) ekipleriyle birlikte şiddetten yoğun biçimde etkilenen kırsal bölgelerden birine gittim. Köylerin yakılıp yıkıldığını ve toplu mezarların ortaya çıkarıldığını gördük.

Orada karşılaştığımız bir adam bize şunları söyledi: 'Şiddet korkunç bir düzeye ulaştı. O kadar ki günlerce bir kuş sesi bile duymadık'.

Oysa benim şehre dair ilk izlenimim çok farklıydı. Kananga; 750 bin kişinin yaşadığı, dükkanların dolup taştığı ve müzik seslerinin yükseldiği tipik bir Kongo şehrine benziyordu. Ancak mesleştaşlarım Mart ayında şehrin bambaşka ve sessizliğe gömülmüş bir yüzüyle tanışmışlardı. Tek bir okul ya da dükkan açık değildi ve korku her yere sinmişti.

Şehrin bana gösterdiği ‘normal’ yüzünü, sevdiğiniz birinin mezarını onu kaybettikten bir yıl sonra ziyaret ettiğinizde mezarın üstünde büyüyen otlara benzettim. Hayat tekrar ‘buradayım’ demenin bir yolunu bulmuştu.

Şehre dair aklımda kalan birçok şey var.

Hastane koridorlarında diğer çocukların arkasından koşturan genç bir kız vardı. Ona baktığınızda başına gelenleri tahmin etmeniz imkansızdı. Oysa birkaç hafta önce gözlerinin önünde kızkardeşinin kafasını bedeninden ayırmışlardı. Silahlı adamlar onu kaçırıp 10 gün boyunca defalarca tecavüz etmiş ve ağzını açarsa ona da kardeşine yaptıklarının aynısını yapacaklarını söylemişlerdi. Kasai halkı o kadar çok şey yaşadı ki tarifi de hayal etmesi de çok güç.

Kasai’deki kriz bir yıl önce başlamasına rağmen orada yaşananların boyutunu anlamamız uzun zaman aldı.

Krizin en kötü zamanlarında buraya hiçbir insani yardım ulaştırılamadı, ulaşan yardım şu an bile hala oldukça sınırlı düzeyde.

İnsanların neden daha erken yardım istemediğini düşünürken yaşlı bir köylü sorunun yanıtını net bir şekilde verdi: “Kurşunların arasında yere kapaklanmışken ayağa kalkmak ve kaçmak imkansız”.

MSF olarak Kananga’da çalışmaya ancak Mart ayında başlayabildik. Çok geç adım attığımızın ve bugün bile sorunun sadece çok küçük bir kısmına cevap verebildiğimizin farkındayız.

Sağlık ekiplerimizin tedavi ettiği insanların yaraları, Kasai’de yaşanan şiddetin boyutlarını açıkça ortaya koyuyor. Bazılarının ciddi şekilde yaralanmalarına rağmen korkudan günlerce, hatta haftalarca doktora gidemediklerini öğreniyorum.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde şiddetini artıran çatışmalardan kaçarak Cacanda Kampı'na sığınan bir mülteci, MSF sağlık ekipleri tarafından tedavi ediliyor. MSF kampta, şiddete maruz kalan veya tanık olan mültecilere ruh sağlığı desteği de veriyor. Fotoğraf: Bruno Fonseca

Cerrahi müdahalede bulunan ekibimizin tedavi ettiği hastalardan birinin eli kesilmiş. Bulunup öldürülme korkusuyla haftalarca ormanda saklanmış ve kendini bitkilerle tedavi etmeye çalışmış. Hastaneye geldiğinde elinde apse oluşmuş ve üst kol kemiklerinde ciddi bir enfeksiyon meydana gelmişti. Maalesef kolunun kesilmesi ihtimali çok yüksek.

Ruh sağlığı desteği de veren ekiplerimiz hastalarımıza ne yaşadıklarını sorduklarında uğradıkları şiddetin faillerini hiçbir zaman telaffuz etmiyorlar, çünkü hala korkuyorlar. Ancak her birinin maruz kaldığı şiddet anlatılmaz boyutlarda.

Bir kadının gözleri önünde kocasının kafası kesilmiş, bir adamın gözleri önünde eşine ve çocuklarına tecavüz edilmiş ve ona zorla izletilmiş… Bu zor anları paylaştıktan sonra hep aynı soruları duyuyoruz: “Nasıl tekrar para kazanıp evimi geçindirebilirim? Evimi tekrar nasıl inşa ederim? Nasıl bir geleceğim olacak?”

Kasai’deki kriz, kurak yaz aylarında ormanda çıkan bir yangını andırıyor. Ağustos 2016’da çıkan bir kıvılcım tüm bölgeyi ateşledi. Bunun sonucunda milyonlarca insan milis saldırılarının, ordu baskısının ve aslında ilk kıvılcımla ilgisi dahi olmayıp kaos nedeniyle tetiklenen yerel gerilimlerin ortasında kalakaldı.

Kananga’da hayat bugün normale dönmüş gibi görünse de İtalya büyüklüğünde olan bu bölgenin diğer noktalarından endişe verici sesler gelmeye devam ediyor. Güvenlik sorunları nedeniyle her yere erişim bulunmadığından neyin söylenti neyin gerçek olduğunu anlamak da güçleşiyor.

Şehrin eteklerinden baktığınızda hiçbir şey olmadığı hissine kapılsanız da gerçek ortada: Burada bir insanlık trajedisi yaşandı ve yaşanmaya devam ediyor.


Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF), Kasai bölgesinde bulunan Kananga Hastanesi’ndeki 70 yataklı travma tedavisi bölümünü yönetiyor. MSF ekiplerinin eski haline getirdiği ameliyat odasında şiddet ve kaza ile oluşmuş travma mağdurlarına ücretsiz sağlık hizmeti sağlanıyor. Nisan 2017’den bu yana 238 kişi hastanede tedavi gördü ve 550 kişi ameliyat edildi. MSF’nin Kananga kırsalında yürütmekte olduğu gezici kliniklerde ise bugüne kadar 9.146 muayene gerçekleştirildi.

MSF, Haziran ayından bu yana yine Kasai bölgesinde bulunan Tshikapa şehrinin farklı noktalarında 3 sağlık merkezini ve bir tam teşekküllü hastaneyi destekliyor. Bu sağlık tesislerinde özellikle 5 yaş altı çocuklar, hamile ve emzirmekte olan kadınlar, yaralılar, yaşanan şiddet ve sonuçları nedeniyle acilde tedavi gören hastalara hizmet veriliyor. MSF ekipleri, Temmuz ayında Tshikapa’nın kırsal bölgelerinde bulunan bazı yerlerde de faaliyet göstermeye başladı.

Kasai’nin güneyinde bulunan Dibaya ve Tshimbulu’nun çevresinde de MSF ekipleri tarafından gezici klinikleri hizmetleri veriliyor. Aynı zamanda krizin de ortaya çıktığı merkez olan bu yerlerde birçok köy ortadan kaldırıldı ve ormana sığınan köy halkının sağlık durumu da hassas bir hale geldi.

Yorum Yapın