MSF veba salgınına karşı Madagaskar’a destek veriyor

Toamasina'daki MSF yerel sağlık çalışanları sağlık merkezinde tedavi olan bir hastayla konuşuyor. MSF bu bölgede Sağlık Bakanlığı ile birlikte veba salgınına yönelik tıbbi çalışmaları yürütüyor. Fotoğraf: RIJASOLO

Sınır Tanımayan Doktorlar: Hızlı ve etkin müdahale can kaybını azaltır, salgınını bitirir

Güncelleme, 21 Ekim 2017 - Madagaskar'daki veba vakası 1.297, yaşamını yitiren kişi sayısı 102'ye yükseldi. Toamasina kentinde ise 259 veba vakası tespit edilirken, 14 kişi veba nedeniyle hayatını kaybetti. MSF sahada hastalara ve yerel kurumlara desteğini sürdürüyor.

Toamasina, 19 Ekim 2017 – Uluslararası tıbbi insani yardım kuruluşu Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) 18 Ekim Çarşamba günü itibarıyla Madagaskar’ın doğu kıyısındaki liman kenti Toamasina’da baş gösteren zatürreli (pnömonik) veba salgınına karşı Madagaskarlı yetkililerle birlikte çalışmaya başladı.

MSF’nin uluslararası sağlık personeli, veba öncelik değerlendirmesi sürecinde ve sağlık merkezinde bulunan hastaların tedavisinde Madagaskar Sağlık Bakanlığı personeline destek veriyor. Veba konusunda uzmanlaşan bu merkez, aralarında MSF’nin de bulunduğu uluslararası paydaşlar tarafından hafta başında kent hastanesinin dışına kuruldu.

Madagaskar'daki veba salgınıyla ilgili açıklama yapan MSF Su ve Sanitasyon Uzmanı Luca Fontana, “Veba korkutucu bir hastalık olabilir ama hızlı ve etkin bir tıbbi müdahale can kaybını çok büyük ölçüde azaltacak ve salgını bitirecektir” dedi.

Fontana sözlerini şöyle sürdürdü: “Zatürreli veba tedavi edilebilen bir hastalıktır. Tedaviye zamanında başlandığında tamamen iyileşme ihtimali %100’dür. Ayrıca enfeksiyon riski bulunan insanlara koruyucu tedavi uygulandığında hastalanmazlar. Bu nedenle MSF, Malgaş yetkililerin Toamasina’daki salgına destek çağrısına hızla yanıt verdi.”

MSF ekipleri hastaları tedavi etmenin yanı sıra, veba hastalarının hızla tespit edilip topluluktan ayrılabilmesi için hasta triyaj (öncelik değerlendirme) sisteminin iyileştirilmesine ve Toamasina’daki ambülans sisteminin koordine edilmesine yardımcı oluyor. MSF’nin su ve sanitasyon uzmanları ise, Malgaş ekiplerle birlikte hastanede ve topluluk içinde hijyen ve dezenfeksiyon protokollerine de katılarak vebanın daha fazla yayılmasını önlemeye çalışıyor.

Tamatave adıyla da bilinen 300.000 nüfuslu liman kenti Toamasina, salgın başladığından bu yana tespit edilen 261 vaka ve 10 can kaybı ile ülkede zatürreli veba olaylarının en yoğun olarak görüldüğü yer.

Hıyarcıklı (bubonik) veba, memeli hayvanlardan hastalıklı pireler yoluyla insana geçiyor. Akciğeri etkileyen zatürreli veba ise insandan insana bulaşıyor. Madagaskar’ın yaylalarında farelerden geçen hıyarcıklı veba vakaları her sene kaydediliyor ama Toamasina kentinde doğal hayvan vektör bulunmuyor ve son yıllarda veba vakası görülmemişti.

Resmi verilere göre, 1 Ağustos’tan bu yana, 17 Ekim itibarıyla Madagaskar’da toplam 1.032 veba vakası kaydedildi, bunların 695’i akciğer vebası. Bu dönemde 89 kişi vebadan dolayı hayatını kaybetti.


Veba hakkında ayrıntılı tıbbi bilgi almak için Dünya Sağlık Örgütü'nün veya Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nin ilgili sayfalarını inceleyebilirsiniz.

Veba nedir?

Madagaskar’da yaşanan salgında vebanın üç çeşidi görülüyor: hıyarcıklı, zatürreli ve septisemik veba. Bu salgının her zaman görülenlerden farklı yanı, en öldürücü veba türü olan zatürreli vebanın yaygın görülmesi. Zatürreli veba veya akciğer vebası aynı zamanda insandan insana geçen tek veba türüdür.

Zatürreli veba, bakterinin akciğeri enfekte ederek zatürreye yol açmasıyla oluşur. Bakterinin solunması (birincil enfeksiyon) veya hıyarcıklı ya da septisemik vebanın akciğere sıçraması (ikincil enfeksiyon) yoluyla gelişir. Zatürreli veba bulaşıcıdır; insandan insana geçebilir. İklim şartlarının uygun olduğu, aşırı kalabalık ve serin ortamlarda çok hızlı yayılır. Zatürreli veba tedavi edilmediği takdirde ölümcüldür.

14. yüzyılda Avrupa nüfusunun tahminen %60’ının ölümüne sebep olan, o dönem “kara ölüm” adıyla anılan hastalık farklı formlarıyla vebadır. Ancak bugün ucuz, etkin ve kolaylıkla ulaşılan antibiyotiklerle veba tedavi edilebilir ve tedaviye zamanında başlandığı takdirde hastaların tamamı iyileşir. Hasta insanlarla temasta bulunmuş kişiler ve sağlık personeli gibi risk altındaki gruplarda da, koruyucu amaçlı antibiyotik tedavisi tam koruma sağlar.

Veba günümüzde ne kadar yaygındır?

Bakteri, Okyanusya dışındaki tüm kıtalarda, yaklaşık 200 memeli hayvan türünde bulunuyor. Hayvanlardan geçtiği için vebayı tamamen ortadan kaldırmak imkansız. Bugün vebanın en yaygın görüldüğü üç ülke Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Madagaskar ve Peru. 2010 ile 2015 yılları arasında dünya çapında 3.248 veba vakası bildirildi, 584 kişi hayatını kaybetti. Ölümlerin tamamı hastalığın en yaygın görüldüğü ülkelerde yaşanmadı. Örneğin 2015’te ABD’de 16 hıyarcıklı veba vakası görüldü ve bunların 4’ü ölümle sonuçlandı (Kaynak).

Veba ne kadar bulaşıcıdır?

Hıyarcıklı veba sadece pireden insana, hastalık taşıyan bir pirenin insanı ısırması yoluyla bulaşır. Hastalık taşıyan pire olan hayvanlarla (mesela fareyle) temas yoksa, enfeksiyon döngüsü ve dolayısıyla salgın da olamaz (hayvan vektörünün olmadığı yerde hıryarcıklı veba salgını da olmaz).

Zatürreli veba insandan insana, tükürük yoluyla ve öksürükteki damlacıklar yoluyla bulaşır. Dolayısıyla, ortamda hayvan vektör olmasa bile bu bulaşmayla salgın başlayabilir. Bugün Madagaskar’da salgının görüldüğü büyük şehirlerde rastlanan veba türü de bu. Zatürreli veba, vebanın en tehlikeli şeklidir. Fakat sıtma ve veremin aksine havadan geçmez.

 

Yorum Yapın