Orta Afrika Cumhuriyeti’nde siviller şiddet kapanında

Betoko’dan kasabasından kaçan kadınlar ve çocuklar, 27 Aralık 2017. Fotoğraf: Alexis Huguet

27 Aralık 2017’den bu yana Movement for the Liberation of the Central African Republic People (MNLC, “Orta Afrika Cumhuriyeti Halk Kurtuluş Hareketi”) ve Revolution and Justice (“Devrim ve Adalet”) grupları arasında şiddetli çatışmalar yaşanıyor. Bölgedeki çatışmalardan kaçan yaklaşık 30 bin kişi Orta Afrika Cumhuriyeti'nin kuzeybatısında yer alan Paoua şehrine sığındı. Gelenler, köylerin ateşe verildiğini ve ayrım gözetilmeksizin herkesin saldırıya uğradığını anlatıyor. Şu an bölgede durum son derece gergin.

Ülke çapında yaşanan şiddet olayları en az 600 bin kişinin yerinden edilmesine neden olmuştu. Bu, Nisan 2014’teki toplu yerinden edilme olayından bu yana görülen en yüksek rakamdı. Son dönemde şiddetini artıran çatışmalar ise, Nisan 2017’den bu yana 60 bin kişinin daha Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ne geçmesine sebep oldu. Alindao, Bria ve Bangassou başta olmak üzere pek çok yerleşim bölgesi şiddet olayları nedeniyle terk edildi.

Paoua çevresindeki sağlık merkezlerinin hepsi kapatıldı; hastaneye ise sadece 13 yaralı ulaşabildi.

Paoua Hastanesi’ndeki MSF ekibi ise 27 Aralık’tan bu yana 13 yaralıyı tedavi etti. Anlatılan vahşet göz önünde bulundurulduğunda, hastaneye ulaştırılabilen yaralı sayısının çok düşük olduğunu söyleyen MSF ülke temsilcisi Gwenola François, “Atlı adamların hareket eden her şeyi vurduğu, ormanda kalan ölü ve yaralılara da ateş ettikleri anlatılıyor; durumdan büyük kaygı duyuyoruz” dedi.

Leonard Gangbe. Fotoğraf: Alexis Huguet

33 yaşındaki çiftçi Leonard Gangbe Paoua Hastanesi’nde tedavi görüyor. Gangbe’nin yaşadığı Betoko birkaç aydır silahlı bir grubun işgali altında bulunurken, şimdi başka bir silahlı grup burayı ele geçirmeye çalışıyor. Çatışmalar başlayınca Gangbe ve birkaç komşusu orman içinde bir eve sığınmışlar. Buraya getirdiği sığırların silahlı adamlar tarafından çalınmasını engellemeye çalışan Gangbe bu sırada başından vurulduğunu anlatıyor. Saldırıda sol yanağından giren kurşun üst dudağından çıkmış. Paoua, 28 Aralık 2017.

Sınır Tanımayan Doktorlar, çatışmalardan dolayı Paoua çevresindeki yedi sağlık merkezinde çalışmalarını askıya almak durumunda kaldı, bunların üçünün daha sonra yağmalandığı bildiriliyor.

Şiddet olaylarının bölge halkını savunmasız bıraktığı bir şehir

Paoua, geçtiğimiz yıl yaşanan çatışmalar ve tırmanan şiddet olaylarından nispeten daha az etkilenen bir bölgeydi. Ancak ülkenin başka kesimlerine kıyasla biraz daha güvenli olan bu bölgede dahi insanlar yaygın ve uzun süreli şiddete maruz kalıyordu.

Şiddet yalnızca karşıt gruplar arasındaki çatışmalardan, insanların öldürülmesi ve yaralanmasından ibaret değil. Ülkenin büyük bölümünde devlet otoritesi sağlanamadığından, silahlı gruplar halkın sırtından besleniyor.

Birinin yoldan geçmesi, hayvan sahibi olması, hatta kendi evinde oturması gibi her türlü sebeple “vergi” kesiliyor. Josianne Wankian’ın yaşadıkları da buna bir örnek.

Josiane Wankian. Fotoğraf: Alexis Huguet

37 yaşındaki Josiane Wankian’ın dokuz çocuğu var. Köyleri silahlı bir grup tarafından basılınca çocuklarını alıp kaçmış. Baskını kısa süre önce duyup köyü terk eden eşinden ve oğlundan haber alamıyor. Wankian şimdi Paoua’da ablasının yanında kalıyor. Paoua, 29 Aralık 2017.

Josianne, şehirden birkaç kilometre uzaklıktaki Betokomia Köyü’nden geliyor. 28 Aralık sabahı, saat 5’te evlerinin çevresinden silah sesleri duyduklarında eşi ve 13 yaşındaki oğlu kaçmış, çünkü kadınlara zarar verilmeyeceği ama erkeklerin derhal öldürüleceği söyleniyormuş. Bu nedenle, silahlı adamlar gelip para ve yemek istediğinde Josianne çocuklarıyla yalnızmış.

Köyü güvenle terk edip Paoua’daki ablasının yanına gidebilmek için bir keçi tüccarından 12.000 OAC frangı (yaklaşık 18 avro, 85 TL) alarak adamlara vermiş. Bu, aileden haraç istenmesinin ilk örneği değil. Ağustos 2017’de evleri ateşe verilmiş.

Josianne, “Eşim çiftçidir,” diye anlatıyor: “Bizim dört sığırımız vardı, dolayısıyla biraz daha fazla ürün elde edip satabiliyor ve gelirimizi artırabiliyorduk. Silahlı adamlar düzgün bir ev görünce yiyecek, hayvan veya para istiyor. Bizden, hayvanlarımız için 50.000 frank (yaklaşık 76 euro, 355 TL), sırf evimizde yaşamaya devam etmemiz için ise 120.000 frank (yaklaşık 183 euro, 850 TL) vergi istediler. Bizim o kadar paramız yok. Adamlara 25.000 frank (yaklaşık 38 euro, 178 TL) verdim, bütün param o kadardı. O sırada evimizin henüz çatısı yoktu, adamlar çatıyı yaptığımız zaman geri geleceklerini söylediler. Buna rağmen eşyalarımızı çalıp evimizi yaktılar. Bundan sonra ben ve sekiz çocuğum birkaç ay boyunca tarlada kaldık. Betokomia’da tam evimizi yeniden yapmaya başlamıştık ki, birkaç gün önce yine çatışma çıktı.”

Josianne gibi civar köylerden yaklaşık 30 bin kişinin sığındığı Paoua giderek daha güvensiz bir yer haline geliyor. Şehirdeki evlerin pek çoğunda, yerinden edilen 40’tan fazla kişi kalıyor; bunca insana yetecek su ve gıda temin etmenin yakında daha zor olacağı tahmin ediliyor.

MSF 2006’dan bu yana Paoua’da çalışıyor. Paoua Hastanesi’nin acil servisine ve pediyatri bölümüne destek olan MSF ekipleri, çevredeki yedi sağlık merkezinde çocuklar ve hamile kadınların temel sağlık hizmetine erişimini sağlıyordu. MSF bugün Bria, Bambari, Alindao, Batangafo, Kabo, Bossangoa, Buguila, Paoua, Carnot ve Bangui’de sağlık hizmeti veriyor. 2017 yılının başlarında silahlı çatışmaların şiddetlenmesiyle birlikte MSF, Orta Afrika Cumhuriyeti’nde yürüttüğü programlardan bazılarını, şiddetten doğrudan etkilenen insanların acil ihtiyaçlarına cevap vermek üzere uyarlamak zorunda kaldı.

Innocent Orgier. Fotoğraf: Alexis Huguet

Innocent Orgier 25 yaşında bir çiftçi. Paoua Hastanesi’nde tedavi gören Orgier, ailesiyle beraber tarlada çalıştığı sırada omzundan vurulup yere yığılmış. Ailesi ormanlık alana kaçmış. Daha sonra akrabaları gelip Orgier’i bu hastaneye getirmiş. 28 Aralık 2017.

Jope Koromadji. Fotoğraf: Alexis Huguet52 yaşındaki demirci Jope Koromadji de Paoua Hastanesi’nde tedavi altında. Paoua’nın 45 kilometre kuzeyindeki Betoko’da silahlı adamlar ona palayla saldırmış ve onu bıçaklamış. Koromadji saldırıdan bir gün önce kasabadan kaçtığını ama eşine ait evi korumak için geri dönmek zorunda kaldığını ve kasabaya geldiğinde saldırıya uğradığını anlatıyor. Tedavi için Bangui’ye götürülmesi gereken Koromadji uçakla tahliye edilmeyi bekliyor. 29 Aralık 2017.

Fotoğraf: Alexis Huguet

Kadınlar ve çocuklardan oluşan bir grubun, Betoko kasabasına saldıran silahlı gruptan kaçarken Paoua kasabası yolunda başka kadınlarla karşılaşması. Beda, 27 Aralık 2017.

Fotoğraf: Alexis Huguet

Betoko kasabasına saldıran silahlı gruptan kaçan kadınlar ve çocuklar, Paoua’ya doğru yol alırken Beda Köyü’nde durmuş, köylülerle bilgi paylaşıyor. Beda, 27 Aralık 2017.

Fotoğraf: Alexis Huguet

Bir kadın ve iki çocuk Betoko’dan Paoua’ya doğru kaçıyor. 27 Aralık 2017.

Fotoğraf: Alexis Huguet

36 yaşındaki çiftçi Ndjimarem Epejoint, MSF’ye ait bir uçakla Paoua’dan Bangui’de bir hastaneye götürülüyor. Epejoint kaçmaya çalışırken sırtından vurulduğunu söylüyor. 28 Aralık 2017, Paoua.

 

Yorum Yapın