Suriye: Rakka’ya yönelik askeri harekatın ardından bölgedeki insani durum

Suriye'deki Ayn İsa kampında ailesiyle birlikte kalan bir çocuğun beslenme durumunun tespiti için kol ölçümü yapılıyor. Fotoğraf: Agnes-Varraine Leca

25 Ekim 2017 - Haziran ayında başlatılan Rakka’ya yönelik askeri harekat, uluslararası koalisyonun destek verdiği Suriye Demokratik Kuvvetleri’nin (SDG) 17 Ekim’de şehri IŞİD olarak da bilinen İslam Devleti’nin (İD) elinden almasıyla sona erdi.

Ancak Rakka’da çatışmaların sonlanması, Suriye’nin bu kesiminde savaşın bittiği ve acıların dindiği anlamına gelmiyor.

İnsanlar Rakka’dan nasıl kaçtı?

Geçtiğimiz aylarda Rakka ve çevresindeki köylerden kaçan insanlar çok zor kararlar vermeye mecbur bırakıldılar: ya ağır bombardıman altında bulundukları yerde kalacaklardı ya da aktif cephe hattını ve mayın tarlalarını geçerek şehri terk edeceklerdi.

İslam Devleti’nin (İD) kalesi olarak bilinen Rakka’yı terk etmeyi zorlaştıran başka etkenler de vardı. İnsanlar ya kaçakçılara para ödeyerek ya da hayatlarını tehlikeye atıp mayınlarla dolu arazileri geçerek kentten ayrılmayı başarabildi. Çatışmalar sona ermeden önce, Ayn İsa kampına 1.300 kişi ulaştı.

Rakka’da kalanların ve Rakka’dan kaçanların içinde bulunduğu insani durum nasıl?

Rakka savaşı 17 Ekim’de bitti. Edindiğimiz bilgilere göre, saldırılar kalabalık mahallelere yaklaştıkça siviller gruplar halinde ve son derece zorlu şartlar altında kenti terk etmeye başladı. Koalisyon güçlerine göre çatışmaların son haftasında (İD ile tahliye anlaşması yapıldıktan sonra) yaklaşık 3.000 sivil kurtarıldı. Bu kişilerin, halihazırda Rakka ve Deyr ez Zor’dan gelen yerinden edilmiş 12.000 bin kişiyi barındıran Ayn İsa kampına yönlendirilmesi ve burada başka güvenlik taramalarından geçirilmesi planlanıyordu.

Bu sürecin nasıl işleyeceği, Rakka’dan tahliye edilenlerin evlerine ya da başka güvenli alanlara gidebilmek için kamp alanında ne kadar tutulacağı ise netlik kazanmış değil.

Ülke içinde yerinden edilen kişilerin kaldığı Ayn İsa kampına 10 - 18 Ekim tarihleri arasında Rakka’dan 1.274 kişi geldi. SDG tarafından kampa getirilen bu grup, kampın 200 metre ilerisindeki “güvenlik bölgesi”nde tutuluyor.

Rakka’dan yeni gelenlerin neden normal kamp alanıyla özel güvenlik bölgesi arasında ayrı bir yerde tutulduğu ise bilinmiyor.

Son haftada Rakka’dan kaçan insanların büyük bölümü kadın ve çocuklardan oluşuyor. Az sayıda yaşlı erkeğin bulunduğu bu grubun içindeki daha genç erkeklerin çoğu kol veya bacağını kaybetmiş, silahla yaralanmış veya vücudunda tedavi amaçlı metal sabitleyiciler bulunan kişiler.

MSF Rakka’dan yeni gelenler için ne tür çalışmalar yapıyor?

Rakka’dan kaçan ve Ayn İsa kampının normal kısımlarında bulunanlar, MSF’nin ayakta tedavi biriminde sunduğu ücretsiz hizmetlere erişebiliyor. Özel güvenlik bölgesinde de bir muayene noktası kurulmuş durumda. Ekiplerimiz, çoğu kadın ve çocuk olmak üzere toplam 77 kişiyi muayene etti ve 13 hastayı, enfeksiyon kapmış ve/veya halen kanaması devam eden yaraların tedavisi için Ayn el-Arap’taki hastaneye sevk etti. Acil ameliyata ise gerek olmadı.

Bir MSF ekibi ise, uzun zamandır aşılanmamış çocukların aşısız kalmaması için yeni gelenlere yönelik aşı programı yürütüyor. Aşı programı, aynı zamanda sıtma ve çocuk felci gibi hastalıkların topluluk arasında baş göstermemesi ve salgına dönüşmemesi için uygulanıyor.

Sahadaki ekiplerimiz, Rakka ve Deyr ez Zor’dan gelen insanların geleceğe dair belirsizlikler nedeniyle endişe ve korku içinde olduklarını aktarıyor. Kampa varan insanların aç ve susuz göründüklerini, gıda, kıyafet, su ve barınma gereksiniminin yanı sıra korunma ve sağlık hizmetlerine erişim konusunda da ihtiyacın önemli boyutlara ulaştığını vurguluyor.

MSF sağlık ekipleri ne tür yaralanmalarla karşılaşıyor?

Geçtiğimiz aylarda Rakka savaşında cephe hatları yer değiştirirken, özellikle cephe hattının kalabalık mahallelere yaklaşmasıyla birlikte Tel Abyad Hastanesi’ndeki MSF ekipleri, silahla yaralanmış daha fazla sayıda hastayı tedavi etmeye başladı.

Hastaneye 20 yaralının geldiği günler oldu. Yaralanmaların çoğu, doğrudan bomba veya mayın kaynaklı patlamadan meydana gelen ve hava saldırıları sonucu binaların yıkılmasından kaynaklanan yaralanmalardı. Son günlerde bu türden yaralanmalarla gelenlerin sayısı azaldıysa da, insanların evlerine, mahallelerine dönmesiyle birlikte yeni yaralanmaların olacağından endişe ediyoruz.

Rakka’ya dönenler, patlamamış mühimmat ve diğer tehlikeli savaş artıklarıyla karşı karşıya kalabilirler.

Ayn el-Arap’taki hastanede savaşla ilişkili yaralanma vakaları görece daha az. Temmuz ayında çoğunlukla silahla vurulma, mayın ve bomba patlaması sonucu yaralanmış 63 kişi bu hastaneye getirildi. Ağustos’ta gelenler ise 3 kişiydi.

MSF Rakka vilayetinde nerede çalışıyor?

MSF Tel Abyad hastanesinde Suriyeli yetkililerle birlikte çalışarak travma bakımı, ameliyat hizmetleri ve hastanenin genel işleyişi konusunda destek sağlıyor. Rakka kentinde tüm yaralılar ve acil tıbbi yardıma ihtiyacı olan herkes için sekiz ambulansımız hizmet veriyor. Bu ambulanslar hastaları Ayn el-Arap, Menbiç ve Tel Abyad’da MSF’nin desteklediği hastanelere götürüyor.

Rakka’nın kuzeyindeki Hazima ve Tabka’da da ileri düzey tıbbi bakım noktalarımız mevcut. Rakka vilayetinin kuzeyindeki kırsal alanda acil tıbbi bakıma ihtiyaç duyan insanlara buradan hizmet veriyoruz.

Bunun yanı sıra, Ayn İsa kampı dahil olmak üzere vilayetin çeşitli yerlerinde çalışan 5 aşılama ekibimiz var.

Ayn İsa kampında bir ayakta tedavi birimimiz, 5 yaş altındaki çocuk ve bebekler için de gıda takviyesi sunan beslenme desteğimiz var. Sağlığın teşviki ve geliştirilmesine yönelik bilgilendirme faaliyetlerimiz, ruh sağlığı ve fizyoterapi alanında da çalışmalarımız sürüyor. Tabka’daki kliniğimizde birinci basamak sağlık hizmeti veriyoruz. Ayn el-Arap’taki hastanede görev yapan ekibimiz ise acil servise, yoğun bakım ünitesine, ameliyathaneye ve uyanma odasına destek oluyor ve cerrahi müdahale gerektiren tüm vakalarda görev alıyor.

MSF Rakka şehrinde çalışıyor mu?

Hayır. Şehrin dış kesiminde hizmet veriyoruz çünkü mayınlar ve savaştan kalan patlamamış mühimmattan dolayı Rakka’ya girmek hem insani yardım kuruluşları hem de Rakkalılar için hala çok tehlikeli.

MSF’nin şehir içinde hizmet verebilmesi için bölgenin mayınlardan tamamen arındırılması lazım. Ayrıca şehir büyük ölçüde yıkılmış durumda.

İnsani yardım kuruluşlarından ne bekliyorsunuz?

İnsani yardım kuruluşlarının sahada aktif olarak çalışmalarını, çatışmalardan etkilenen insanlara somut ve tarafsız destek vermelerini bekliyoruz. En önemlisi, mayından arındırma konusunda insanlar arasında ve insani yardım kuruluşlarında farkındalık oluşturmak. Aynı zamanda kamptaki su, sanitasyon, sağlık hizmeti ve gıda gibi temel ihtiyaçların tespit edilmesi ve bu ihtiyaçların insani yardım kuruluşlarıyla işbirliği halinde giderilmesi gerekiyor.

Yorum Yapın