Çeçenistan: Tüberküloz, diyabet ve hastanede kesişen yollar

Rusya Federasyonu’na bağlı Çeçen Cumhuriyeti’nde MSF’nin ilaca dirençli tüberküloz programında tedavi gören 64 yaşındaki Elsi ve Zaurbek’in iyileşme hikayesi

Askerlik arkadaşı olan 64 yaşındaki Elsi ve Zaurbek'in yolları bu kez hastanede kesişti. Her ikisi de MSF'nin Çeçenistan'daki türbeküloz programında tedavi görüyor. Fotoğraf: Lana Abramova

Uluslararası tıbbi insani yardım kuruluşu Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) 2015’te Çeçenistan’da aynı anda hem diyabet hem de tüberküloz (TB, verem) hastası olan kişiler için tarama, test, ilaç ve danışmanlık desteği sunmaya başladı. Gençliklerinde beraber askerlik yapmış olan Elsi ile Zaurbek’in  yolları bu kez hastanede kesişti.

Çeçenistan’ın Urus-Martan bölgesindeki Gekhi’de şoförlük yapan Elsi’nin dört çocuğu var. Elsi’ye 2003’te diyabet, 2013’teyse çok ilaca dirençli tüberküloz teşhisi konmuş.

Mart 2015’te ilaç intoleransı nedeniyle hastaneye kaldırılan Elsi  gördüğü tedavinin sonuçlarını şöyle anlatıyor: “20 kilo aldım. Her şey gayet iyi; terlemiyorum, öksürmüyorum. Astronot bile olabilirim! En önemlisi, şimdi kan şekerim de dengelendi. Bence hastalık geçti bile. İlaçlar çok işe yaradı. Size teşekkür ediyorum! Bu tedavi insanı iyileştiriyor. Sınır Tanımayan Doktorlar’a şükranlarımı sunuyorum, Allah sizden razı olsun!”

Elsi gibi 64 yaşında olan Zaurbek ise 2016’nın Temmuz ayından bu yana yaygın ilaca dirençli tüberküloz tedavisi görüyor. Zaurbek’e tüberkülozun yanı sıra Hepatit C tanısı da konmuş. Tedavinin başlangıcında ağır yan etkiler nedeniyle güçlük çektiyse de, durumu şimdi çok daha iyi. Hepatiti iyileşti, TB tedavisi de iyi gidiyor. Zaurbek’e uygulanan tedavide yeni ilaçlar Bedaquiline ve Delamanid birlikte kullanıldı.

“Başta çok ağır geldi, zor yürüyordum, nefes alamıyordum. Şimdi çok daha iyiyim, dışarı da çıkıyorum. Bakın bana, hayattayım işte! 12 tane torunum var benim, nasıl onları bırakır da giderim?”

Çeçenistan’da MSF’in Tüberküloz Programı’nda tedavi gören Makka: “Annem benim yüzümden hasta olmasın.”

MSF sağlık ekipleri zaman zaman 39 yaşındaki Makka'nın evine uğruyor ve genel sağlık durumu hakkında bilgi alıyor. Makka annesi Banata ve birkaç akrabasıyla birlikte yaşıyor ve tedavi sürecinde ailesi tarafından büyük destek görüyor. Fotoğraf: Lana Abramova

Eskiden Arapça öğretmeni olan 39 yaşındaki Makka, Çeçenistan’ın Şali bölgesindeki Avturi’de yaşıyor. Nisan 2016’da yaygın ilaca dirençli tüberküloz teşhisi konan Makka hastaneye yatırıldıktan iki hafta sonra tüberküloza karşı geliştirilen yeni ilaçlardan Bedaquiline ile tedavisine başlandı. Bugün tedaviye başlayalı 15 ay oluyor.

Makka tedaviyi şöyle anlatıyor: “Tedavim iyi gidiyor. Ailem de bana her konuda büyük destek oluyor. Annem her gün birkaç defa ‘İlacını aldın mı kızım?’ diye soruyor bana, ‘Aldın değil mi ilacını? Aman iyi yemek ye.’”

Makka kendi tedavi sürecine çok olumlu bakıyor ama bunun pek çok insan için ne kadar zorlu bir süreç olduğunu da biliyor.

“Ben en azından gencim. Ama burada yaşlı hastalar da var, 70-80 yaşında nineler, dedeler var. Onları görünce insan üzülüyor. Böyle ağır bir tedaviye dayanmak onlar için daha zor. Keşke tedavinin yan etkisi olmasaydı. Hastanede yaşlı hastaları görünce, ‘Allah korusun,’ dedim, ‘Annem benim yüzümden hasta olup da buralara gelmesin.’”

Çeçenistan’da MSF’nin Tüberküloz Programı’nda tedavi gören Zulayhat: “Umudunuzu sakın kaybetmeyin.”

20 yaşındaki Dağıstanlı Zulaykhat, MSF'nin yürüttüğü Çeçenistan'daki tüberküloz (TB) programı kapsamında yaygın ilaca dirençli TB tedavisine devam ediyor. Sağlık Bakanlığı'na bağlı hemşirelerden biri olan Madina Zulaykhat'ın tedavisini düzenli olarak takip ediyor. Fotoğraf: Lana Abramova

20 yaşındaki Zulayhat, Çeçenistan’a komşu Dağıstan’dan. Terzilik öğrenmiş. İki buçuk yıl önce nişanlanmış, fakat nişandan dört ay sonra çok ilaca dirençli TB teşhisi konulmuş ve tedaviye başlamış.

Bundan birkaç ay sonra ise, Kasım 2015’te Zulayhat’a yaygın ilaca dirençli TB teşhisi konmuş ve Bedaquiline içeren yeni tedavi rejimine başlanmış. Mayıs 2017’de hastaneden taburcu edilen Zulayhat şimdi yerinde tedavi kapsamında iyileşmeye devam ediyor.

“Bana verem teşhisi konunca annemle babam nişanlımın ailesine gidip durumu anlattı. Nişanlımın ailesi beni reddedebilirdi. Ama çok anlayışlı davrandılar. ‘Verem tedavi edilir’, dediler. ‘Sen gençsin, git tedavi ol, her şey düzelir, biz seni bekleriz’ dediler. Ben hastanedeyken sık sık arayıp halimi sordular.

Tüm verem hastalarına, umudunuzu sakın kaybetmetin diyorum. İlacınızı alırsanız ve siz kararlı olursanız, gerçekten de her şey düzelecektir.”

Yorum Yapın