Yemen: Abs çevresindeki çatışmalar sağlık hizmetlerine erişimi zorlaştırıyor

Yemen: Abs'ta 1 milyon kişiye hizmet vermek üzere kurulan MSF'nin yeni kolera tedavi merkezi, 11 Haziran 2018 tarihinde hava saldırısında zarar gördü; 147 yataklı hastane yeni inşa edildiği ve içeride henüz tedavi sunulmadığı için ölen ya da yaralanan olmadı. Fotoğraf: MSF (Arşiv, 12 Haziran 2018)

Gisela Vallès Kuzey Yemen’de bulunan Abs bölgesinin aynı isimli başkentindeki Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) hastanesinde sağlık ekibi lideri.

Bölgede son haftalarda artan çatışmalar, bölge halkının kitleler halinde yerinden edilmelerine yol açıyor.

Gisela, yerinden edilmiş kişilere ve ev sahibi topluluklara yardım ulaştırırken ekibinin karşı karşıya kaldığı zorlukları ve engelleri anlatıyor.

Çatışmalar Abs bölgesindeki insanları nasıl etkiliyor?

Halen Abs’taki MSF hastanesine her gün savaşta yaralananlar geliyor. Ağustos ve Eylül ayları arasında 362 yaralı tedavi ettik; bu rakam merkezde 2018 yılında tedavi ettiğimiz tüm yaralıların yüzde 40’ından fazlasını oluşturuyor. Bu kişilerin çoğu, hava saldırısı ve füzelerin çapraz ateşi arasında kalan siviller.

Çatışmaların Abs’ın yaklaşık 50 kilometre kuzeyinde, Suudi Arabistan sınırı yakınındaki Beni Hasan bölgesinde yoğunlaşması, büyük ve yeni bir yerinden edilme dalgasına yol açtı. Ağustos ayından beri yaklaşık 20.000 kişi bölgenin başka kesimlerine göç etti ve daha önceki çatışmalardan kaçan binlerce insana katıldı.

Çok geniş bir bölgeye yayılmış olan bu insanların izini takip etmek zor çünkü ülke içinde yerinden edilenler için resmi kamplar bulunmuyor.

Ülke içinde yerinden edilen bazı gruplar, kendi satın aldıkları ya da onlara bağışlanan basit plastik örtülerin altında yaşıyorlar. Diğerleri bölge halkı ile iç içe yaşıyor. Fakat yaşadıkları ortam güvenli değil; her türlü tehlikeye açıklar.

Sağlık hizmetlerine ulaşabiliyorlar mı?

Büyük çoğunluğunun sağlık hizmetlerine erişimi yok çünkü yıllarca süren çatışmaların ardından, Abs bölgesinde hizmet veren çok az sayıda sağlık merkezi kaldı. Birçoğu artık açık değil ya da yalnızca bir hemşire veya az sayıda çalışanla günde sadece birkaç saat hizmet verebiliyor.

Sağlık merkezlerinde çalışanlar ise iki yıldan fazla süredir ücretlerini alamıyorlar ve yeterli tıbbi malzeme olmadan çalışıyorlar. Sağlık sistemi ülke içinde yerinden edilmiş kişilerin ihtiyaçlarına cevap veremeyecek durumda.

Bizler de, yerinden edilmiş yeni toplulukların yerleştiği yerlerde sunabileceğimiz yardım konusunda büyük ölçüde kısıtlanmış durumdayız.

Gezici sağlık ekibimiz Eylül ayı boyunca her gün yola çıkmaya hazırdı, fakat Abs’ın dış kısımlarına yalnızca yedi kere gidebildi. Buna ek olarak enflasyonun yükselmesi ve Yemen’in para birimi riyalin son haftalarda çok değer kaybetmesi, yakıt ve ulaşım maliyetlerinin de artmasına yol açtı. Bu da pek çok insanın Abs’taki hastaneye ulaşamamasına, maddi güçlerinin yetmemesine neden oldu.

Amran'daki Hamer hastanesinin acil servisinde bekleyen bir çocuk. Fotoğraf: Agnes Varraine-Leca (MSF arşivi, 24 Mart 2018)

Sağlık Bakanlığı’na sahada destek olan az sayıdaki sağlık kuruluşunun, kırılgan durumdaki insanlara ulaşabilmesi, yerinden edilmiş toplulukların ihtiyaçlarını karşılayabilmesi çok önemli.

Bu durum Yemen halkı açısından nasıl sonuçlar doğuruyor?

Dikkatimi çeken noktalardan biri, hastaların hastaneye çok geç ulaşması. Bazı hamile kadınlar ve hasta çocuklar hastaneye o kadar geç ulaşıyor ki hayatlarını kurtaramıyoruz. Buradaki kadınların hiçbiri, doğum öncesi neredeyse hiç tıbbi bakım ve destek almıyor çünkü bu hizmet Abs dışında ya yok ya da son derece etkisiz. Hastalar eklampsi* ve preeklampsi** gibi anne için ölümcül olabilecek ama önlenebilir sağlık sorunlarıyla geliyorlar.

Doğum öncesi bakım ve güvenli bir doğum sağlayarak hem anneler hem de bebekler için komplikasyon riskini azaltabiliriz.

Ekiplerimiz zamanında ulaşabilmek için nasıl çalışıyor?

MSF, Yemen'in Hudeyde vilayetinde devam eden çatışmaları takiben artan tıbbi ihtiyaçları karşılayabilmek için, Muha'da yeni bir saha hastanesi açtı. 20 yataklı hastane, acil tıbbi ve cerrahi müdahalelere odaklanacak. Fotoğraf: MSF (Arşiv, 20 Temmuz 2018)

Güvenlik koşullarının ve yetkililerin izin verdiği bölgelerde, en ağır vakaları sevk etme sistemini idare eden ve sağlık çalışanlarından oluşan bir tıbbi ağımız var. Şu anda en temel hizmetlerin eksik olduğu, ülke içinde yerinden edilmiş kişilerin yeni yerleştiği alanlara odaklanıyoruz.

Eylül ayında bölgenin diğer kesimlerinden 153 hasta Abs hastanesine sevk edildi; bu, Ağustos ayı rakamının yüzde 50 fazlasına denk düşüyor, Temmuz ayında ise durum daha istikrarlıydı. İleriye yönelik tahminlere göre, çatışmalar yoğunlaştıkça yakın gelecekte sevk edilen hastaların sayısının artması bekleniyor.

Durum daha da kötüye gidebilir mi?

2015 yılının Mart ayında tırmanışa geçen ve gittikçe kötüleşen çatışmalar, sahadaki sivil toplum kuruluşlarının tıbbi ve insani yardım sunma kapasitelerine zarar veriyor; su ve sanitasyon hizmetleri ile gıda desteği gibi pek çok hizmeti sağlamalarına engel oluyor.

Riyalin hızlı devalüasyonuna bağlı olan yüksek enflasyon, ithalat kısıtlamaları ve buna benzer uygulamalar, Yemen halkının beslenme durumunu olumsuz etkiliyor.

Difteri gibi kolaylıkla önlenebilen hastalıkları da görmeye devam ediyoruz. Bu da savaşın, zamanla kötüleşen sağlık sistemi üzerindeki sonuçlarını ve aşılama kapsamının gittikçe daha çok etkilendiğini gösteriyor.


Uluslararası tıbbi insani yardım kuruluşu Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) Yemen’deki cephe hatlarında, çatışmalardan etkilenen insanlara yardım ulaştırmak için ülke çapında 13 hastane ve sağlık merkezinde çalışıyor; 12 vilayette (Abyan, El Dali, Aden, Amran, Hacca, Hudeyde, İb, Lahic, Saada, Sana, Şebve ve Taiz) 20’den fazla hastane ve sağlık tesisine destek veriyor.

Yorum Yapın