Yemen: Savaşta hayatını kaybeden sivillerin sayısı artmaya devam ediyor

2 yaşındaki Yusuf, ensesine isabet eden bir şarapnel parçası nedeniyle Taiz'deki bir hastanenin acil servisinde tedavi görüyor. MSF kliniğini hedef alan hava saldırısının ardından MSF sağlık ekipleri Yemenli doktorlarla birlikte hastalara acil tıbbi müdahalede bulundu. Fotoğraf: Didier Assal/MSF

2 yıl içinde çatışmaların şiddetlenmesiyle tıbbi ve insani ihtiyaçların ciddi boyutlara ulaştığı Yemen’de insani yardım kuruluşları büyük sorunlarla karşılaşıyor. 

Sınır Tanımayan Doktorlar’da (MSF) Yemen Sağlık Danışmanı olarak görev yapan Candelaria Lanusse, MSF’nin Yemen’in kuzeyindeki Hacca ve Sanaa vilayetlerinde yürüttüğü projeler hakkında bilgi veriyor. 

Çatışmalar Yemen’de hayatı nasıl etkiliyor?

Çatışmaların şiddetlenmesi halkın üzerinde ciddi etkiler yaratıyor. Çok çarpıcı rakamlar söz konusu: Birleşmiş Milletler’den (BM) edindiğimiz bilgilere göre halihazırda 18 milyon kişi insani yardıma ihtiyaç duyuyor. Binlerce insanın hayatını kaybettiği ya da yaralandığı Yemen'de 3 milyon kişi ülke içinde yerinden edilmiş durumda. Siviller bu süreçte çok ağır bir bedel ödüyor.

Savaşın gıda sıkıntısı, yükselen petrol fiyatları, daimi korku ve endişe hali gibi başka etkileri de var.

İlginç olan şu ki; belki de uzun süredir şiddetin ortasında yaşadıklarından halkın büyük bir kısmı psikososyal desteğin bir ihtiyaç olduğu konusunda hemfikir, bunu talep etmekten çekinmiyorlar. Birçok insan birden fazla kez yerinden edilmiş, birkaç kez her şeyini bırakıp kaçmak zorunda kalmış ve neredeyse herkes bir yakınını kaybetmiş.

Tıbbi ve insani yardım açısından en büyük sorunlar ve ihtiyaçlar nedir?

İhtiyaçların büyük bir kısmının karşılanamadığını söyleyebiliriz. Çatışma ve bombalı saldırıların yarattığı güvenlik sorunu bölgeye insani yardım ulaştırmamızı zorlaştırıyor. Ayrıca izin konusundaki kısıtlamalar ve gecikmeler de aleyhimize işliyor.

İnsanların herhangi bir ekonomik faaliyet içine girme imkanları da bulunmuyor. Bu nedenle insani yardıma muhtaç durumdalar.

Sağlık hizmetlerinin çökme noktasına gelmesi nedeniyle aşılanan insan sayısı standartların çok altına düştü, bu nedenle boğmaca gibi önlenebilir hastalıklara çok daha sıklıkla rastlandığını görüyoruz. Bu da son derece kaygı verici başka bir konu.

Çatışma, ithalat üzerindeki kısıtlamalar ve devlet memurlarına maaşlarının ödenmemesi ülkenin kuzeyinde gıdaya erişim konusunda ciddi sorunlara neden oluyor. Bunun yanı sıra beslenme desteğine erişim sınırlı, gıda dağıtımı ise düzenli olarak yapılamıyor.

Bazı insani yardım kuruluşları Yemen’de açlık ve kıtlık riski olduğuna dikkat çekti. Bu konuda dikkat çeken noktalar nedir?

Yemenli anneler, beslenme yetersizliği çeken çocuklarını Hudayda Limanı yakınlarındaki gezici kliniğe getiriyor. Hudayda'daki El Thawra hastanesinde görev yapan sağlık çalışanları, 2016'nın ilk 5 ayında her ay 50'den fazla beslenme yetersizliği vakasıyla karşılaştıklarını belirtmişti. Fotoğraf: Rawan Shaif

Yemenli anneler, beslenme yetersizliği çeken çocuklarını Hudayda Limanı yakınlarındaki gezici kliniğe getiriyor. Hudayda'daki El Thawra hastanesinde görev yapan sağlık çalışanları, 2016'nın ilk 5 ayında her ay 50'den fazla beslenme yetersizliği vakasıyla karşılaştıklarını belirtmişti. Fotoğraf: Rawan Shaif

BM rakamları şok edici düzeyde. Emzirme dönemindeki 1,1 milyon kadın beslenme yetersizliği ve beş yaşın altındaki 462.000 çocuk akut beslenme yetersizliği sorunuyla karşı karşıya. İnsanlar yerinden edilip geçim kaynaklarını kaybettikleri için durum daha da kötüye gidiyor.

Öte yandan bize ulaşan vakalar yalnızca akut düzeydeki beslenme yetersizliği vakaları. Bu bölgelerde gezici sağlık hizmeti vermediğimizden sağlık konusundaki duruma tümüyle hakim olmamız mümkün değil. Bu nedenle MSF’nin nihai bir durum analizi yapması zorlaşıyor.

Hacca vilayetinde bulunan Abs hastanesinde ekiplerimiz beslenme merkezinin tam kapasite çalışmamasına şaşırdılar.

Bu durum muhtemelen daha uzak bölgelerdeki beslenme yetersizliği vakalarını buraya sevk edememizden kaynaklanıyor.

Mart 2015 - Aralık 2016 arasında Yemen’deki projelerimiz kapsamında akut beslenme yetersizliği yaşayan 4.485 çocuk terapötik beslenme programlarına alındı. Hastanede tedavi gören hastaların çoğu 6 ayın altında bebekler. Bunun sebebi ise gıda yetersizliğinin yanı sıra kadınların travma nedeniyle emzirmede sıkıntı yaşamaları.

Çatışmalar yardım kuruluşlarını ve bölge halkını nasıl etkiledi? İnsanlar saldırı tehlikesi nedeniyle hastaneye gitmeye korkuyorlar mı?

Onlarca sağlık tesisi hava saldırıları ya da çatışmalar sonucunda yok edildi.

Ekim 2015 ve Ağustos 2016 arasında 4 MSF hastanasi hava saldırısı ve bombalı saldırıların hedefi oldu. Bu nedenle bazı bölgelerde personelimizi geri çekmek ve sağlık hizmetlerini geçici olarak durdurmak zorunda kaldık.

Sadece hastaneler değil, pazar yerleri ve benzer toplanma yerleri de saldırılarda hedef alındı. Ancak insanlar tüm bu şiddete rağmen hastanelere gitmeye devam ediyor. Fakat elbette karar vermelerinde, bulundukları bölgenin bombalı saldırılara ne sıklıkta maruz kaldığı belirleyici bir rol oynuyor.

Birçok sağlık tesisi, çalışanlarının daha güvenli bölgelere kaçmak zorunda kalması nedeniyle çalışma yapamıyor. Sağlık sistemi büyük bir hasar aldı.

Buna ek olarak ülkeye tedarik akışını sağlamakta da zorlanıyoruz. Deniz yolunu çoğu zaman kullanamıyoruz; hava yoluyla tedarik ulaştırmak da çok masraflı. Ülkede tıbbi malzemelere ulaşmak da pek kolay değil. Bu da bizi ihtiyaçları ithal etmeye ya da az bulunan ürünleri satın alabilmek için yüksek fiyatlar ödemeye zorluyor.

MSF başkent Sanaa’da ve ülkenin kuzeyinde ne gibi faaliyetler yürütüyor?

Hacca'da pazar yerinin bombalanması sonucu yaralanan bir Yemenli, MSF sağlık çalışanları tarafından ambulansla hastaneye sevk ediliyor. Fotoğraf: MSF

Hacca'da pazar yerinin bombalanması sonucu yaralanan bir Yemenli, MSF sağlık çalışanları tarafından ambulansla hastaneye sevk ediliyor. Fotoğraf: MSF

Sanaa’daki hastanelere kitlesel yaralanmalar konusunda destek olabilmek için bağışta bulunuyoruz. Aynı zamanda sağlık tesislerine eğitim ve teknik destek sağlıyoruz.

Sanaa ve diğer vilayetlerdeki ulusal HIV/AIDS programını da destekliyoruz. Bu program kapsamında tedavi gören hastaların %95’inin savaşa rağmen tedavilerine aralıksız devam edebilmelerini sağladık.

Ayrıca yakın zaman önce uzmanlaşmış hastanelerin birinde yanık tedavi birimini desteklemeye başladık. Bu birimde 2 tip hasta grubu tedavi ediliyor: savaşta ve evde yaralananlar.

Kuzeyde bulunan Abs ve Hacca’da savaş yaralılarına ortopedik cerrahi hizmeti sunmanın yanı sıra savaştan dolaylı olarak etkilenenleri de içerecek şekilde çeşitli sağlık hizmetleri sağlıyoruz. Örneğin Abs’ta yardım sağladığımız grup içinde kamplarda aileleriyle ya da diğer yerlerde yaşayan yerinden edilmiş kişiler de bulunuyor.

Hacca vilayetinin batısında en sorunsuz şekilde hizmet veren başlıca sağlık tesisi haline gelen hastanede kadın doğum, pediatri ve doğum öncesi bakım hizmetleri veriliyor.

Tüm bu çalışmalara ek olarak koruyucu sağlık hizmetlerine yoğunlaşan mobil kliniklerimizde görev alan toplum sağlığı çalışanları da sıtma gibi acil müdahale gerektiren durumları saptıyor.


Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) Yemen’de İbb, Taiz, Saada, Hacca, Amran, Aden, Al-Dhale ve Sanaa vilayetlerinde faaliyet yürütüyor. MSF, çatışmaların şiddetlendiği 2015 Mart ayından 2016 Aralık ayına kadar savaşta yaralanan 56.000’in üzerinde hastayı tedavi etti, yaklaşık 29.000 ameliyat gerçekleştirdi ve 23.400’ün üzerinde doğuma girdi.

Yorum Yapın