2019-nCoV Koronavirüs salgını hakkında güncelleme

MSF çalışanları, 2003'teki SARS salgını sırasında Çin'in Hebei ilinde Zhang Jia Kou'da karantina koğuşlarında koruyucu ekipman kullanımı hakkında bilgi veriyor. Mayıs 2003, fotoğraf: Dan Sermand.

Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) epidemiyoloji ve enfeksiyon hastalıkları uzmanları, yeni koronavirüs (2019-nCoV) salgının hızla ilerleyişini yakından takip ediyor. 30 Ocak 2020 itibarıyla 7 bin 900’den fazla vaka vardı, bunların yüzde 98’i de Çin anakarasındaydı.

Çin anakarasında ve Hong Kong’da salgınla mücadele eden Sağlık Bakanlığı yetkililerine bu konuda destek teklif ettik. 2003 yılında, şimdikine akraba bir koronavirüsün yol açtığı Ağır Akut Solunum Yetmezliği Sendromu (SARS) salgını sırasında yaptıklarımıza benzer bir destek sunabiliriz. SARS’a karşı çalışmalarımızda, sağlık çalışanlarına enfeksiyonların önlenmesi ve kontrolü konusunda eğitim, kırılgan durumda ve risk altında bulunan gruplara da sağlık eğitimi vermiştik.

MSF’den bir ekip, başlangıç olarak yaşlılar ve risk altındaki diğer kişiler gibi kırılgan durumdaki kişilere sağlık alanında eğitim verilmesine odaklanmak üzere Hong Kong’a gönderildi.

2019-nCoV yeni bir virüs olduğundan hâlâ anlamadığımız çok şey var. Fakat diğer koronavirüslerde olduğu gibi bunda da bulaşmanın asıl yolu, enfeksiyon taşıyan damlacıklar. Elleri yıkamak ve öksürüğü kapatmak (öksürürken ağzı tek kullanımlık mendille veya kıyafetle kapatmak) yeni vakalar ortaya çıkmasını engellemekte büyük önem taşıyor.

Nisan 2003. MSF’nin bir çalışanı, Hong Kong’da SARS salgınıyla mücadelede görevli sağlık ekiplerine kişisel koruma ekipmanında yer alan gözlükleri ve yüz korumasını nasıl kullanacaklarını gösteriyor. Fotoğraf: MSF

Sorular ve cevaplarla 2019-nCoV koronavirüsü

Bu nasıl bir hastalık?

Şu anda 2019-nCoV adıyla tanınan bir virüsün yol açtığı bir hastalık bu. Ocak ayı başlarında Çin’de bulunan bu virüsün koronavirüs ailesinden olduğu tespit edildi. 2019-nCoV’un damlacıklar yoluyla yayıldığı ve öksürmekten bulaştığı düşünülüyor.

Temel belirtiler, genel halsizlik ve yüksek ateş, öksürük, ilerleyen safhada bazen solunum güçlüğü. Bildirilen vakaların yüzde 20’sinde virüs zatürreye yol açtı. Bazı hastalarda ilk belirtiler hafif seyrediyor ve hastalığın ağırlığı da değişkenlik gösteriyor.

Hastalık ne kadar tehlikeli?

Virüs yeni olduğundan, anlaşılması gereken çok şey var. Virüse ve hastalığa dair anladıklarımız hâlâ değişiyor. 2019-nCoV’a yakalanan bazı insanlar çok hastalandılar, bazılarıysa sadece hafif bir hastalık geçirdi.

Hastalık, enfeksiyon hastalıklarında genellikle olduğu gibi yaşlı insanlar, vücudunda başka enfeksiyonlar veya rahatsızlıklar bulunanlar için daha tehlikeli olma eğilimi gösteriyor. Şimdiye kadar bildirilen vakaların çoğu hafif ile orta dereceli vakalardı, hastalığın bulaştığı kişilerin yaklaşık yüzde 20’si ağır hastalandı. Ocak ayı sonu itibarıyla bu hastalıktan hayatını kaybedenler, hastalananların yüzde 2 ila 3’üydü.

Hastalık ne kadar bulaşıcı?

Virüse ve hastalığa dair anladıklarımız hâlâ değişiyor. Virüs, hasta insanların öksürmesiyle bulaşıyor gibi görünüyor. Fakat virüsün bir kişiden diğerine ne derece etkin şekilde bulaştığı henüz tam olarak anlaşılamadı.

SARS/MERS ile nasıl bir bağlantısı var?

SARS (Ağır Akut Solunum Yetmezliği Sendromu) ve MERS (Orta Doğu Solunum Yetmezliği Sendromu) da solunum yolu enfeksiyonudur. İkisine de koronavirüs türleri neden olur (SARS-CoV ve MERS-CoV), bunlar 2019-nCoV ile ilişkilidir.

SARS, 2002’de Çin anakarasında bulundu ve diğer birkaç ülkeye yayıldı. 8 binden fazla kişi hastalandı, 774 kişi bu hastalıktan öldü. 2004’ten beri yeni SARS vakası kaydedilmedi. MSF Çin anakarasında, Hong Kong’da ve Vietnam’da SARS salgınına müdahale çalışmalarına katılmıştı.

MERS ise 2012’de Suudi Arabistan’da başlayan bir salgınla ortaya çıktı. 1.200’den fazla kişi hastalandı, 449’u hayatını kaybetti. MERS, asıl olarak Ortadoğu ülkelerinde, ara sıra görülmeye devam ediyor. MSF MERS salgınlarına müdahale etmedi.

Salgına karşı ne yapılabilir?

Sağlık alanındaki yetkililer şu anda, virüsün teşhisi, hastaların bakımı, temaslı taraması ve araştırmaların da dahil olduğu salgınla mücadele faaliyetleriyle hastalığın daha iyi anlaşılmasına çalışıyor. Virüs yeni olduğu için henüz elimizde bir aşı veya spesifik bir tedavi biçimi yok (belirtilere yönelik destek tedavisi uygulanıyor), virüse ve hastalığa dair anlaşılanlar hâlâ gelişme aşamasında.

Fakat solunum yolu hastalıklarının salgınlarına karşı el hijyenine uymanın, öksürüğü kapatmanın, solunum yolu hastalığı belirtileri gösteren insanlarla yakın temastan kaçınmanın ve hasta hissedince doktoru bilgilendirmenin önemini biliyoruz. Virüse dair kamuoyu farkındalığı ve bu gibi önleyici tedbirlerin sıkı bir şekilde uygulanması, salgını önlemenin etkili yollarından.

MSF SARS ve MERS salgınları sırasında ne yapmıştı?

SARS salgını sırasında MSF Vietnam’daki Bach Mai Hastanesi’nde bir karantina koğuşu kurarak hastaneye destek olmuştu. Çin anakarasındaysa Guangzu kentinde sağlık personeline enfeksiyonun önlenmesi ve kontrolü konusunda eğitim verilmesine destek sunmuştuk.

Hong Kong’da da yine sağlık personeline enfeksiyon önleme ve kontrolü konusunda eğitim verilmesine, halkın sağlık konusunda eğitilmesine destek sunmuş ve koruyucu ekipman bağışında bulunmuştuk.

MSF MERS salgını mücadele çalışmalarında yer almamıştı.

Hastalıktan nasıl korunabiliriz?

Koronavirüs ailesindeki diğer virüsler gibi bu virüsün yayılmasında da damlacık enfeksiyonu en yaygın bulaşma yolu gibi görünüyor. Dolayısıyla ellerinizi yıkamak, öksürük ve hapşırığı kapatmak hastalığı önlemenin önemli yolları.

El hijyeni en önemlisi: Ellerinizi sık sık, sabun ve suyla yıkayın. Yeterince sabun kullanın ve her iki elinizin de her yerinin sabunla yıkandığından emin olun. Ellerinizi en az 20 saniye süreyle yıkayın. Elinizde gözle görülür kir yoksa alkol bazlı jel de iyi bir temizleme seçeneğidir.

Öksürürken, hapşırırken ağzınızı ve burnunuzu mendille veya kolunuzun iç kısmıyla kapatın. Kullanılmış mendilleri ve maskeleri hemen çöpe atın, ellerinizi yıkayın.

Virüsü solunum yoluyla almamak ve hastaysanız bulaştırmamak için maske kullanmak önemli bir önleyici tedbirdir. Maskenizi çıkarırken sadece ipli kısmından tutun. Maskeyi hemen çöpe atın ve ellerinizi yıkayın.

Yorum Yapın