Kongo’da kızamık salgınını durdurmak için çabalar artmalı

Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin İturi Eyaleti'nde, Biringi'deki hastanede MSF'nin kızamık ünitesinde tedavi gören 2 yaşındaki Bhileru Drobho, babası Joseph Drobho Giria'nın kucağına. Fotoğraf: Alexis Huguet, Kasım 2019.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde Ocak 2019’dan bu yana 288 bin kişi kızamığa yakalandı, 5 bin 700’den fazla kişi bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetti. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre bu, tüm dünyada şu anda süren en büyük kızamık salgını ve Kongo DC’de onlarca yıldır kaydedilmiş kızamık salgınlarının en büyüğü. Salgını durdurmak için ülke düzeyinde çaba gösteriliyor ama salgını durdurmak için daha fazla kaynak ayrılıp hızla bölgeye aktarılması gerekiyor.

Kızamık, havadan geçen çok bulaşıcı bir hastalık. Bugün Kongo DC’de bir kızamık hastası, hastalığı ortalama 2-3 kişiye daha bulaştırıyor. Kişi kızamığa yakalandıktan sonra hastalığı tedavi eden özel bir yöntem yok, ama iyi yürütülecek bir aşı kampanyası yeni vakaları önlemede son derece etkilidir. Aşı kapsamının düşük olduğu bölgelerde aşılama çocuk ölümlerini yüzde 50 azaltabilir.

Salgınla mücadelenin önündeki engeller

Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde yaşanan salgının yayılmasında birkaç etken var. Ülkenin bazı bölgelerinde yeterince aşı bulunmadığı ve aşı yapacak görevli olmadığı, ayrıca sağlık tesislerine erişim çok sınırlı olduğu için, bu bölgelerde aşı kapsamı son derece az.

Bunun yanı sıra, ülke genelinde kızamık aşısının stoklarda bulunamadığı oluyor, aşıları uygulanana kadar doğru sıcaklıkta tutmakta zorluklar yaşanıyor (bu da aşının etkinliğini azaltıyor) ve aşıları hedef noktaya ulaştırmakta lojistik sorunlar var. İhtiyaçlar o kadar fazla ki ülkenin aşı programı bunları karşılamaya yetmiyor. Kızamık salgını 2019’da ülkenin 26 eyaletinin tamamına yayıldı.

Kızamık salgınının hızında hiçbir düşüş emaresi görülmüyor. Aralık ayının son haftasında 9 bin 605 yeni vaka bildirildi, yılın başından beri kaydedilen en yüksek rakam bu. 2019’da kızamıktan ölüm oranı yüzde 2’yi aşıyor, bu da önceki yılların rakamlarının 2 katına tekabül ediyor. Ölenlerin neredeyse dörtte üçü (yüzde 73), 5 yaşından küçük çocuklar.

Kasım ayının tek bir haftasında bildirilen yeni kızamık vakası sayısı

9,605

 

Bu salgında hayatını kaybedenlerin

yüzde 73’ü

5 yaşından küçük çocuklar

 

Kızamık vakaları tahmin edilenden daha fazla

Üstelik, ülkenin her yerinde kızamık vakaları aslında, bildirilenin rakamların üstünde. Salgından etkilenen yeni bölgeleri tespit etmek ve böylece müdahaleye olabildiğince çabuk başlayabilmek için izleme stratejileri oluşturduk. Mesela Bas-Uélé eyaletindeki Viadana’da Aralık ayı başında vaka sayısında hızlı artış bildirilmesinin hemen ardından küçük bir ekip durumu değerlendirmeye gitti. Bölgede karşılaştıkları durum, bildirilen verinin çok üzerindeydi. 300 kadar öğrencisi olan tek bir okulda, öğrencilerin 100’den fazlası kızamık geçiriyordu. Bu değerlendirme sayesinde bölgedeki çocuklar için tıbbi faaliyetlere derhal başladık ve bir aşılama kampanyası düzenledik.

Ülkenin güneydoğusunda eskiden Katanga denen bölgedeki dört eyalet için de buna benzer bir sistemle “gözcü” noktaları kuruldu. Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) Ekim 2019’da kızamık veya kızamıkçık olduğundan şüphe edilen vakaların hızla analiz edilebilmesi için bir yerinde tespit laboratuvarı kurdu. Bundan önce örneklerin analiz için ta Kinşasa’ya gönderilmesi gerekiyor, sonuç almak aylar sürüyordu.

MSF’nin Kongo DC Temsilcisi Alex Wade, “Bir bölgede salgın ilan edildiği zaman, hastalığın yayılmasını durdurmak için tıbbi bakım ve aşılama çalışmaları birlikte yürütülmelidir,” dedi. Wade şöyle konuştu: “Kasım ayı ortalarından beri Kongo DC Sağlık Bakanlığı makamları ülke çapında, kızamığa karşı ek aşılama faaliyetlerine başladılar. Bu arada biz de hastalara nitelikli ve ücretsiz sağlık hizmeti vermeye devam ediyoruz. Fakat şu anda salgın hâlâ, tıbbi insani yardım çalışmalarından birkaç adım önde gidiyor.”

Kızamık tedavisinin dışında diğer destekler

Orta Kongo Eyaletinde de faaliyetlerimiz devam ediyor. 13 Aralık’ta Kongo DC Sağlık Bakanlığı yetkililerine destek olarak, eyaletin başkenti ve en büyük liman kenti olan Matadi’de, devlet hastanesinin içinde, komplikasyon görülen kızamık vakalarına yönelik bir tedavi merkezi açtık. Bir hafta önce başka bir ekibimiz, birkaç saat mesafedeki kıyı kenti Muanda’da da bunun gibi bir tesiste hizmete başlamıştı. Bu tedavi merkezlerimiz açıldıktan birkaç gün sonra kapasitenin üzerinde dolunca ekiplerimiz merkezleri daha geniş yapılara taşıdı.

Kızamık geçiren 3,5 yaşındaki Moraku Tabhu, Biringi Hastanesi’nde MSF’nin kızamık ünitesinde tedavi görüyor. İturi Eyaleti, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kasım 2019. Fotoğraf: Alexis Huguet.

MSF ekipleri bu tedavi merkezlerinde, kızamıkla ilişkilenen başka hastalıklara özellikle önem veriyor, çünkü sıtma ve yetersiz beslenme gibi sağlık sorunları, kızamıktan ölüm riskini kuvvetle arttırıyor. Merkezler ayrıca bu sağlık bölgelerinin çevresinde de tedavi kitleri dağıtarak ve yeni vakaların tespit edilmesini sağlayacak sistemleri güçlendirerek kızamık tedavisini destekliyor, klinik ve hastaneye sevk edilmesi gereken hastalar için de ücretsiz ulaşım sağlıyor.

MSF ekipleri 2018’den beri İturi, Haut-Uélé, Bas-Uélé, Tshopo, Kasai, Mai-Ndombe, Kwilu ve Güney Ubangi gibi birçok eyalette kızamık hastalarının gereken şekilde tedavi edilmesi için çalışıyor ve aşılama kampanyaları yürütüyor. Ocak 2018’den Ekim 2019’a kadar, 54 sağlık bölgesindeki ekiplerimiz 46 bin 879 hastayı tedavi etti, 1 milyon 461 bin 550 çocuğu aşıladı.

Ocak 2018-Ekim 2019 döneminde MSF ekipleri

46.870

kızamık hastasını tedavi etti,

1.461.550

kişiyi kızamığa karşı aşıladı.

 

Salgını durdurmak için kitlesel aşılama gerek

Ebola salgının yayılmaya devam ettiği ve bu nedenle diğer hastalıklara karşı aşı kapsamının çok ciddi derecede azaldığı bölgelerde de Kongo Demokratik Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı yetkilileriyle işbirliği içinde kızamığa karşı aşılama faaliyetlerinin güçlendirilmesine yardım ettik. Ne yazık ki aşılamanın hâlâ yapılmadığı bölgeler var.

MSF Temsilcisi Wade, “Kongo Demokratik Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ek aşılama faaliyetlerine başladı ama birçok sağlık bölgesinde salgın hâlâ devam ediyor,” dedi. “Salgının nasıl geliştiğini daha iyi anlamak için bu aşılamaların bitmesini beklememiz gerek. Fakat kampanyanın şimdiki uygulanış biçimi ihtiyaçların devam edeceğini düşündürüyor. Bu dönemde 5 yaşından büyük çocuklar aşılanmıyor ama onların da aşı olması gerekecek. Kızamık salgınını aşmak için insani yardım kuruluşlarının mümkün olan her şekilde Kongo DC Sağlık Bakanlığı’na yardım etmesi şart. Kolaylıkla önlenebilen bu hastalık yüzünden öyle çok çocuğu kaybettik ki…”


MSF Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde 1981’den beri faaliyet gösteriyor. Salgın, yerinden edilme ve doğal afetler gibi acil durumlarda halkın ihtiyaçlarını karşılamaya çalışan ekiplerimizin temel amacı hastalık ve ölüm oranlarını azaltmak.

 

Yorum Yapın