İturi’nin unutulmuş insanları

68 yaşındaki Arielle Vay, Rho Kampı'ndaki MSF gezici kliniğinde dinleniyor. Djugu Bölgesi, İturi Eyaleti, 11 Kasım 2019. Fotoğraf: Alexis Huguet/MSF.

Fotoğraflar ve görüşmeler: Alexis Huguet

Benjamin

“Kız kardeşimle beraber köyden kaçtık, ama saldırganlar bizi buldu. İki hafta ellerinde tutsak kaldık. Yolda, gözümüzün önünde insanları kestiler. Bizi serbest bıraktıkları zaman Rho Kampı’nda annemizle babamızı bulmayı başardık.”

16 yaşındaki Benjamin, naylon örtülerden yaptıkları sığınakta, babasının yanında oturuyor. Ülke içinde yerinden edilenlerin sığındığı Rho Kampı, Kongo DC, Kasım 2019.

Yerinden edilen 20 bin kişi

Yağmur suyunun içinde çocuklar, Rho Kampı, Kongo DC, Kasım 2019.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin kuzeydoğusunda 20 bin kişi köylerinden kaçıp düzensiz kamp alanlarına yerleşti. Şimdi Drodro Mahallesi’nde ve buranın çevresindeki Rho Kampı’nda yaşıyorlar. Yağmalar, kundaklamalar, şiddet, ortamın güvensizliği İturi Eyaleti halkını evlerini terk edip kamplara sığınmaya mecbur etmiş ama kampların da çok güvenli olduğu söylenemez. Rho Kampı, burada yaşayanları koruma amaçlı silahlı kuvvetlerin varlığına rağmen şimdiden iki defa saldırıya uğradı bile. Bölgede ve çevresindeki şiddet olaylarının üstüne, yerinden edilmiş insanlar bir de kızamık ve sıtma hastalıklarıyla boğuşuyor. Her iki hastalık için acil durum eşikleri aşılmış durumda, ölüm oranları son derece yüksek.

Sonsuz çatışmalar

Bu bölgede 2000’li yılların başları topluluklar arasındaki şiddetli çatışmalarla geçti. Çatışmalar yıllar boyunca düşük şiddette devam etti ve Aralık 2017’de yeniden alevlendi. Şimdiki çatışmanın ardında ekonomik çıkarlar ve toprağın, kaynakların kontrolü için verilen mücadele yatıyor; bunların sebebi yalnızca etnik gerilimlere indirgenemez. Sonuç olarak insanlar arasında sık sık tekrar eden şiddet döngüleri 1 milyondan fazla insanın evlerini terk etmesine yol açtı. Bugün itibarıyla 100 bin kişi onları misafir eden başka ailelerle yaşıyor, 200 bin kişi de kamplara sığınmış durumda.

Ülke içinde yerinden edilenlerin kaldığı Rho Kampı'nın havadan görünümü, Djugu Bölgesi, İturi Eyaleti, 11 Kasım 2019.

Josée

“2018’in Aralık ayında saldırganlar köyümüzü yağma edip yaktılar, bizim ev de dahil. İki hafta süreyle komşu köyde kaldık, sonra yavaş yavaş köyümüze döndük. Yeni bir ev yaptık, ama onu da yaktılar.”

36 Yaşındaki Josée ve kucağında 6 yaşındaki kızı Espérance, sazdan yapılmış kulübelerinde. Rho Kampı, Kongo DC, Kasım 2019.

“Saldırganlar gelince ‘Göreceksiniz bugün hepinizi öldüreceğiz’ diye bağırdılar. Her yere ateş ettiler. Kızım Espérance ağlamaya başladı, ama karanlıktı, meşaleleri yakamıyorduk. Yerlerdeki kan olduğunu ancak şafak sökünce görebildim, kızımın omzunda yara vardı, vurulmuştu. Sonra, kampa gelince onu MSF’nin gezici kliniğine götürdüm.”

 

Josée, eşi André ve çocukları, kaldıkları evin önünde. Çiftin 6 yaşındaki kızı Espérance, Eylül 2019’da kampa yapılan saldırı sırasında vurularak yaralanmış.

 

Honorine

“Kaldığımız yerin içine yağmur yağıyor. Yiyecek hemen hemen hiçbir şeyimiz yok. Kızım Josie kusuyor, ishal ve öksürüyor. Buraya geldiğimizden beri çocuklarım sürekli hasta. Onları her hafta gezici kliniğe götürüyorum.”

31 yaşındaki Honorine, kucağında 7 aylık kızı ile MSF’nin gezici kliniğinde. Rho Kampı, Kongo DC, 2019.

Kampta hayat

Aileler kampta çok zor şartlarda yaşıyor ve saldırıların devamından korkuyorlar. Derme çatma evlerde, okul ve kilise gibi kamu binalarında yaşıyorlar. Yiyecek ve suya erişimleri çok sınırlı. Sağ kalmak için kimi insanlar yerli toplulukların sahibi olduğu tarlalarda çalışıyor, bazıları da bölgedeki pazarda satış yaparak biraz para kazanıyor. “Bize yalnız bir defa gıda dağıtımı yapıldı. Tarlalara yevmiyeyle çalışmaya gidiyoruz, kasava yaprağı yiyoruz.” Rho Kampı’nda Haziran 2019’da gelen Dieudonné 32 yaşında. Yedi çocuğunun dördü hayatını kaybetmiş. Sağlık hizmetine erişmek hiç kolay değil, çünkü bölgede hizmet vermeye devam eden çok az sağlık tesisi var.

32 yaşında, eşini kaybetmiş olan Dieudonné Ngandru Lossi, kaldığı evin önünde. 2019'un Eylül ayı sonunda, kampa yapılan bir gece baskını sırasında Dieudonné'nin eşi vurularak öldürüldü. "Katiller kampa gece 11 gibi geldi. Sesler duydum, insanlar kaçmaya başladı. Ne olduğuna bakmak için dışarı çıktım. Katil kulübemizin önünde saklanıyormuş. Bana ateş etti, ıskaladı, kurşun karıma isabet etti. O anda öldü. Ölürken 6 aylık bebeğimizin üstüne düştü. Oğlumuz kötü bir şekilde yaralandı, durumu kötüye gitti. Bebeğim dün, Drodro Hastanesi'nde öldü." 2019 yılı ortalarından beri 21 binden fazla insan buraya sığındı, BM Barış Gücü'nün onları koruyacağını umarak bu tepede toplandılar. Burada askeri güçler olduğu halde kamp 209'un Eylül ayı sonunda silahlı gruplarca iki defa basıldı. Rho Kampı, Kongo DC, 2019.

 

Rho Kampı'nda yağmur altında yürüyen bir adam, Djugu Bölgesi, İturi Eyaleti, 11 Kasım 2019.

 

Drodro'da kilisenin bir koridorunda duran iki adam. Bu kilise çevresine 24 bin kişi sığınmış.

70 yaşındaki dul Teresia Kpaka, Drodro Kilisesi'nin dışında yemek pişiriyor. "Buraya 2 saat yürüme mesafesinde yaşıyorduk ama saldırganlar gelip köyün bütün evlerini yaktılar. İnsanları öldürmeye başladılar. Ablam ve bir kızım o saldırıda öldürüldü. Kız torunum beni alıp buraya getirdi."

Samuel

“Buradakilerin çoğu günlüğü 0,6 dolara çevredeki tarlalarda çalışıyor. Ama ortam hiç güvenli değil. Saldırganlar bizi tarlaya giderken görürse, öldürüyorlar.”

Kampın topluluk liderlerinden Samuel, sazdan ve naylon örtülerden yapılmış kulübeler arasında duruyor. Kongo DC, 2019.

Sağlık hizmetleri çölü

Kamuya ait sağlık sistemi neredeyse hiç işlemez durumda. Sağlık merkezleri yağmalanmış, yıkılmış. Bu bölgede şu anda faal olan çok az kuruluş var ve kamp nüfusu arttıkça ihtiyaçlar da artıyor. Kamplarda kalanların hastalanmasına yol açan korkunç koşulların üstüne, kızamık ve sıtma çocukları çok kötü etkiliyor.

Lita Hastanesi, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kasım 2019.

Yardımcı Hemşire Melchior, Masumbuko Sağlık Merkezi’nin neredeyse boşalmış ecza deposunu gösteriyor. Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kasım 2019.

Séraphine

“2018’de bu saldırganlar yine bizi öldürmeye, hastanemizi yağmalamaya gelmişlerdi. Ama bu sene durum daha da fena. Her şeyi yaktılar, merkezi ve bütün ekipmanı. İlaçların hepsi çalındı. Ben, sağlık merkezinde kocamın görevini devraldım. Kocam başhemşireydi ama geçen sene saldırganlar öldürdü onu.”

Başhemşire Séraphine, yıkılmış sağlık merkezine bakıyor. Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kasım 2019.

Yerinden edilenlere yardım etmek

Kampın gezici kliniğinde bir MSF çalışanı, Honorine’in 7 aylık bebeğinin serumunu kontrol ediyor. Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kasım 2019.

MSF gezici klinikleri

Kırılgan durumdaki insanlar, özellikle de 5 yaşından küçük çocuklar, sıtma, ishal ve solunum yolu enfeksiyonu gibi önlenebilir hastalıklardan çok kötü etkileniyor. 2019 yılı bahar döneminde Nizi sağlık bölgesine getirilen 5 yaş altı çocuklarda ölüm oranı, acil durum eşiğinin üç katıydı (Geriye Dönük Ölüm Hızı Araştırması, Kasım 2019).

 

Emmanuel (solda), yakın zamanda kampa yapılan saldırı sırasında yıkılan kulübesinin yanında, MSF’nin sağlığı teşvik ekibinden Flauribert’le konuşuyor. Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kasım 2019.

MSF, İturi Eyaleti’nde yerinden edilen insanlara tıbbi yardım sağlıyor, su ve tuvalet altyapısını iyileştiriyor; Nizi, Drodro ve Angumu sağlık bölgelerinde 34 noktada sivrisineklere karşı cibinlik dağıtımı yapıyor ve insani yardım malzemeleri temin ediyor. Aralık 2019’dan itibaren, ambulans transferlerini ve hastanelerdeki bakımı takviye edecek faaliyetler arttırıldı. Sağlık muayenelerinin yanı sıra, toplum içinde alışan sağlığı teşvik ekipleri insanlara MSF tesislerinde mevcut sağlık hizmetleri hakkında bilgi veriyor ve akıl almaz bir travma içinde yaşayan toplulukların gözü, kulağı oluyorlar.

© 2020 MSF

Yorum Yapın