Meksika’da şiddete maruz bırakılanlara ruh sağlığı desteği

 

Sierra de Guerrero Dağlarında güneş batıyor. Tarihsel olarak marjinalleştirilmiş bu bölgede uyuşturucu ve suç çetelerinin alan savaşları sürüyor. Pek çok köyde insanlar şiddete karşı kendilerini savunabilmek için toplum kolluk kuvvetleri ve savunma ekipleri kurdu. Fotoğraf: Juan Carlos Tomasi/MSF, Şubat 2018.

Ivana Cervín ve Laura Moreno, Meksika’nın Guerrero Eyaleti’nin çeşitli bölgelerinde, MSF’nin gezici kliniklerinde çalışıyor. Ağır şiddet olaylarının etkisi altındaki toplulukları her ay ziyaret ediyorlar. Cervín ve Moreno bu bölgede çalışmanın kendine özgü güçlüklerini ve destek oldukları nüfusun ihtiyaçlarını anlatıyor.

"Unutulmuş hissediyorlar"

Ivana Cervín Marín, 27 yaşında, MSF gezici kliniğinde görevli psikolog.

“Guerrero’da çalıştığım için, sanki şimdiye kadar başka, sanal bir gerçek içinde yaşamışım gibi hissediyorum. Mexico City hayalmiş gibi geliyor. Gerçek burada, bu durumda, gerçeklik bu. Gerçeklik, tarihsel olarak cezalandırılmış bir Savaşçı* olan Guerrero Eyaleti’dir. Şimdi Guerrero yeni bir tehdit karşısında ve artık “yeter” diyor...

İnsanlar elbette bu yeni tehdit karşısında, şiddet karşısında, psikolojik olarak uyum sağlamak durumunda kaldılar: Onlar da saldırganlaşabilir, şiddete eğilim gösterebilir veya büyük acı duyabilir. Ama bunlar aslında yeni şartlara uyum sağlama tepkileridir.

Burada görmediğimiz şey kalmadı: Çocukların kaybolması, insan kaçırma, işkence, cinsel şiddet, çocuğa cinsel şiddet, çocukta gebelik... Pek çok çocuk travmalar yaşadı.

6 yaşlarında bir çocuk var. Dedesi çeteler tarafından öldürülmüş. Aynı insanlar geri gelip babasını ve annesini de tehdit ettiler. Şimdi bu çocuk travma sonrası stres bozukluğu yaşıyor. Durumunda biraz düzelme olmuştu, derken uyuşturucu çetesi geri geldi, çocuğun babasına kablolarla işkence ettiler. Oğlan kaçınma, dikkat artımı, anksiyete gibi davranışlar sergiliyor, birden ağlamaya başlıyor ve kimse onu durduramıyor...

Sonra bir de kurumsal şiddet var, çocuklar okul sistemi tarafından yüzüstü bırakılıyor.

Ama aslında öğretmenlerin yaptığı iş çok önemli, toplumsal yapı şimdiye kadar tamamen dağılmadıysa bu büyük ölçüde onların sayesindedir.

Öğretmenlerle de çalışıyoruz, onlara destek verip duygusal zeka, insanların birbirine destek olması, topluluk içinde hem çocuklara hem de topluluk geneline yönelik destek ağları oluşturmak gibi konularda eğitim veriyoruz.

Guerrero’da hizmet sunduğumuz halk buna şükran duyuyor. Aynı kasabaya bir ay sonra tekrar gittiğimizde ‘iyi ki bizi unutmadınız’ diyorlar. Çünkü bu insanlar kendilerini unutulmuş hissediyor.”

Guerrero'nun bir köyünde ruh sağlığı destek seansı. İmkan ve fırsatların sınırlı olduğu, suç çetelerinin insanların geleceğe dair umutlarını azalttığı bu bölgede çocuklara ve ergenlere yönelik psikososyal destek faaliyetleri büyük önem taşıyor. Fotoğraf: Juan Carlos Tomasi/MSF.

“Guerrero halkı güçlüdür, ama korku ve şiddet iklimi devam ederse bu toplum dağılabilir”

Laura Moreno, 32 yaşında. Guerrero’daki Ruh Sağlığı Çalışmalarının Direktörü.

Guerrero'da yerinden edilen insanlar MSF gezici kliniğinin ziyaret gününde doktorla görüşmeyi bekliyor. Fotoğraf: Juan Carlos Tomasi/MSF.

Guerrero’da birinci basamak sağlık hizmetlerinin yanı sıra, birey veya grup düzeyinde ruh sağlığı desteği veriyor ve bölgedeki şiddetten etkilenen insanlara yönelik psikososyal faaliyetler yürütüyoruz.

Amacımız insanların baş etme mekanizmalarını güçlendirmek ve şiddetin zarar verdiği toplumsal ağın yeniden güçlenmesine yardım etmek. Bu pek kolay değil, zira durumun değişkenliğinden dolayı her topluluğu ayda bir defa ziyaret edebiliyoruz. Kişisel danışma seanslarımız uzun süreli olamıyor. Başka zorluklar da oluyor; örneğin bazen bizim köylere gidiş zamanımız tohum atma veya hasat zamanına, ya da kamu yardımı almaya gittikleri günlere denk geliyor.

2017’de 1.270 görüşme gerçekleştirdik. Son derece travmatik olaylar yaşamış insanlara destek verdik. Bazılarının aile bireyleri öldürülmüş, bazılarınınsa yakınları suç çetelerine katılmaya mecbur edilmişti. Guerrero halkının güçlü, mücadeleci bir mizacı var, ama korku ve şiddet bu şekilde devam ederse, toplum dokusu dağılabilir. Burada ruh sağlığı desteği sağlamak bu yüzden çok önemli. Sunduğumuz destek insanların belirsizlik ve şiddet karşısında yaşadıkları duyguları yönetmelerine, baş etme mekanizmalarının güçlendirmeye katkı sağlıyor.

Bunun yanında, durumu ağır olan psikiyatri hastalarımız için de çok endişe ediyoruz. Guerrero’daki bazı toplulukların içinde bulunduğu dünyadan kopartılma hali bu hastalar ve aileleri için çok ciddi sorunlara yol açıyor, bunlar son derece kırılgan durumdalar.”

*Guerrero, İspanyolca “Savaşçı” anlamına geliyor.

Şiddet olayları yüzünden San Felipe de Ocote Köyü'nü terk etmek zorunda kalan, Apaxtla de Castrejón'da toplum merkezinde yaşayan köylülerden beri, bağışlanan kıyafetleri dikerek güneşten korunmak için tente yapıyor. Fotoğraf: Juan Carlos Tomasi/MSF.

Yorum Yapın