Gözden Uzakta: İkinci Baskı

Ağustos-Kasım 2017 tarihleri arasında, çoğu Pakistan'dan gelen 100 ila 150 sağınmacı şehrin ortasındaki bir tünelde yaşamak zorunda kaldı. Avrupa ve İtalya yasalarına göre yetkililer onlara karşılama merkezlerinde bir yer temin etmek zorunda. Fakat ne yazık ki gözden uzakta, yalnız bırakılmış durumdalar. Fotoğraf: Alessandro Penso/MAPS

Uluslararası tıbbi insani yardım kuruluşu Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) 8 Şubat 2018 tarihinde yayınladığı raporda, İtalya’da yaklaşık 10 bin göçmen ve mültecinin, uygulanan kabul politikalarının uygunsuzluğu nedeniyle insanlık dışı şartlarda yaşadığını bildirdi.

Rapor, “İtalya’da Sığınmacı ve Göçmenlerin Durumu: Düzensiz Yerleşimler ve Toplumsal Marjinalleşme” altbaşlıklı “Out of Sight/Fuori Campo/Gözden Uzakta” araştırma raporunun devamı niteliğinde. Raporun ikinci baskısı, 2016 ve 2017’de tekrar edilen saha çalışmaları ve yerel derneklerle yapılan kapsamlı işbirliği yoluyla yürütülen sürekli izleme faaliyetlerini temel alıyor.

Sığınmacı ve mültecilere yönelik kabul sistemi 31 Aralık 2017 itibarıyla 180 binden biraz daha fazla kişiyi kapsayacak şekilde genişledi. Sistem halen büyük ölçüde olağandışı kabul yöntemlerine dayanıyor. 150 binden fazla göçmen Acil Durum Kabul Merkezlerinde tutulurken, Sığınmacı ve Mülteciler Korunma Sistemi (Protection System for Asylum Seekers and Refugees, SPRAR) ağı kapsamında barındırılanların sayısı sadece 31 bin 270 ile sınırlı kaldı.

Sistem üzerindeki yapısal baskı asıl olarak merkezlerdeki değişim hızının düşük olmasından ve sığınma başvurusu inceleme süresinin uzamasından kaynaklanıyor. Bu nedenle, sığınma işlemi sürecinin sonunda kabul merkezlerinden ayrılan göçmenlerin çoğu düzensiz yerleşimlerde yaşamak zorunda kalıyor.

Bu yerleşim alanlarında ayrıca sığınma başvurusunda bulunmak isteyen göçmenler, kabul sistemine girememiş olanlar ve başka bir AB ülkesine ulaşmaya çalışırken sınırlara takılıp kalanlar barınıyor.

Yakın zamanda alınan güvenlik önlemleri ve hükümet tarafından benimsenen kent adabı düzenlemeleri ile birlikte, özellikle kentlerde, başka bir barınma çözümü sunulmaksızın zorla tahliyeler gerçekleşti.

Ağustos 2017’de Via Curtatone’de 800’den fazla Eritreli mültecinin 2013’ten bu yana yaşamakta olduğu bina, önceden gerekli şekilde bilgilendirme yapılmaksızın şiddetli bir polis müdahalesiyle boşaltıldı.

Bu çatışma sırasında binanın dışındaki meydanda bulunan Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) ekibi, burada mültecilere psikolojik destek verdi ve çoğunluğu kadın olan 13’ten fazla yaralı tedavi edildi.

Marjinalleşmenin ve zorla tahliyelerin artması, düzensiz yerleşim alanlarının dağılmasına ve göçmenlerin giderek daha gizli yerlerde, küçük gruplar halinde yaşamasına sebep oluyor. Bu tür yerlerde göçmenler görünmez olmakla kalmayıp çok kötü şartlarda hayatta kalmaya çalışıyorlar. Erkek, kadın ve çocuklar en temel ihtiyaçlarını bile karşılayamıyor. MSF Roma’da bu düzensiz yerleşim alanlarında ve ayrıca yapılandırılmış yerleşim yerleri içinde İtalya vatandaşlarının da yaşadığını kaydetti; onlar da göçmenlerle aynı, marjinalleştirilen şartlarda yaşıyor. İtalya’da bu durum tekil örneklerle sınırlı değil.

İsviçre, Avusturya ve Fransa sınırlarında göçmenler defalarca geri çevriliyor ve çoğu kez şiddete maruz kalıyor. MSF’nin 28 Ağustos-14 Eylül arasında Ventimiglia’da görüştüğü 287 yetişkinden 131’i Fransa sınırını geçmeye çalıştığını söyledi. Bu kişilerin 90’ı Fransa’ya geçmeyi 1 ila 3 kez, 25’i 4 ila 7 kez, 8’i ise 12’den fazla kez denemişti. Sınırı geçmeye çalışanların yüzde 23,6’sı, üniformalı İtalyan veya Fransızlar tarafından en az bir kere şiddete maruz bırakıldıklarını söyledi.

Son iki yıl içinde, İtalya ile Fransa, Avusturya veya İsviçre arasındaki sınırı geçmeye çalışan 20’den fazla insan bu girişimleri sırasında hayatını kaybetti.

Trieste'de yaşayan sığınmacıların çoğu Irak, Pakistan ve Afganistan'dan geliyor. Kullanılmayan depolarda yaşayan sığınmacılar ısınmak için ateş yakmak zorunda kalıyor. Temel hizmetlere erişim ise yok ya da çok sınırlı. Fotoğraf: Alessandro Penso/MAPS

Düzensiz yerleşimlerde yaşayan, oturma iznine sahip olan veya olmayan göçmen ve mülteciler idari engellerden dolayı ve yürürlükteki kanunlara rağmen, genel sağlık hizmetlerinden başlayarak, tıbbi tedaviye ulaşmak için yeterli imkan bulamıyor. Hastanelerin acil servislerine gitmek İtalya Sağlık Hizmetlerinden faydalanmanın tek yolu haline geliyor ve bu eğilim giderek güçleniyor.

İtalya’da kabul merkezinden dışlanan göçmenlere destek olmak için uğraşan gönüllüler ve ücretsiz çalışan aktivistler var. Bu insanlar mültecilerin temel ihtiyaçlarının karşılanmasını ve sağlık hizmetlerine erişimlerini kolaylaştırıyor. Ancak son yıllarda onlar da bu çabalarından dolayı suçlu muamelesi görüyorlar.

Sınır Tanımayan Doktorlar 2016 ve 2017’de düzensiz yerleşimlerdeki göçmenlere destek çabalarını artırdı. Como ve Ventimiglia’da geçiş halindeki insanlar için bir psikolojik ilkyardım programı oluşturuldu. Ayrıca Ventimiglia’da kadın sağlığı alanında çalışmalara başlandı. Roma’da erkek, kadın ve çocukların onur kırıcı şartlar altında yaşadığı, kullanılmayan binalarda temel sağlık hizmetleri ve psikolojik destek faaliyetleri yürütülüyor. Tor Cervara (Tiburtina) bölgesinde pek çok barınma alanında, yüzlerce göçmen ve mülteci bu şekilde, terk edilmiş binalarda, kullanılmayan fabrika ve depolarda yaşıyor. Susuz, elektriksiz, doğalgaz kullanamadan yaşadıkları bu binaların bir çoğu farelerle dolu, çevreleri de yasadışı çöp dökme alanlarına dönüşmüş durumda.

Bari ve Torino’da MSF işgal edilen binalarda çalışarak, buralarda yaşayanların İtalya Sağlık Sistemi’ne erişimini kolaylaştırmaya, böylelikle marjinalleştirmeyi kırmaya uğraştı. MSF ayrıca Ventimiglia’dan Udine’ye kadar sınır kentlerindeki gönüllülere ve derneklere destek sundu ve sunuyor. MSF ekipleri bu derneklere hijyen seti, battaniye ve uyku tulumu başta olmak üzere çeşitli malzemeler bağışlıyor.

Elinizdeki rapor, raporun ilk baskısında yapılan tahmini doğruluyor: Uluslararası insani koruma altında olanlar ve bu izin için başvurmuş olanlar arasında en az 10 bin evsiz insan var ve bunların temel ihtiyaç malzemeleri ile sağlık hizmetlerine erişimi ya hiç yok ya da sınırlı. Yerleşim alanları parçalı bir dağılım gösteriyor ve ülkenin her yerine yayılmış durumda.

MSF'nin talepleri

Sınırlarda, açık havada, şehirlerde işgal edilen binalarda ve kırsal alanda kenar mahallelerde düzensiz yerleşim alanlarında yaşayan göçmenler ve mülteciler, kırılgan durumdaki erkek, kadın ve çocuklardır. Bu insanların hepsine, yasal statülerine bakılmaksızın İtalya’da bulundukları süre boyunca temel ihtiyaç malzemelerine ve sağlık hizmetlerine erişim temin edilmelidir. İlgili kurumlar bunu sağlamakla yükümlüdür. Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) bu bağlamda yetkili makamlardan şunları talep ediyor:

Kabul sistemini düzeltin

Sığınmacılar ve mülteciler için kabul sistemini birleştirin. Sistemi, refakatsiz yabancı çocukları da kapsayacak şekilde, Acil Durum Kabul Merkezlerinin ötesini düşünerek, ülke ve bölge düzeyinde sabit kotalar planlama üzerine kurun. Şu anda SPRAR ağı içinde ve dolayısıyla ilgili bölgelerin sosyal hizmetler alanında bulunan normal kabul imkanlarını etkinleştirme ve idare etme görevi yerel yetkililere verilmelidir.

Göçmenlerin kendine yeterliğini ve entegrasyonu teşvik edin

Kabul sisteminden ayrılan faydalanıcılar için ekonomik destek programları, işe yerleştirme ve barınma imkanı sağlayın; bunların amacı, faydalanıcı fiilen bağımsız olabilene kadar onun topluma katılım yolculuğunu desteklemektir. Mevsimsel tarım işçileri için barınma çözümleri hazırlayın, kabul imkanlarını yaygılaştırın ve bölgede mevcut normal konut imkanlarına erişimi kolaylaştırın.

Barınma seçeneği sunmadan kimseyi tahliye etmeyin

İstikrarlı toplumsal içerme (kapsayıcılık) lehine hareket edin ve resmi olmayan yerleşim düzenlerini, barınma konusunda çözüm alternatifleri olmaksızın zorla tahliye yoluyla ortadan kaldırmaktan kaçının. Alternatif çözümlerin olmadığı noktada, eğer imkan varsa, resmi olmayan aynı yerleşim yapılarını kullanın, buralarda oluşmuş idari düzensizlikleri giderin, yeniden geliştirme çalışmaları yapın. Bu kapsamda, otonom iyileştirme yöntemleri de kullanılabilir ve göçmenlerin otonomisine gidebilecek uygun kendini idare biçimlerine odaklanılabilir. Resmi olmayan yerleşim yerlerinin kaldırılması, hiçbir şart altında şiddet kullanımını meşru kılmaz.

“Geçiş halindeki” göçmenler için insani yardım çalışmalarını destekleyin

Sınırlarda “geçiş halinde” bulunan göçmenlere sağlanacak insani yardımı destekleyin ve başka ülkelere yasal yollardan geçmeye izin veren, yasada tanımlı seçeneklerin etkin şekilde kullanılmasını sağlayın. Düzensiz sınır geçişleri, MSF’nin Ventimiglia’da belgelemiş olduğu şiddet kullanımını ve şiddete başvurulan diğer yöntemlerinin hiçbirini, hiçbir şart altında meşru kılmaz.

Sağlık hizmetine erişimi kolaylaştırın 

İtalya Sağlık Sistemi’ne üye kaydı yapılmasını veya bu kaydın yenilenmesini zorlaştıran bürokratik ve idari engelleri kaldırın. Özellikle, hiçbir oturma şartına tabi olmayıp yalnızca şu an ikamet ettiği yerle ilişkili bulunan sığınmacı ve mülteciler için (bu yerin niteliklerinden ve geçici bir yer olmasından bağımsız olarak ve kişinin kendi kendine yer beyanında bulunmasına imkan vererek) sağlık sistemine kayıt süreçleri oluşturun. Göçmenlerin yoğun olarak hizmet aldığı yerlerde çevirmen/kültürel aracı bulunmasını sağlayın.

Geçiş halindeki göçmenlere yönelik hizmtler

Diğer AB ülkelerine geçiş halinde olan (örn.: sınır bölgelerindeki) göçmenler için, oturma izinleri olmasa dahi, STP (Varlığı Geçici Yabancı) düzenlemesi altında İtalya Sağlık Sistemine erişim temin edin, burada genel sağlık hizmetlerine, kadın ve çocuk sağlığına ve ruh sağlığına öncelik verin. İkinci basamak sağlık hizmetlerinde, bölgede geçirilen sürenin sınırlı olduğunu dikkate alan tedavi ve tedavi takibi protokolleri oluşturun.

Düzensiz yerleşimleri takip edin

İnsanları toplum sağlığı hizmetlerine yönlendirebilmek ve en kırılgan durumdaki vakaları tespit edip yardımcı olabilmek amacıyla belediyelerin sosyal hizmet birimleri ve yerel sağlık yetkilileri tarafından sunulan entegre mahalle programlarını etkinleştirin, düzensiz yerleşim alanlarında sokak birimlerini kullanın. Çocukların, hamilelerin, ciddi fiziksel hastalıkları veya ruh sağlığı sorunları olanların, işkenceye ve diğer ağır fiziksel ya da psikolojik şiddet biçimlerine maruz bırakılmış kişilerin böyle bir takibe özellikle ihtiyacı olabileceğini göz önünde bulundurun.

Dayanışmayı suç haline getirmeyin

İnsani yardım gayretini, göçmenlerin ülkeye düzensiz girişini, düzensiz geçiş ve ikametini kolaylaştırma veya buna yardımcı olma suçundan açıkça ayırt eden istisna düzenlemesinin tam olarak uygulanmasını sağlayın. Bu yasa maddesinin yorumu, insanların kurtarılmasını ve temel ihtiyaç maddeleri (kalacak yer, gıda ve su) ile sağlık hizmetine erişimlerinin sağlanmasını da kapsamalıdır.

Yorum Yapın